İnceleme Makalesi

Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri

Cilt: 19 Sayı: 2 31 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri

Öz

Savaşlar, kentlerde fiziksel yıkımın yanı sıra kolektif travma, kimlik erozyonu ve sosyal sermaye kaybı gibi derin sosyo-mekânsal tahribatlar yaratmaktadır. Savaş sonrası kentsel rekonstrüksiyon literatürü çoğunlukla fiziksel onarıma odaklanmakta, yıkımın sosyolojik boyutlarını bütünleştiren kapsayıcı modellerden yoksun kalmaktadır. Bu çalışma, kuramsal boşluğu doldurmak üzere rejeneratif planlamanın soyut sosyolojik temellerini analitik parametrelere dönüştüren özgün bir kavramsal model sunmayı amaçlamaktadır. PRISMA-ScR protokolüyle yürütülen bu sistematik kapsamlı derlemede; betimsel analiz ve tematik kodlama yoluyla savaş sonrası kentlerde kimlik inşası, travma onarımı ve toplumsal yenilenme süreçleri ele alınmıştır. Rejeneratif yaklaşım; kolektif hafızayı merkeze alan ve travmaları sosyal uyuma dönüştüren restoratif bir mekanizma olarak konumlandırılmıştır. Çalışmanın özgün kavramsal katkısı, travmatik mekânlara yönelik hedefli ve küçük ölçekli sosyo-kültürel müdahaleleri ifade eden “hafıza akupunkturu” kavramının literatüre kazandırılmasıdır. Saraybosna, Musul, Mogadişu ve Gazze örnekleri üzerinden yapılan karşılaştırmalı tematik sentez; katılımcı ve hafıza akupunkturu temelli mikro-müdahalelerin kentleri toplumsal olarak da yeniden yapılandırdığını, bu yaklaşımın yokluğunda ise kimlik erozyonunun kalıcılaştığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Fon, hibe veya destek alınmamıştır

Etik Beyan

Bu çalışmanın tasarım, uygulama ve yazım süreçlerinde bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine tam uyum sağlanmıştır. Araştırma; insan katılımcılar üzerinde herhangi bir anket, mülakat, odak grup çalışması veya deney içermediği gibi, hayvanlar üzerinde de herhangi bir müdahale teşkil etmemektedir. Çalışma tamamen literatür incelemesine, teorik analize veya kamuya açık ikincil verilerin değerlendirilmesine dayandığı için 'Etik Kurul Onay Belgesi' alınmasına gerek duyulmamıştır. Yazar, çalışma süresince Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ve uluslararası yayın etiği standartlarına (COPE) bağlı kalındığını beyan ederler.

Kaynakça

  1. Abdelhamid, A., Pelling, M., Basdoğan, S., Chanin-morris, R., Comelli, T., Dabbeek, J., & Menteşe, E. (2026). The future of Gaza: Existing plans can frame a locally inclusive and risk-sensitive reconstruction. Environment & Urbanization, 38(1), 10–21. https://doi.org/10.1177/09562478261423509
  2. Abusaada, H., & Elshater, A. (2026). The dis/continuity of the chain: The negative dialectic of tabula rasa and palimpsest in urban design. Urban Science, 10(3), Article 151. https://doi.org/10.3390/urbansci10030151
  3. Ahmed, I. I., & Green, R. H. (1999). The heritage of war and state collapse in Somalia and Somaliland: Local-level effects, external interventions and reconstruction. Third World Quarterly, 20(1), 113–127. https://www.jstor.org/stable/3993185
  4. Alexander, J. C. (2004). Toward a theory of cultural trauma. J. C. Alexander, R. Eyerman, B. Giesen, N. J. Smelser, ve P. Sztompka (Eds.), Cultural trauma and collective identity içinde (ss. 1–30). University of California Press. https://doi.org/10.1525/california/9780520235946.003.0001
  5. Al Hamoud, A. (2025). Preserving identity and collective memory: Strategies for the socially acceptable reconstruction of Aleppo’s informal settlements. ArchiDOCT, 13(1), 52–64. https://www.researchgate.net/publication/397290057
  6. Alvanides, S., & Ludwig, C. (2023). Bombed cities: Legacies of post-war planning on the contemporary urban and social fabric. Urban Planning, 8(1), 165–168. https://doi.org/10.17645/up.v8i1.6828
  7. Arab League. (2025, March). Gaza recovery, reconstruction & development plan. https://egyptembassy.net/media/Gaza-Recovery-Reconstruction-and-Development-Plan.pdf
  8. Assmann, J. (2011). Cultural memory and early civilization: Writing, remembrance, and political imagination. Cambridge University Press. https://www.academia.edu/38303747/Assmann_Jan_Cultural_Memory_and_Early_Civilization

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kent Sosyolojisi ve Toplum Çalışmaları

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

11 Nisan 2026

Kabul Tarihi

20 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Erekmekçi, M. (2026). Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri. International Journal of Social Inquiry, 19(2), 399-427. https://doi.org/10.37093/ijsi.1928229
AMA
1.Erekmekçi M. Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri. IJSI. 2026;19(2):399-427. doi:10.37093/ijsi.1928229
Chicago
Erekmekçi, Mert. 2026. “Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri”. International Journal of Social Inquiry 19 (2): 399-427. https://doi.org/10.37093/ijsi.1928229.
EndNote
Erekmekçi M (01 Ağustos 2026) Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri. International Journal of Social Inquiry 19 2 399–427.
IEEE
[1]M. Erekmekçi, “Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri”, IJSI, c. 19, sy 2, ss. 399–427, Ağu. 2026, doi: 10.37093/ijsi.1928229.
ISNAD
Erekmekçi, Mert. “Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri”. International Journal of Social Inquiry 19/2 (01 Ağustos 2026): 399-427. https://doi.org/10.37093/ijsi.1928229.
JAMA
1.Erekmekçi M. Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri. IJSI. 2026;19:399–427.
MLA
Erekmekçi, Mert. “Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri”. International Journal of Social Inquiry, c. 19, sy 2, Ağustos 2026, ss. 399-27, doi:10.37093/ijsi.1928229.
Vancouver
1.Mert Erekmekçi. Rejeneratif Planlamanın Sosyolojik Temelleri: Savaş Sonrası Kentlerde Kimlik, Travma ve Yenilenme Süreçleri. IJSI. 01 Ağustos 2026;19(2):399-427. doi:10.37093/ijsi.1928229

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

26134  26133  Bu sitedeki eserler Creative Commons Attribution 4.0 International license ile lisanslanmıştır.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------