7524 Sayılı Kanun İle Yapılan Değişiklik Çerçevesinde Uzlaşma Kurumuna İlişkin Bir Değerlendirme

Öz

Vergi hukukunda idarî çözüm yollarından biri olan uzlaşma kurumu, uzun zamandan beri vergi hukukunun bir kurumu olarak mevzuatımızda yer almaktadır. Uzlaşma kurumu, vergilendirme ilkelerine aykırılık ile kamu alacağının bir an evvel tahsil edilmesi arasındaki denge yönünden her dönem tartışılmıştır. 7524 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan son değişikliklerle birlikte kuruma ilişkin bazı tartışmalar son bulmuş, ancak bu değişiklikler başka sorunları gündeme getirmiştir. Çalışmada, son değişiklik ile birlikte uzlaşma kurumuna ilişkin ortaya çıkan sorunlar tartışılmış olup sunulan çözüm önerileri ile uyuşmazlıkların idarî aşamada çözülmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışma kapsamında, öncelikle uzlaşma kurumu hakkında genel bir bilgi aktarımı yapılarak kurum ana hatlarıyla ele alınmıştır. Akabinde kurum güncel değişiklikler çerçevesinde anayasal vergilendirme ilkeleri bağlamında incelenmiş ve kuruma ilişkin ortaya çıkabilecek muhtemel sorunlar tartışılmıştır. Son kısımda ise uzlaşma kurumunun güncel değişiklik sonrasında diğer idarî çözüm yolları ile arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Çalışmada, başta uzlaşma kurumu olmak üzere bütün idarî çözüm yollarının daha işlevsel ve hukukun temel prensiplerine uygun olabilmesi için tüm düzenlemelerin yeniden gözden geçirilmek suretiyle kapsamlı bir değişikliğin yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İdari Çözüm Yolları
• Uzlaşma
• 7524 Sayılı Kanun
• Anayasal Vergilendirme İlkeleri

An Evaluation of The Tax Settlement Mechanism within The Framework of The Amendment Made by Law No. 7524

Öz

The tax settlement mechanism, as an administrative remedy, has long been incorporated into Turkish legislation as a subject of tax law and has undergone numerous amendments continuously. The tax settlement mechanism has consistently been debated in terms of the balance between the violation of taxation principles and the expedited collection of public receivables. With the recent amendments introduced by Law No 7524 on Amendments to Various Tax Laws, Certain Other Laws, and the Decree Law No 375, certain debates regarding the tax settlement have concluded; however, these changes have brought new issues to surface. This study discusses the problems arising in relation to the tax settlement meshanism following the latest amendments and aims to contribute to the resolution of disputes at the administrative stage by offering proposed solutions. In this context, the study first examines the mechanism by providing general information on tax settlement. Subsequently, the mechanism is analyzed within the framework of constitutional taxation principles in light of recent legislative changes, and potential problems that may arise are discussed. In the final section, the relationship between tax settlement and other administrative remedies following the current amendments is evaluated. The study concludes that a comprehensive revision of all regulations is necessary, with a focus on the tax settlement mechanism, to ensure that all administrative remedies are more functional and compliant with the fundamental principles of law.

Anahtar Kelimeler

• Administrative Remedies
• Tax Settlement
• Law No. 7524
• Constitutional Taxation Principles.

Kaynakça

1. Aliefendioğlu, Y. (1978). “Vergide Uzlaşma”. Danıştay Dergisi. (28-29), 3-34.
2. Aliefendioğlu, Y. (1979). “Vergi Yargısı ve Sorunları”. Danıştay Dergisi. (32-33), 135-154.
3. Alp, Z. (2023). Vergi Uyuşmazlıklarında Yeni Bir İdari Çözüm Yolu Olarak 'İzaha Davet' Müessesesi. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
4. Altay, Ö. (2021). “Vergi Hukukunda Uzlaşmanın Vergide Eşitlik İlkesi Bağlamında Anayasa’ya Uygunluğu”. Anayasa Yargısı. 38(1), 285-316.
5. Aslaner, H. (2016). “Vergi Uyuşmazlıklarının İdari Aşamada Çözümünde Uzlaşma Müessesesi ve Etkinliği Sorunu”. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi. (17), 273-300.
6. Ateşağaoğlu, E. (2025). Vergi Beyannamelerinde İhtirazi Kayıt ve Sonuçları. İstanbul: Türkmen Kitabevi.
7. Ayrangöl. Z. & Elmalı M. A. (2025). “Vergi Hukukunda Uzlaşma Müessesesi ve Bunun Adalet ile Eşitlik İlkeleri Bağlamında Değerlendirilmesi”. Legal Mali Hukuk Dergisi. 21(244), 601-628.
8. Ayrangöl, Z. & Kır, B. (2024). “Uzlaşma Kurumunda İdarenin Takdir Yetkisinin Sınırları”. Vergi Sorunları Dergisi. (436), 47-65.

