Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine yönelik görüşleri

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 128 - 145, 30.06.2025

Büşra Akman , Hatice Memişoğlu

https://doi.org/10.24289/ijsser.1636225

Öz

Araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine yönelik görüşlerini belirlemektir. Nitel olan araştırmada olgu bilim deseni kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu 2022-2023 eğitim-öğretim döneminde 70 Sosyal Bilgiler öğretmen adayına uygulanmıştır. Nitel verilerin analizinde MAXQDA’dan yararlanılmıştır. Veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Adaylar değerleri davranış; değer eğitimini ise toplumsal düzenin devamı şeklinde tanımlamışlardır. Değer eğitiminin önemini çoğunlukla toplumsal uyum; değer eğitimini etkileyen faktörleri toplumsal boyutla ilişkilendirmişlerdir. 2018 Sosyal Bilgiler öğretim programı dikkate alındığında çoğunlukla program açısından değerlendirmeler yapmışlardır. Adaylar çoğunlukla çağdaş değer yaklaşımları ve yöntemleriyle ilgili görüş belirtirken; değer eğitiminin öğrenci merkezli verilmesi gerektiğini söylemişlerdir. Etkili değerler eğitiminde bilinçlendirmeye yönelik çalışmaların yapılması belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal bilgiler , Öğretmen adayları , Değerler , Görüşler

Prospective Social Studies teachers' views on values education

Öz

The research aims to determine the opinions of social studies teacher candidates regarding values education. The qualitative research utilized a phenomenological design. The semi-structured interview form was administered to 70 social studies teacher candidates during the 2022-2023 academic year. MAXQDA was used to analyze qualitative data. The data were content analyzed. Candidates value behavior; they define education as continuing the social order. The importance of values education is mostly related to social harmony; they've associated the factors of values education with the social dimension. In light of the 2018 social studies curriculum, they've mostly done program-based evaluations. Candidates said that values education should be student-centered, although they've mostly expressed opinions about contemporary values approaches and methods. Studies should be conducted to raise awareness of the effective value of education.

Anahtar Kelimeler

Social studies , Pre-service teachers , Values , Opinions

Kaynakça

• Baysal, N. (2013). Ortaokul Sosyal Bilgiler derslerinde değerler eğitimi uygulamalarının öğretmenler yönüyle değerlendirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Niğde Üniversitesi.
• Berkowitz, M. W. (2011). What works in values education. International Journal of Educational Research, 50(3), 153-158.
• Brownlee, J. L., Scholes, L., Walker, S., & Johansson, E. (2016). Critical values education in the early years: Alignment of teachers’ personal epistemologies and practices for active citizenship. Teaching and Teacher Education, 59, 261-273.
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2015). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi.
• Can, Ö. (2008). Dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler dersinde değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
• Creswell, J. (2021). Nitel Araştırma Yöntemleri Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni (6. baskı). Siyasal Kitapevi.
• Çolak, N. (2023). Dördüncü sınıf Sosyal Bilgiler dersinde gerçekleştirilen değerler eğitimine ilişkin öğretmen görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
• Dilmaç, B., & Ekşi, H. (2007). Değerler eğitiminde temel tartışmalar ve temel yaklaşımlar. İlköğretmen Eğitimci Dergisi, 14, 21-29.
• Gömleksiz, M. N., & Kılınç, H. H. (2015). Ortaokul öğretmenlerinin değerler eğitimine ilişkin görüşleri, beklentileri ve önerileri. Araştırmacı Sosyal Bilimler Çalışmaları, 3(2), 35-45.
• Keskin, Y. (2008). Türkiye’de Sosyal Bilgiler öğretim programlarında değerler eğitimi: Tarihsel gelişim, 1998 ve 2004 programlarının etkililiğinin araştırılması (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi.
• Kınacı, M. K. (2018). Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine ve Sosyal Bilgiler öğretim programında yer alan değerlere yönelik görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Fırat Üniversitesi.
• Korkak, S. (2022). Uzaktan eğitim Sosyal Bilgilerde değerler eğitimi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Amasya Üniversitesi.
• Köylü, M. (2016). Teoriden Pratiğe Değerler Eğitimi (1. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Köylü, M. (2019). Teoriden Pratiğe Değerler Eğitimi (2. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Köylü, M. (Ed.). (2019). Teoriden Pratiğe Değerler Eğitimi (2. baskı). In Korkmaz, M. Değerler Eğitimi Yaklaşımları. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kurtdede Fidan, N. (2009). Öğretmen adaylarının değer eğitimine ilişkin görüşleri. Kuramsal Eğitimbilim, 2(2), 1-18.
• Lovat, T., Clement, N., Dally, K., & Toomey, R. (2011). The impact of values education on school ambience and academic diligence. International Journal of Educational Research, 50(3), 166-170.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı. Ankara. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103847686-SOSYAL%20B%C4%B0LG%C4%B0LER%20% C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%20.pdf
• Özdaş, F. (2013). Ortaokullarda değerler eğitimi ve istenmeyen öğrenci davranışlarına ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Fırat Üniversitesi.
• Özdemir, A., Tanoba, T., Karaokur, Ş., & Tonyalı, Ö. (2021). Türkiye’de Eğitim Bilimleri alanında yapılan karma yöntem tezlerde tipolojik ve yöntemsel eğilimler. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 54(54), 23-53.
• Özdemir, S. (2020). Üniversitede Değerler Eğitimi (SDÜ Örneği) (1. baskı). Eğitim Yayınevi.
• Patton, M. (1987). How To Use Qualitative Methods in Evaluation. Newbury Park, CA:Sage.
• Pırnaz, E. (2020). Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin değerler eğitimine ve Sosyal Bilgiler öğretim programında yer alan kök değerlere yönelik görüşleri Kahramanmaraş ili örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
• Şahin, T. (2013). Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimi öz-yeterliliklerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi.
• Tadege, A., Seifu, A., & Melese, S. (2022). Teachers' views on values-education: The case of secondary schools in East Gojjam, Ethiopia. Social Sciences & Humanities Open, 6(1), 1-14.
• Thornberg, R. & Oğuz, E. (2013). Teachers’ views on values education: A qualitative study in Sweden and Turkey. International Journal of Educational Research, 59, 49-56.
• Yazıcı, K. (2006). Değerler eğitimine genel bir bakış. Türklük Dergisi, 19, 499-522.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık, Tıpkı Basım.
• Yıldız, M. (2012). Değerler Eğitimi Uluslararası Konferansı 28-29 Mayıs 2010. (Yusuf Keskin). İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü. Damla Yayınevi.
• Yılmaz, M. (2013). Değerler Eğitimi ve Okul Etkinlikleri (1. baskı). Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları.