Models of Power and The Rise Of Psychopolitics: An Analysis of the Lifelong Learning Discourse In The Context Of Psychopolitics

Öz

This study examines models of power within the framework of Michel Foucault's theories of power and analyzes the historical transformation of power relations. Focusing particularly on the concept of psychopolitics, which developed in reference to Foucault’s model of biopower, it reveals how power in the neoliberal era has evolved into a more invisible, internalized, and self-regulating form. Psychopolitics describes a new form of power in which external coercion is replaced by internal motivation and voluntary self-discipline, allowing for a deeper understanding of the subtle mechanisms of neoliberal domination. The study also explores the reciprocal relationship between power and subjectivity, discussing how conceptions of the subject are reshaped through transformations in power techniques. Based on Foucault’s views, the subject typologies emerging during the shift from the disciplinary society to the neoliberal control society are analyzed through Gilles Deleuze’s “mole” and Byung-Chul Han’s “snake” metaphors. Building on this theoretical foundation, the study then examines the discourse of lifelong learning as a concrete example within the context of psychopower. Lifelong learning, which encourages individuals to constantly update themselves, adapt, and increase their productivity, is evaluated as a strategy used by neoliberal power to construct fluid, adaptable, and self-managing subjects. In this regard, the discourse of lifelong learning offers a significant analytical space to uncover the invisible effects of psychopower in contemporary society. In conclusion, this study focuses on the question of which mechanisms neoliberal psychopolitical power operates through, and reveals that the discourse of "lifelong learning" has become the cornerstone of this form of power by transforming the individual into a project of continuous self-improvement and adaptation to the market.

Anahtar Kelimeler

• Psychopolitics
• Power Techniques
• Neoliberal Subject
• Governmentality

İktidar Modelleri Ve Psikopolitikanın Yükselişi: Yaşam Boyu Öğrenme Söyleminin Psikopolitika Bağlamında İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, Michel Foucault’nun iktidar teorileri çerçevesinde iktidar modellerini incelemekte ve iktidar ilişkilerinin tarihsel dönüşümünü analiz etmektedir. Özellikle Foucault’nun biyoiktidar modeline referansla gelişen psikopolitika kavramına odaklanılarak, neoliberal dönemde iktidarın daha görünmez, içselleştirilmiş ve öz-denetime dayalı bir biçime nasıl evrildiği ortaya konmaktadır. Psikopolitika, dışsal zorlamaların yerini içsel motivasyonlara ve gönüllü öz-denetime bıraktığı yeni bir iktidar biçimini tarif ederken, neoliberal tahakkümün görünmez işleyişini anlamaya imkân tanımaktadır. Çalışma ayrıca iktidar ve özne arasındaki karşılıklı ilişkiyi ele almakta; özne kavrayışının iktidar tekniklerindeki dönüşümlerle nasıl şekillendiğini tartışmaktadır. Foucault’nun görüşleri temel alınarak, Deleuze ve Byung-Chul Han’ın "köstebek" ve "yılan" metaforlarıyla disiplin toplumundan neoliberal kontrol toplumuna geçiş sürecinde ortaya çıkan özne tipolojileri analiz edilmiştir. Bu teorik zeminin ardından, çalışma yaşam boyu öğrenme söylemini psikoiktidar bağlamında somut bir örnek olarak incelemektedir. Yaşam boyu öğrenme, bireyin kendini sürekli güncellemesini, uyum sağlamasını ve üretkenliğini artırmasını teşvik eden bir söylem olarak, neoliberal iktidarın özneyi akışkan, uyarlanabilir ve kendi üzerinde sürekli çalışan bir varlığa dönüştürme stratejisinin bir aracı olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, yaşam boyu öğrenme söylemi, psikoiktidarın güncel toplumsal işleyişteki görünmez etkilerini açığa çıkaran önemli bir analiz alanı sunmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, neoliberal psikopolitik iktidarın hangi mekanizmalarla işlediği sorusuna odaklanmakta ve "yaşam boyu öğrenme" söyleminin, bireyi sürekli bir kendini geliştirme ve piyasaya uyumlanma projesine dönüştürerek bu iktidar formunun temel taşı haline geldiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Psikopolitika
• İktidar Teknikleri
• Neoliberal Özne
• Yönetimsellik

