Yetişkin Eğitiminde Probleme Dayalı Öğrenme: Yabancı Dil Öğretimi Örneği

Öz

Bu çalışmada yabancı dil öğretimi örneğinden hareketle yetişkin eğitiminde probleme dayalı öğrenme (PDÖ) hususu üzerinde durulmuştur. Makalede veri toplama aracı olarak araştırmacı günlüğü ve bireysel görüşmeler kullanılmış, bu araçlardan elde edilen veriler doğrultusunda katılımcıların metodolojik tercihlerinde PDÖ ile düzenlenen eğitimin rolü ve çalışmanın süreç odaklı gelişimi ele alınmıştır. Çalışmanın bulguları, PDÖ uygulamasının ardından katılımcıların sınıfı tanıma, metodolojiyi dengeleme, öğrencilerden sürekli geri bildirim alma ve belirli öğretim sorunlarını doğru tespit etme gibi çözüm odaklı stratejiler geliştirdiklerini göstermiştir. PDÖ senaryolarını küçük ve büyük gruplar hâlinde çalışan katılımcıların teorik bilgilerini doğrudan TÖMER deneyimleriyle başarılı bir şekilde ilişkilendirdikleri görülmüştür. Bununla birlikte uygulamanın ilk aşamalarında grup içi rolleri karıştırma, bilimsel terimleri yanlış kullanma ve problemleri eksik tanımlama gibi karşılaşılan sorunlar, yetişkin eğitiminde PDÖ gibi öğrenme ortamlarına geçiş sürecinde aşamalı ve yönlendirici destek mekanizmalarının önemli bir pedagojik gereklilik olduğunu göstermiştir. Araştırma sonunda katılımcıların edindikleri pratik deneyimler ışığında kendi sınıflarında gözlemledikleri sorunları nitel araştırma tasarımlarına dönüştürme motivasyonu kazandıkları görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma, yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğreticisi eğitiminde PDÖ’nün, katılımcıların yansıtıcı pedagoji çerçevesinde bireysel uygulamalarını sorgulamalarına ve bu deneyimlerden hareketle teorik bilgi üretme süreçlerine katkı sunabilecek bir model olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Öğretici eğitimi
• probleme dayalı öğrenme
• yabancı dil öğretimi
• yabancılara Türkçe öğretimi
• yetişkin eğitimi

Etik Beyan

Hacettepe Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Etik Kurulu, Tarih: 11 Şubat 2025, Sayı: E-66777842-300-0000-4070653

Problem-Based Learning in Adult Education: The Case of Language Teaching

Öz

This study focuses on problem-based learning (PBL) in adult education, drawing upon the example of foreign language teaching. In this study, researcher diaries and individual interviews were utilized as data collection tools; based on the data obtained from these instruments, the role of PBL-based training in the participants’ methodological preferences and the process-oriented development of the study were examined. The research indicated that, following the implementation of PBL, participants developed solution-oriented strategies, such as improving their understanding of the classroom context, balancing methodological approaches, providing continuous feedback, and accurately identifying specific teaching issues. Participants working on PBL scenarios in small and large groups were observed to successfully link their theoretical knowledge directly to their TÖMER experiences. However, issues encountered in the early stages of implementation -such as confusion over group roles, misuse of scientific terminology, and incomplete problem identification- demonstrated that guided, step-by-step support mechanisms are a critical pedagogical necessity during the transition to learning environments such as PBL in adult education. By the end of the study, it was observed that participants had gained the motivation to transform problems identified in their own classes into qualitative research designs, drawing on the practical experiences they had acquired. Consequently, this study suggests that in the education of instructors of Turkish as a foreign/second language, PBL may offer a pedagogical model that encourages participants to critically reflect on their own teaching practices within a reflective pedagogical framework and to engage in the generation of theoretical knowledge grounded in their practical experiences.