9. Başaran Yavaşlar, F. (2008). “Türk Vergi Hukukunda Uzlaşma”. Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi. 25(2), 309-337.
10. Batı, M. (2023). Vergi Hukuku Genel Hükümler (3. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
11. Baytaz, A. B. (2018). Kanunilik İlkesi Bağlamında Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukukunda Yorum. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
12. Bilici, N. (2024). Vergi Hukuku (56. Baskı). Ankara: Savaş Yayınevi.
13. Buyrukoğlu, S. & Toparlak, E. (2018). “Avantaj ve Dezavantajlarıyla İzaha Davet Müessesesi”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi. 5(1), 57-68.
14. Candan, T. (2006). Vergilendirme Yöntemleri ve Uzlaşma (2. Baskı). Ankara: Maliye ve Hukuk Yayınları.
15. Candan, T. (2022). Vergisel Kabahatler ve Suçlar (5. Baskı). Ankara: Yetkin Yayınları.
16. Cansız, H. (2014). “Defterdarlık Çalışanlarının Vergileme İlkelerine Bakışı”. Journal of Economics and Administrative Sciences. 16(2), 33-43.
17. Demirbaş Aksüt, B. (2021). Vergi Uyuşmazlıklarının Çözüm Yolu Olarak Uzlaşma. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
18. Demirbaş Aksüt, B. & Gök, Ö. (2016). “Gümrük Vergilerinden Kaynaklanan Anlaşmazlıkların Uzlaşma Yolu İle Çözümü”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 18(2), 75-125.
19. Doğan, Z. (2025). “Vergi Uyuşmazlıklarında Uzlaşma Müessesi: Niğde İli Örneği”. Vergi Sorunları Dergisi. (441), 23-35.
20. Erdem, T. (2005). “Vergi Cezalarında Uzlaşma Mümkün mü?”. Vergi Sorunları Dergisi. (204), 77-101.
21. Gerçek, A. (2010). “Vergi Hukuku Alanındaki Takdir Yetkisinin Kullanılmasında İdarenin ve Memurun Sorumluluğu”. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 29(2), 23-50.
22. Güneş, G. (2014). Verginin Yasallığı İlkesi (4. Baskı). İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
23. Hafızoğulları, Z. & Özen, M. (2022). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (14. Baskı). Ankara: US-A Yayıncılık.
24. Kaneti, S., Ekmekci, E., Güneş, G., & Kaşıkcı, M. (2022). Vergi Hukuku (2. Baskı). İstanbul: Filiz Kitabevi.
25. Karakoç, Y. (2024). Genel Vergi Hukuku (3. Baskı). Ankara: Yetkin Yayınları.
26. Karakoç, Y. (2021). Vergi Yargılaması Hukuku Ders Kitabı (5. Baskı). Ankara: Yetkin Yayınları.
27. Karakoç, Y. (2019). Vergi Ceza Hukuku (2. Baskı). Ankara: Yetkin Yayınları.
28. Karakoç, Y. (2014). “Vergi Cezası Anlaşmazlıklarının Çözüm Yollarından Cezalarda İndirim”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 16(Özel Sayı), 3637-3739.
29. Karakoç, Y. (2013). “Anayasal Vergilendirme İlkeleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 15(Özel Sayı), 1259-1308.
30. Karakoç, Y. (2010). “Türk Vergi Ceza Hukuku Üzerine Bir Değerlendirme”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 12(Özel Sayı), 3-26.
31. Karataş Durmuş, N. (2018). Vergi Uyuşmazlıklarında Uzlaşma ve Alternatif Çözüm Yolları. Ankara: Adalet Yayınevi.
32. Kaşıkcı, M. (2017). “Vergi Hukuku Özelinde Mahkemeye Erişim Hakki Üzerine Bir İnceleme (Çelişkili Karar Yasağı-Danıştay Kararlarından Örnekler ve Haklar Bütününü Hukukla Okumak)”. İstanbul Hukuk Mecmuası. 75(2), 535-553.
