Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen İranlı Öğrencilerin Biçimbilimsel İstem Yanlışları

Öz

Dilin matematiksel düzlemi sayılan söz dizimi, özellikle yabancı dil öğretiminde üzerinde durulması, diller arası farklılıkların ortaya çıktığı ve incelenmesi gereken bir dil düzlemidir. Dil bilgisinin alt dallarından söz dizimi ile alakalı olan biçim bilimsel istem; diller, ağızlar ve hatta aynı dilde tarihî süreç içerisinde değişiklik gösteren bir konudur. Biçim bilimsel istem, bir fiilin ya da ilgecin taşıdığı anlama göre ortaya çıkan söz dizimsel boşluklardır. Türkiye Türkçesi gramer kitaplarında genellikle fiil-tamlayıcı ve yüklem-hâl eki ilişkisi bağlamında özellikle fiiller ile değerlendirilen istem konusu, fiillerin yanı sıra ilgeçlerde de görülmektedir. Bu söz dizimsel boşlukların doldurulması, tümcelerin daha anlamlı ve doğru olmalarını sağlamaktadır. Bu bağlam kapsamında Ankara Medipol Üniversitesi Türkçe hazırlık bölümünde Türkçe öğrenen ve ana dili Farsça olan A1, A2 ve B1 seviyelerindeki 30 İranlı öğrencinin, Türkçe fiil ve ilgeçlerin biçim bilimsel istemlerini ne oranda doğru bildikleri ön test ile ölçüldükten sonra 8 haftalık eğitim sonunda A2, B1 ve B2 seviyelerine geçen aynı öğrencilere uygulanan son test ile bu öğrencilerdeki başarı oranı ölçülmüş ve biçim bilimsel istem konusunda eğitim almayan öğrenciler ile 8 haftalık eğitim sonunda A2, B1 ve B2 seviyelerine çıkan öğrenciler arasındaki başarı oranı karşılaştırılmıştır. 8 haftalık eğitim sonunda Türkçedeki biçim bilimsel istem konusunda öğrencilerin hata oranlarında düşüşler olduğu bu çalışmada ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Biçimbilimsel istem
• Farsça
• hata analizi
• istem yanlışları
• yabancı dil olarak Türkçe öğretimi

Morphological Valency Mistakes of Iranian Students Learning Turkish as a Foreign Language

Öz

The syntax, which is considered the mathematical plane of language, is a language plane that should be emphasized especially in foreign language teaching, as it is where differences between languages emerge and should be examined. The morphological valency, which is related to syntax, a subfield of grammar, varies among languages, dialects, and even within the same language over historical process. Morphological valency refers to the gaps that arise based on the meaning carried by a verb or a postposition. In Turkish grammar books, valency is generally examined in the context of verb-complement and predicate-case suffix relationships, primarily focusing on verbs; however, it is also observed in postpositions. Filling these syntactic gaps ensures that sentences are more meaningful and grammatically accurate. Within this framework, at Ankara Medipol University’s Turkish Preparatory Department, an pre-test was conducted to measure the extent to which 30 Iranian students, whose native language is Persian and who were at A1, A2, and B1 levels in Turkish, correctly recognized the morphological valency of Turkish verbs and postpositions. After an eight-week training period, the same students, who had progressed to A2, B1, and B2 levels, were given a post-test to assess their success rate. The results were then compared with students who had not received training in morphological valency. This study demonstrated that, after the eight-week training, the mistakes rates of students in understanding Turkish morphological valency had decreased

Anahtar Kelimeler

• Error analysis
• morphological valency
• Persian
• teaching Turkish as a foreign language
• valency errors

Kaynakça

1. Avcı, Y. ve Küçük, S. (2017). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil bilgisi öğretimi. Turkish Studies, 12(35), 49-67.
2. Aydın, I. (2017). Evrensel dilbilgisi ve Türkçede istem. Grafiker Yayınları.
3. Banguoğlu, T. (2007). Türkçenin grameri (15. baskı). Türk Dil Kurumu Yayınları.
4. Barın, E. (2004). Yabancılara Türkçe öğretiminde ilkeler. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1, 19–30.
5. Bölükbaş Kaya, F. (2021). Yabancılara Türkçe dil bilgisi öğretimi. Kültür Sanat Basımevi.
6. Burns, N., & Grove, S. K. (1993). The practice of nursing research: Conduct, critique & utilization (2nd ed.). Elsevier Science Health Science.
7. Chomsky, N. (1965). Aspects of the theory of syntax. MIT Press.
8. Davies, W. D. (2019). Syntax: A generative introduction (4th ed.). Wiley-Blackwell.

9. Demirel, Ö. (2007). Yabancı dil öğretimi. Pegem Akademi Yayıncılık.
10. Doğan, N. (2011). Türkiye Türkçesi fiillerinde isteme göre anlam değişiklikleri (Yayımlanmamış doktora tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
11. Göğüş, B. (1978). Orta dereceli okullarımızda Türkçe ve yazın eğitimi. Gül Yayınevi.
12. Güzel, A. (1987). Türkçenin eğitimi ve öğretiminde metodoloji. Belgelerle Türk Tarih Dergisi, 47, 1–9.
13. Larsen Freeman, D. (2001). Teaching grammar. In M. Celce-Murcia (Ed.), Teaching English as a second or foreign language (3rd ed., pp. 251–266). Heinle & Heinle.
14. Tesnière, L. (1959). Éléments de syntaxe structurale. Klincksieck.
15. Uğurlu, M. (1999). Türk lehçelerinin aktarımında valenz sözlüklerin önemi. In Uluslararası Sözlükbilim Sempozyumu Bildirileri (20–23 Mayıs 1999) (ss. 197–206). Doğu Akdeniz Üniversitesi.
16. Zeyrek, S. (2020). Dil-kültür ilişkisi doğrultusunda yabancı dil öğretimi. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 3(2), 165–186.