TR
EN
KRİZ DÖNEMLERİNDE DİJİTAL DEZENFORMASYONLA MÜCADELE: TÜRKİYE’DE DOĞRULAMA MERKEZLERİ ÜZERİNDEN YANLIŞ BİLGİ TÜRLERİNİN İSRAİL–FİLİSTİN ÇATIŞMASI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ
Öz
Kriz dönemlerinde dijital medya ortamlarında dolaşıma giren yanlış ve yanıltıcı bilgiler, kamusal algının şekillenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle savaş ve silahlı çatışma süreçleri, bilgi akışının hızlandığı ve doğrulanmamış içeriklerin yoğun biçimde yayıldığı bağlamlar olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, kriz dönemlerinde dijital dezenformasyonla mücadeleyi, Türkiye’de faaliyet gösteren doğrulama merkezleri üzerinden yanlış bilgi türleri bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır.
Araştırma, 2023 yılında yaşanan İsrail–Filistin çatışmasını örnek olay olarak ele almakta ve bu süreçte beş doğrulama merkezi tarafından yayımlanan toplam 1161 doğrulama içeriğini analiz etmektedir. Çalışma, karma yöntem araştırma yaklaşımıyla tasarlanmıştır. Nicel boyutta içerik analizi yöntemi kullanılarak yanlış bilgi içerikleri yedi farklı tür altında sınıflandırılmış; nitel boyutta ise doğrulama uzmanlarıyla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla doğrulama süreçleri incelenmiştir.
Bulgular, kriz dönemlerinde doğrulama faaliyetlerinin ağırlıklı olarak yanlış veya yanıltıcı bilgilere tepki üretme ekseninde şekillendiğini ve en yaygın yanlış bilgi türlerinin hatalı ilişkilendirme ve çarpıtma olduğunu göstermektedir. Çalışma, Türkiye’de dijital dezenformasyonla mücadele literatürüne ampirik katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Allcott, H., & Gentzkow, M. (2017). Social media and fake news in the 2016 election. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 211–236. https://doi.org/10.1257/jep.31.2.211
- boyd, d. m., & Ellison, N. B. (2008). Social network sites: Definition, his-tory, and scholarship. Journal of Computer-Mediated Communication, 13(1), 210–230. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2007.00393.x
- Bradshaw, S., & Howard, P. N. (2019). The global disinformation order: 2019 global inventory of organised social media manipulation. Oxford Internet Institute. https://comprop.oii.ox.ac.uk/research/cybertroops2019/
- Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
- Castells, M. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
- Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage Publications.
- Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage Publications.
- Gillespie, T. (2018). Custodians of the internet: Platforms, content mode-ration, and the hidden decisions that shape social media. Yale University Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyoloji (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
16 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
13 Nisan 2026
Kabul Tarihi
27 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1
APA
Ünlü, G., & Aydın, H. (2026). KRİZ DÖNEMLERİNDE DİJİTAL DEZENFORMASYONLA MÜCADELE: TÜRKİYE’DE DOĞRULAMA MERKEZLERİ ÜZERİNDEN YANLIŞ BİLGİ TÜRLERİNİN İSRAİL–FİLİSTİN ÇATIŞMASI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. International Journal of Social And Humanities Sciences, 10(1), 11-40. https://izlik.org/JA92BR26KT
AMA
1.Ünlü G, Aydın H. KRİZ DÖNEMLERİNDE DİJİTAL DEZENFORMASYONLA MÜCADELE: TÜRKİYE’DE DOĞRULAMA MERKEZLERİ ÜZERİNDEN YANLIŞ BİLGİ TÜRLERİNİN İSRAİL–FİLİSTİN ÇATIŞMASI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. IJSHS. 2026;10(1):11-40. https://izlik.org/JA92BR26KT
Chicago
Ünlü, Göksun, ve Hakan Aydın. 2026. “KRİZ DÖNEMLERİNDE DİJİTAL DEZENFORMASYONLA MÜCADELE: TÜRKİYE’DE DOĞRULAMA MERKEZLERİ ÜZERİNDEN YANLIŞ BİLGİ TÜRLERİNİN İSRAİL–FİLİSTİN ÇATIŞMASI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”. International Journal of Social And Humanities Sciences 10 (1): 11-40. https://izlik.org/JA92BR26KT.
EndNote
Ünlü G, Aydın H (01 Temmuz 2026) KRİZ DÖNEMLERİNDE DİJİTAL DEZENFORMASYONLA MÜCADELE: TÜRKİYE’DE DOĞRULAMA MERKEZLERİ ÜZERİNDEN YANLIŞ BİLGİ TÜRLERİNİN İSRAİL–FİLİSTİN ÇATIŞMASI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. International Journal of Social And Humanities Sciences 10 1 11–40.
IEEE
[1]G. Ünlü ve H. Aydın, “KRİZ DÖNEMLERİNDE DİJİTAL DEZENFORMASYONLA MÜCADELE: TÜRKİYE’DE DOĞRULAMA MERKEZLERİ ÜZERİNDEN YANLIŞ BİLGİ TÜRLERİNİN İSRAİL–FİLİSTİN ÇATIŞMASI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”, IJSHS, c. 10, sy 1, ss. 11–40, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92BR26KT
ISNAD
Ünlü, Göksun - Aydın, Hakan. “KRİZ DÖNEMLERİNDE DİJİTAL DEZENFORMASYONLA MÜCADELE: TÜRKİYE’DE DOĞRULAMA MERKEZLERİ ÜZERİNDEN YANLIŞ BİLGİ TÜRLERİNİN İSRAİL–FİLİSTİN ÇATIŞMASI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”. International Journal of Social And Humanities Sciences 10/1 (01 Temmuz 2026): 11-40. https://izlik.org/JA92BR26KT.
JAMA
1.Ünlü G, Aydın H. KRİZ DÖNEMLERİNDE DİJİTAL DEZENFORMASYONLA MÜCADELE: TÜRKİYE’DE DOĞRULAMA MERKEZLERİ ÜZERİNDEN YANLIŞ BİLGİ TÜRLERİNİN İSRAİL–FİLİSTİN ÇATIŞMASI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. IJSHS. 2026;10:11–40.
MLA
Ünlü, Göksun, ve Hakan Aydın. “KRİZ DÖNEMLERİNDE DİJİTAL DEZENFORMASYONLA MÜCADELE: TÜRKİYE’DE DOĞRULAMA MERKEZLERİ ÜZERİNDEN YANLIŞ BİLGİ TÜRLERİNİN İSRAİL–FİLİSTİN ÇATIŞMASI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”. International Journal of Social And Humanities Sciences, c. 10, sy 1, Temmuz 2026, ss. 11-40, https://izlik.org/JA92BR26KT.
Vancouver
1.Göksun Ünlü, Hakan Aydın. KRİZ DÖNEMLERİNDE DİJİTAL DEZENFORMASYONLA MÜCADELE: TÜRKİYE’DE DOĞRULAMA MERKEZLERİ ÜZERİNDEN YANLIŞ BİLGİ TÜRLERİNİN İSRAİL–FİLİSTİN ÇATIŞMASI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. IJSHS [Internet]. 01 Temmuz 2026;10(1):11-40. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92BR26KT