33. Kaşıkcı, M. & Rençber, A. (2025). Vergi Ceza Hukuku (3. Baskı). İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
34. Kızılot, Ş. & Kızılot, Z. (2012). Vergi İhtilafları ve Çözüm Yolları. Ankara: Yaklaşım Yayıncılık.
35. Koca, M. & Üzülmez, İ. (2017). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
36. Kumrulu, A. (1989). “Uzlaşmaya İlişkin Bir İçtihadı Birleştirme Kararı Işığında Vergi Hukukunda Teori Uygulama ve Öğretim”. Danıştay Dergisi. 19(72-73), 8-26.
37. Küçükkaya, M. (2008). Vergisel Uyuşmazlıkların Uzlaşma Yoluyla Çözümü (Yayın No: 261644) [Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
38. Nas, A. (2008). Türk Vergi Hukukunda Uzlaşma Kurumu (Yayın No: 261638) [Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
39. Oktar, S. A. (2018). Vergi Hukuku (13. Baskı). İstanbul: Türkmen Kitabevi.
40. Oktar, S. A. & Taşkın, Y. (2024). “7524 Sayılı Kanun Dolayısıyla Uzlaşma Kurumu Hakkında Bazı Değerlendirmeler”. Vergi Dünyası Dergisi. 44(517), 6-14.
41. Öncel, M., Kumrulu, A., Çağan, N. & Göker, C. (2024). Vergi Hukuku (33. Baskı). Ankara: Turhan Kitabevi.
42. Özbalcı, Y. (2012). Vergi Usul Kanunu Yorum ve Açıklamaları (2. Baskı). Ankara: Oluş Yayıncılık.
43. Özbek, V. Ö., Doğan, K. & Bacaksız, P. (2020). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (11. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
44. Öztürk, H. S. (2012). Verimlilik ve Adalet İlkeleri Açısından Türk Vergi Sistemindeki Değişimin Analizi (Yayın No: 319912) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
45. Saban, N. (2001). “Vergi Suçlarında Affı Anayasa İle Sorunsallaştırmak”. Anayasa Yargısı. 17(1), 451-475.
46. Sancakdar, O. & Önüt, L. B. (2024). İdari Yargılama Hukuku Genel Esaslar (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
47. Sarıca, R. (1945). “İptal Davasiyle Tam Kaza (Tam Yargı) Davası Arasındaki İlgi”. İstanbul Hukuk Mecmuası. 11(1-2), 101-153.
48. Şenyüz, D., Yüce, M. & Gerçek, A. (2025). Vergi Hukuku (16. Baskı). Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
49. Tan, T. & Bayazıt, B. (2023). İdare Hukuku (11. Baskı). Ankara: Turhan Kitabevi.
50. Taşkan, Y. Z. (2023). Vergi Hukuku Genel Hükümler ve Türk Vergi Sistemi (6. Baskı). Ankara: Adalet Yayınevi.
51. Türkay, İ. (2022, 7 Ekim). Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezalarında Uzlaşma ve Cezalarda İndirim Uygulamasının Şartları. Nazalı Gündem. https://nazaligundem.com/tr/yayinlar/usulsuzluk-ve-ozel-usulsuzluk-cezalarinda-uzlasma-ve-cezalarda-indirim-uygulamasinin-sartlari
52. Ulusoy, A. D. (2023). “Bireysel İdari İşlemlerin İdari Yargı Tarafından İptalinin Üçüncü Kişilere Etkisi”. İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi. (22), 87-97.
53. Uzunöner, M. (2020). Vergi Hukukunda İzaha Davet Kurumu. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
54. Üstün, Ü. S. (2007). Türk Vergi Hukukunda İdarenin Takdir Yetkisi. Ankara: Turhan Kitabevi.
55. Yılmaz, E. (2009). “ Uzlaşma Müessesinin Hukuki Niteliği ve Temel Vergilendirme İlkeleri Açısından Değerlendirilmesi”. Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 13(1), 321-351.
56. Yiğit, S. (2025). “Vergi Adaleti Bağlamında Uzlaşma Müessesesi: 7524 Sayılı Kanun Sonrası Uygulamalar ve Öneriler”. Vergi Raporu Dergisi. (308), 7-26.