Anahtar Kelimeler

• Adult education
• foreign language teaching
• problem-based learning
• teacher education
• teaching Turkish as a foreign language

Etik Beyan

Hacettepe University’s Social Sciences and Humanities Research Ethics Board, Date: February 11, 2025, Number: E-66777842-300-0000-4070653

Kaynakça

1. Akçay, B. (2009). Problem-based learning in science education. Journal of Turkish science education, 6(1), 28-38.
2. Akınoğlu, O., & Özkardeş Tandoğan, R. (2007). The effects of problem-based active learning in science education on students’ academic achievement, attitude and concept learning. Eurasia Journal of Mathematics, Science & Technology Education, 3(1), 71-81.
3. Amoa-Danquah, P., & Carbonneau, K. J. (2025). A systematic review of reviews on Problem-Based Learning and its effectiveness. Current Issues in Education, 26(2).
4. Aslan, A. (2021). Problem-based learning in live online classes: Learning achievement, problem-solving skill, communication skill, and interaction. Computers & Education, 171, 104237.
5. Ayaz, M. F., & Ayaz, N. (2015). Probleme dayalı öğrenme yaklaşımı ile ilgili Türkiye’de yapılmış tezlerin incelenmesi. The Journal of Academic Social Science Studies, 38, 407-427.
6. Barrows, H.S. & Tamblyn, R.M. (1980). Problem-based learning: An approach to medical education. Springer Publishing Company.
7. Baysal, Z. N. (2017). The problem-based learning process: Reflections of pre-service elementary school teachers. Educational Research and Reviews, 12(4), 177-188.
8. Baysal, Z. N., & Okur, S. (2025). Türkiye’de 2014-2023 yılları arasında yapılmış probleme dayalı öğrenme ile ilgili lisansüstü tezlerin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2), 748-767.

