Classroom Teachers’ Perspectives on Alphabet-Related Challenges in Initial Literacy Instruction for Syrian Students Under Temporary Protection

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 3, 69 - 84, 31.12.2025

Yasemin Kırıcı , Barış Çetin

https://doi.org/10.59062/ijpes.1746946

Öz

This research seeks to explore the perspectives of classroom teachers working with Syrian students under temporary protection, focusing specifically on the difficulties encountered in early literacy instruction due to the disparities between the Arabic and Turkish writing systems. The research utilizes a case study approach within the scope of qualitative methodology. The participants include 20 classroom teachers, chosen via criterion sampling, who were employed at a public primary school under the Ministry of National Education in Ankara’s Altındağ district during the 2024–2025 academic year’s fall term. Data were collected using a semi-structured interview form composed of five open-ended questions and analyzed through content analysis. The findings of the study indicate that Syrian students under temporary protection experience difficulties in pronouncing both vowels and consonants in the Turkish alphabet, often confusing letters during reading and writing, and tend to substitute problematic letters with similar ones from the Arabic alphabet. The findings also revealed that differences in the directionality of Arabic and Turkish scripts affect the use of notebooks and line alignment, leading to the reversal of syllables, letters, and numbers in reading and writing. The results from dictation exercises reveal common errors such as omitting vowels, confusing letters, and failing to adhere to spelling and punctuation rules. The most prominent recommendation emerging from the study is the emphasis on ensuring that these students learn Turkish at an early age, prior to formal schooling, and are provided with access to early childhood education.

Anahtar Kelimeler

Temporary protection , Syrian students , Initial literacy instruction , Teaching Turkish as a foreign language

Geçici Koruma Altındaki Suriyeli Öğrencilerin İlk Okuryazarlık Eğitiminde Alfabelerden Kaynaklanan Zorluklara Yönelik Sınıf Öğretmenlerinin Görüşleri

Öz

Bu çalışmada, sınıflarında geçici koruma altında Suriyeli öğrenciler bulunan öğretmenlerin ilk okuma yazma öğretiminde Arap ve Türk alfabelerinden kaynaklanan sorunlara yönelik görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma modellerinden biri olan durum çalışması modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim öğretim yılı güz döneminde Ankara ili Altındağ ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir resmi ilkokulda görev yapan ölçüt örneklem tekniğine göre belirlenen 20 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, beş açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış bir görüşme formu aracılığı ile toplanmış ve içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Bu araştırma sonucunda şu sonuçlara ulaşılmıştır; Geçici koruma altındaki Suriyeli öğrencilerin Türk alfabesindeki hem sesli hem de sessiz harfleri telaffuz etmekte zorlandıkları, harfleri okurken ve yazarken birbirleri ile karıştırdıkları, zorlandıkları harflerin yerine Arap alfabesindeki benzer harfi kullanmaya eğilim gösterdikleri saptandı. Arapça ve Türkçenin akış yönündeki farklılığın defter kullanımını ve satır kullanımını etkilediği, hece, harf ve rakamların tersten okunmasına ve yazılmasına sebep olduğu belirlendi. Dikte çalışmalarındaki bulgular ise genel olarak yazıda sesli harfleri atlama, harfleri karıştırma, yazım kurallarına ve noktalama işaretlerine uymama olarak belirlendi. Araştırma kapsamındaki sorunlara getirilen en belirgin öneriler ise öğrencilerin çok erken yaşlardan itibaren Türkçe öğrenmelerine önem verilmesi ve okul öncesi eğitim almalarının sağlanmasıdır.

Anahtar Kelimeler

geçici koruma , Suriyeli öğrenciler , ilk okuma yazma öğretimi , yabancı dil olarak Türkçe öğretimi

Etik Beyan

Geçici Koruma Altında Suriyeli Öğrencisi Bulunan Sınıf Öğretmenlerinin İlk Okuma Yazma Öğretiminde Arap ve Türk Alfabelerinden Kaynaklanan Sorunlara Yönelik Görüşlerinin Belirlenmesi” başlıklı makalemizle ilgili olarak herhangi bir kurum, kuruluş ya da kişiyle mali çıkar çatışması bulunmamaktadır. Ayrıca yazarlar arasında da herhangi bir çıkar çatışması söz konusu değildir.

Teşekkür

Makalenin Türkçe ’sinin okuma ve düzeltme gerektiren konularda hiçbir desteğini esirgemeyen Arzu GÜLEÇ’ e teşekkür ederim.