Kaynakça

1. Aristotle. (1999). Politics (B. Jowett, Trans.). Batoche Books.
2. Aristoteles. (2007). Nikomakhos’a Etik (S. Babür, Çev.). BilgeSu Yayıncılık.
3. Aktay, M. (2024). Biyopolitikadan psikopolitikaya sömürünün dönüşümü problemi üzerine felsefi bir inceleme. ViraVerita E Dergi, 10(19), 47–76. https://doi.org/10.47124/viraverita.1436776
4. Brown, W. (2018). Halkın çözülüşü: Neoliberalizmin sinsi devrimi (B. E. Aksoy, Çev.). Metis Yayınları.
5. Choufani, P. C. (1992). L'individu, la société et l'état dans la philosophie de Kant. Annales de philosophie et des sciences humaines, (6), 1–70.
6. Camp, N. V. (2012). From biopower to psychopower: Bernard Stiegler's pharmacology of mnemotechnologies. CTheory. https://journals.uvic.ca/index.php/ctheory/article/view/14946
7. Chatterjee, P. (2016). Mağdurların siyaseti: Halk siyaseti üzerine düşünceler (V. F. Bozçalı, Çev., 2. baskı). İletişim Yayınları. (Orijinal eserin yayın tarihi 2004).
8. Deleuze, G. (2001). Denetim toplumları konusunda bir ek (U. Baker, Çev.). Birikim, (142–143). https://birikimdergisi.com/dergiler/birikim/1/sayi-142-143-subat-mart-2001/2334/denetim-toplumlari-konusunda-bir-ek/4382