9. Boylu, E., & Başar, U. (2016). Türkçe öğretim merkezlerinin güncel durumu ve standartlaştırılması üzerine. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(24), 309-324.
10. Brookfield, S. D. (1986). Understanding and Facilitating Adult Learning: A Comprehensive Analysis of Principles and Effective Practices. Open University Press.
11. Bulut, S. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi sertifika programının kursiyerlerin gözünden değerlendirilmesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 376-392.
12. Burns, A., Freeman, D., & Edwards, E. (2015). Theorizing and studying the language-teaching mind: Mapping research on language teacher cognition. The Modern Language Journal, 99(3), 585–601.
13. Candaş, Z. C., & Başutku, S. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi sertifika programlarının etkinliği üzerine bir durum çalışması. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö10), 158-170.
14. Candy, P. (1991). Self-direction for lifelong learning: A comprehensive guide to theory and practice. Jossey-Bass Publishers.
15. Çelik, M. E. (2021). Düzenleyen görüşlerinden hareketle yabancılara Türkçe öğretimi sertifika programlarının incelenmesi. Karadeniz Araştırmaları, 18(70), 469-485.
16. Creswell, J. W. (2017). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. Sage Publications.
17. Demir, T. (2021). Türkçe öğretmenlerinin/öğreticilerinin eğitimi ve pedagojik yeterlikleri üzerine bir değerlendirme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 966-977.
18. Dole, S. , Bloom, L. , & Kowalske, K. (2016). Transforming Pedagogy: Changing Perspectives from Teacher-Centered to Learner-Centered. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 10(1).
19. Durmuş, M. (2013). Türkçenin yabancılara öğretimi: Sorunlar, çözüm önerileri ve yabancılara Türkçe öğretiminin geleceğiyle ilgili görüşler. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 207-228.
20. Durmuş, M. (2019). Dil Öğretiminde Öğretici Yeterlilikleri ve Pedagojik Muhakeme Becerisi. Grafiker Yayınları.
21. Erdem, E. (2006). Probleme dayalı öğrenmenin öğrenme ürünlerine, problem çözme becerisine ve öz-yeterlik algı düzeyine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
22. Farrell, T. S. C. (2018). Second language teacher education and future directions. In J. I. Liontas (Ed.), The TESOL encyclopedia of English language teaching (pp. 1–7). Wiley.
23. Farrell, T. S. C. (2019). ‘My training has failed me’: Inconvenient truths about Second Language Teacher Education (SLTE). TESL-EJ, 22(4), 1-16.
24. Goodman, B., Nam, A., Yembergenova, A., Nuta, O., & Malone, K. (2025). ‘I should conduct action research more often’: teacher educators’ professional development through action research. Educational Action Research, 33(3), 454–471.
25. Hartman, P., Renguette, C., & Seig, M. T. (2018). Problem-Based teacher-mentor education: Fostering literacy acquisition in multicultural classrooms. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 12(1).
26. Hartree, A. (1984). Malcolm Knowles' theory of andragogy: A critique. International Journal of Lifelong Education, 3(3), 203–210.
27. Hemker, L., Prescher, C., & Narciss, S. (2017). Design and evaluation of a Problem-Based Learning environment for teacher training. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 11(2).
28. Heystek, S., Richter, B., Muller, I., & Golightly, A. (2025). The implementation of problem-based learning in education for sustainable development: Preservice teachers’ voices. International Research in Geographical and Environmental Education, 1-17.
29. Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn? Educational Psychology Review, 16(3), 235–266.
30. Hosein, A., & Rao, N. (2025). Moving beyond personal teaching theories: creating collaborative praxis models through action research. Educational Action Research, 1–17.
31. Hung, W., Jonassen, D. H., & Liu, R. (2008). Problem-based learning. In J. M. Spector, M. D. Merrill, J. van Merriënboer, & M. P. Driscoll (Eds.), Handbook of research on educational communications and technology (3rd ed., pp. 485–506). Routledge.
32. Jarvis, P. (2004). Adult education and lifelong learning: Theory and practice (3rd ed.). Routledge.
33. Johnson, K. E., & Golombek, P. R. (2016). Mindful L2 teacher education: A sociocultural perspective on cultivating teachers' professional development. Routledge.
34. Kana, F., Boylu, E., & Başar, U. (2016). Yabancı dil olarak Türkçe öğretmeni yetiştirmenin gerekliliği ve lisans programı önerisi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(5), 1125-1138.
35. Karababa, Z. C. & Çalışkan, G. (2013). Teacher competencies in teaching Turkish as a foreign language. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 70, 1545-1551.
36. Kartal Taşoğlu, A., & Bakaç, M. (2023). Probleme dayalı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin akademik başarı ve eleştirel düşünme becerilerine etkisi. Millî Eğitim, 52(238), 855-884.
37. Knowles, M. S. (1973). The adult learner: a neglected species. Gulf Publishing.
38. Knowles, M. S. (1984). Andragogy in Action. Applying Modern Principles of Adult Education. Jossey-Bass.
39. Knowles, M. S., Holton, E. F. & Swanson, R. A. (2015). The adult learner: The definitive classic in adult education and human resource development (8th ed.). Routledge.
40. Kolb, D. A. (1984). Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Prentice Hall.
41. Kurt, B. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi sertifika programına ilişkin kursiyer görüşlerinin karşılaştırmalı bir analizi. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 73-90.
42. Lenkauskaitė, J. (2018). Social construction of knowledge in future teachers in problem-based learning teams. Society. Integration. Education. Proceedings of the International Scientific Conference, 1, 317-327.
43. Li, C., & Li, X. (2025). A systematic review of the teaching-research nexus in language teacher education. System, 129, 103595.
44. Major, T., & Mulvihill, T. M. (2018). Problem-Based Learning pedagogies in teacher education: The case of Botswana. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 12(1).
45. Mezirow, J. (1991). Transformative Dimensions of Adult Learning. Jossey-Bass.
46. Norman, G. R., & Schmidt, H. G. (1992). The psychological basis of problem-based learning: A review of the evidence. Academic Medicine, 67(9), 557–565.
47. Rieker, J. (2023). Provoking the genesis of a teaching as dialogic mediation instructional stance: A Vygotskian concept-based language instructional intervention [Unpublished doctoral dissertation]. The Pennsylvania State University, University Park, PA, USA.
48. Savery, J. R. (2006). Overview of problem-based learning: Definitions and distinctions. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 1(1), 9–20.
49. Savery, J. R., & Duffy, T. M. (1995). Problem-Based Learning: An Instructional Model and Its Constructivist Framework. Educational Technology, 35(5), 31–38.
50. Shi, Q., Zhang, J., & Zhao, W. (2025). Progress or plateau? A 20-year systematic review of self-efficacy among TCFL teachers. Frontiers in Psychology, 16, 1678437.
51. Vogt, K., Pelz, J., & Stroux, A. (2017). Refinement of a training concept for tutors in problem-based learning. GMS Journal for Medical Education, 34(4).
52. Widiastuti, I., Budiyanto, C. W., Towip, T., Estriyanto, Y., Hassan, S. A. H. S., & Pratami, D. (2025). Scaffolded cooperative problem-based approach in entrepreneurship education for vocational preservice teacher. Journal of Applied Research in Higher Education, 17(2), 772-790.
53. Yılmaz, K. (2009). Democracy through learner-centered education: A Turkish perspective. International Review of Education, 55, 21-37.