Kaynakça

• Adıgüzel, A. ve Karacabey, M. F. (2010). Sınıf öğretmenlerinin ilk okuma yazma öğretiminde karşılaştıkları sorunlar. e-Journal of New World Sciences Academy, Volume: 5, Number: 3. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/185825
• Biçer, M. ve Babayiğit, Ö. (2023). Sınıf öğretmenlerinin ana dili Arapça olan çocukların ilk okuma yazma öğretiminde karşılaştıkları problemler. Ahi Bilge Eğitim Dergisi (ABED), 4(1), 1-15. https://www.ahibilge.com/wp-content/uploads/2023/06/1-15.pdf
• Cohen, L., Manion, L., ve Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge.
• Creswell, J.W. (2012). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (third ed.). Thousand Oaks. Sage.
• Dolapcioglu, S. ve Bolat, Y. (2021). The education issues of Syrian students under temporary protection status. Researh in Education. vol. 109, no. 1, pp. 3–19. https://doi.org/10.1177/0034523719892019
• Emin, M. N. (2018). Türkiye’deki Suriyeli çocukların devlet okullarında karşılaştığı sorunlar (Ankara İli Örneği) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Ankara.
• Ertuş, G. (2017). Suriyeli sığınmacı çocukların Türk eğitim kurumlarında karşılaştıkları sorunlar [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Aydın Üniversitesi, İstanbul.
• Franklin, C. ve Ballan, M. (2011). Reliability and Validity in Qualitative Research. İçinde Thyer, B.A. (Eds.), The Handbook of Social Work Research Methods (ss.273-292). SAGE Publications, Inc.
• Hammersly, M.(1992).What's wrong with ethnography. New York: Routledge.
• GİGM. (2025, Ocak 30). Göç idaresi genel müdürlüğü- istatistikler/geçici koruma. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638.
• Ghreiz, E. (2020). The Syrian Refugee Crisis in Jordan: Challenges and Future Opportunities for NGOs. İçinde J. Beaujouan ve A. Rasheed (Eds.), Syrian Crisis, Syrian Refugees Voices from Jordan and Lebanon (pp. 119-137). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-35016-1
• LeCompte, M. D.Goetz, J. P. (1982). Problems of reliability and validity in ethnographic research.Journal of Educational Research, 52, 31–60.https://doi-org.proxy.lib.sfu.ca/10.3102/00346543052001031
• Kan, M. O., ve Yeşiloğlu, F. (2017). İlk okuma yazma öğretiminde izlenen aşamalarda iki dilli çocukların yaşadıkları sorunlar ve bu sorunlara dair çözüm önerileri. Ana Dili Eğitimi Dergisi. 5(3), 519-533. https://doi.org/10.16916/aded.331270
• Karadaş, R. (2017). Anadili Türkçe olmayan öğrencilerin bulunduğu sınıflarda okuma yazma öğretirken öğretmenlerin yaşadığı sorunlar ve bu sorunların giderilmesine yönelik çalışma önerileri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur.
• Karkın, V. ve Yazıcı, Ö. (2015). Arap Baharı ’nın Suriye’ye yansıması ve Türkiye’ye sığınan mülteciler (Gaziantep Örneği). 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum. Cilt: 4 Sayı: 12. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/367636
• Kirk, J., ve Miller, M. L.(1986). Reliability and validity in qualitative research. Sage.
• Kırmızı, F., Bozovalı, H., Cingöz, E. ve Hira, M. (2023). Göçmen öğrencilerin ilk okuma yazma öğrenme sürecinde karşılaştıkları sorunlara ilişkin öğretmen görüşleri. Sınırsız Eğitim ve Araştırma Dergisi, 8(3), 348-399. https://doi.org/10.29250/sead.1356457.
• Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook (2nd Ed.), California: Sage Publications.
• McMillan, J. ve Schumacher, S. (2014). Research in education evidence-based inquiry (7 ed.). Pearson.
• Polat, A. (2019). Yabancılara (Suriyeli göçmen çocuklara) okuma yazma öğretimi sürecine ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
• Rygiel, K.ve Baban, F., Ilcan, S. (2016).The Syrian refugee crisis: The EU-Turkey ‘deal’ and temporary Protection. Vol. 16(3) 315¬ –320. Global Social Policy. DOI: 10.1177/1468018116666153.
• Rafuls, S. E., ve Moon, S. M. (1996). Grounded theory methodology in family therapy research. In D. H. Sprenkle & S. M. Moon (Eds.), Research methods in family therapy (ss. 64–80). The Guilford Press.
• Şahin, F. ve Boylu, E. (2020). Geçici koruma altındaki Suriyeli öğrencilere ilk okuma yazma öğretimine ilişkin öğretmen öz yeterlik algılarının incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 39(2), 343-359. DOI: 10.7822/omuefd.802581.
• Smeekes, A.; Onkun, S.; Verkuyten, M.; Çelebi E.; Ceren Acartürk, C.; Onkun, S. (2017). Social identity continuity and mental health among Syrian refugees in Turkey. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology. 52:1317–1324. DOI 10.1007/s00127-017-1424-7
• Taşcı, H. C. (2023). Fırsat eşitliği bağlamında geçici koruma altındaki Suriyeli çocukların eğitimi (Yalova Örneği) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yalova Üniversitesi, Yalova.
• Toprak, A. (2018). Türkiye’ye göç eden Suriyelilerin kültürel adaptasyonu (Siirt örneği) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Ankara.
• Türker, M. S. ve Göçmenler, H. (2020). Suriyeli öğrencilere Türkçenin ikinci/yabancı dil olarak öğretiminde yaşanan sorunların öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi. Turkish Studies – Education. 15(6), 4549-4568. https://dx.doi.org/10.47423/TurkishStudies.46107.
• Uygun, S. (2020). Ana dili Türkçe olmayan Suriyeli göçmen öğrencilere ilk okuma yazma öğreten öğretmenlerin karşılaştıkları sorunlar ve öğretmenlerin çözüm önerileri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
• United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR). (2014). Submission by the United Nations high commissioner for refugees for the office of the high commissioner for human rights’ compilation report—Universal periodic review—The Republic of Turkey. http://www.refworld.org/pdfid/5541e6694.pdf. Accessed 5 April 2016.
• United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR). (2023). Global trends report: Forced displacement in 2023. https://www.unhcr.org/sites/default/files/2024-06/global-trends-report-2023.pdf