9. Doğan, E., & Kurt, A. (2023). Neoliberal rejimin özgür kölesi, performans öznesi’nin antidepresanı: New Age akımı. Din Sosyolojisi Araştırmaları, 3(5), 16–39.
10. Foucault, M. (1978). The history of sexuality: Vol. I. An introduction (R. Hurley, Trans.). Pantheon Books.
11. Foucault, M. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings, 1972–1977 (C. Gordon, Ed.). Harvester Press.
12. Foucault, M. (1988). Madness and civilization: A history of insanity in the age of reason (P. Rabinow, Ed.). Vintage Books. https://archive.org/stream/Michel_Foucault_Madness_And_Civilization
13. Foucault, M. (1991). Nietzsche, genealogy, history. In P. Rabinow (Ed.), The Foucault reader (pp. 76–100). Pantheon Books.
14. Foucault, M. (1995). Discipline and punish: The birth of the prison (A. Sheridan, Trans.). Vintage Books. https://monoskop.org/images/4/43/Foucault_Michel_Discipline_and_Punis
15. Foucault, M. (2002). The subject and power. In J. D. Faubion (Ed.) & R. Hurley (Trans.), Power: Essential works of Foucault 1954–1984 (Vol. 3, pp. 326–341). Penguin Books.
16. Foucault, M. (2004). Toplumu savunmak gerekir (Ş. Aktaş, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
17. Foucault, M. (2005). Özne ve iktidar (F. Keskin, Dü., & O. A. Işık Ergüden, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
18. Foucault, M. (2006). Deliliğin tarihi (4. basım). İmge Kitabevi Yayınları.
19. Foucault, M. (2007). Security, territory, population: Lectures at the Collège de France, 1977–1978 (G. Burchell, Trans.). Palgrave Macmillan.
20. Foucault, M. (2010). The government of self and others: Lectures at the Collège de France, 1982–1983. Palgrave Macmillan.
21. Foucault, M. (2013). Güvenlik, toprak, nüfus (F. Taylan, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
22. Grincheva, N. (2013). 'Psychopower' of cultural diplomacy in the information age. Cultural Diplomacy Journal, 13. https://doi.org/10.978-0-18-215589-7
23. Golder, B. (2009). Foucault and the genealogy of pastoral power. Radical Philosophy Review, 10(2), 157–176. https://ssrn.com/abstract=1348831
24. Göçer, F. (2024). Dijital toplumda yönetselliğin yeni aygıtları: Neoliberalizm, şeffaflık ve büyük veri. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(3), 331–346.
25. Gül Yücel, K. (2022). Yaşam boyu öğrenme söyleminin ekonomi politiği. Mülkiye Dergisi, 46(2), 505–535.
26. Güleç, İ., Çelik, S., & Demirhan, B. (2012). Yaşam boyu öğrenme nedir? Kavram ve kapsamı üzerine bir değerlendirme. Sakarya University Journal of Education, 2(3), 34–48.
27. Güler, Ö. (2016). M. Foucault'nun biyo-politika görüşünün M. Hardt ve A. Negri'nin siyaset felsefesine etkileri [Tamamlanmış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Ankara Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. https://dspace.ankara.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12575/33698
28. Güllüpınar, F., & Gökalp, E. (2014). Neoliberal zamanın ruhu, yaşam boyu öğrenme ve istihdam ilişkileri: Yaşam boyu öğrenme politikalarının eleştirel bir analizi. Mülkiye Dergisi, 38(2), 67–92.
29. Gündoğan, N. (2003). Avrupa Birliği’ne üye ülkelerde bir istihdam politikası aracı olarak “yaşam boyu öğrenme” ve bazı örnek program ve uygulamalar. Kamu-İş: İnsan, Eğitim ve Toplum Dergisi, 7(2). [Sayfa aralığı eksikse ekleyiniz]
30. Han, B.-C. (2019). Psikopolitika: Neoliberalizm ve yeni iktidar teknikleri (H. Barışcan, Çev.). Metis Yayınları.
31. Han, B.-C. (2022). Enfokrasi: Dijitalleşme ve demokrasinin krizi (M. Özdemir, Çev.). Ketebe Yayınları.
32. Han, B.-C. (2024). Sürünün içinde: Dijital dünyaya bağlılıklar (Z. Sarıkartal, Çev.). İnka Kitap.
33. Hobbes, T. (1993). Leviathan (S. Lim, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
34. Hoskin, K., & Macve, R. H. (1986). Accounting and the examination: A genealogy of disciplinary power. Accounting, Organizations and Society, 11(2), 105–136. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0361368286900279
35. İnce, A. (2022). Akışkan modernite ve performans toplumu bağlamında eğitimi yeniden düşünmek [Rethinking education in the context of liquid modernity and performance society]. Sosyolojik Bağlam, 3(1), 80–89. https://doi.org/10.52108/2757-5942.3.1.6
36. Lennard, N. (2017, Eylül 21). The term ‘terrorism’ is a state weapon. The Nation. https://www.thenation.com/article/the-term-terrorism-is-a-state-weapon/
37. Lightfoot, G., Tomasz, P., & Wisniewski, T. (2014). Information asymmetry and power in a surveillance society. https://www.researchgate.net/publication/264253929_Information_Asymmetry_and_Power_in_a_Surveillance_Society
38. Lynn, Fendler (2014). Michel Foucault. London: Bloomsbury.
39. Marsden, D. (2001). Disciplinary power and consumer research: An introduction. In A. Groeppel-Klein & F.-R. Esch (Eds.), European advances in consumer research (Vol. 5, pp. 54–60). Association for Consumer Research.
40. Machiavelli, N. (1998). The prince (H. C. Mansfield, Trans. & Intro., 2nd ed.). University of Chicago Press.
41. Özcan, A. (2008). Avrupa Birliği’nin yaşam boyu öğrenme stratejileri [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü].
42. Revel, J. (2002). Le vocabulaire de Foucault. Éditions Ellipses. https://monoskop.org/images/f/f4/Revel_Judith_Le_vocabulaire_de_Foucault.pdf
43. Samancı, O., & Ocakcı, E. (2017). Hayat boyu öğrenme. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(24), 711–722.
44. Sarup, M. (2004). Post-yapısalcılık ve post-modernizm (A. Güçlü, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
45. Stiegler, B. (2015). States of shock: Stupidity and knowledge in the 21st century. John Wiley & Sons. https://books.google.com.tr/books?id=TKDCAAAQBAJ&dq=psycho+power+model
46. Şişman, N. (2013). Emanetten mülke: Kadın, beden, siyaset. İz Yayıncılık. https://www.kargamecmua.org/dergi/sayi/98/1308
47. Susam, E. (n.d.). Kontrol toplumu, güvencesizlik ve güvenlik ruhunun efendileri. Karga Mec. https://www.kargamecmua.org/dergi/sayi/98/1308