Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine yönelik görüşleri

Öz

Araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine yönelik görüşlerini belirlemektir. Nitel olan araştırmada olgu bilim deseni kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu 2022-2023 eğitim-öğretim döneminde 70 Sosyal Bilgiler öğretmen adayına uygulanmıştır. Nitel verilerin analizinde MAXQDA’dan yararlanılmıştır. Veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Adaylar değerleri davranış; değer eğitimini ise toplumsal düzenin devamı şeklinde tanımlamışlardır. Değer eğitiminin önemini çoğunlukla toplumsal uyum; değer eğitimini etkileyen faktörleri toplumsal boyutla ilişkilendirmişlerdir. 2018 Sosyal Bilgiler öğretim programı dikkate alındığında çoğunlukla program açısından değerlendirmeler yapmışlardır. Adaylar çoğunlukla çağdaş değer yaklaşımları ve yöntemleriyle ilgili görüş belirtirken; değer eğitiminin öğrenci merkezli verilmesi gerektiğini söylemişlerdir. Etkili değerler eğitiminde bilinçlendirmeye yönelik çalışmaların yapılması belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal bilgiler
• Öğretmen adayları
• Değerler
• Görüşler

Prospective Social Studies teachers' views on values education

Öz

The research aims to determine the opinions of social studies teacher candidates regarding values education. The qualitative research utilized a phenomenological design. The semi-structured interview form was administered to 70 social studies teacher candidates during the 2022-2023 academic year. MAXQDA was used to analyze qualitative data. The data were content analyzed. Candidates value behavior; they define education as continuing the social order. The importance of values education is mostly related to social harmony; they've associated the factors of values education with the social dimension. In light of the 2018 social studies curriculum, they've mostly done program-based evaluations. Candidates said that values education should be student-centered, although they've mostly expressed opinions about contemporary values approaches and methods. Studies should be conducted to raise awareness of the effective value of education.

Anahtar Kelimeler

• Social studies
• Pre-service teachers
• Values
• Opinions

Kaynakça

1. Baysal, N. (2013). Ortaokul Sosyal Bilgiler derslerinde değerler eğitimi uygulamalarının öğretmenler yönüyle değerlendirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Niğde Üniversitesi.
2. Berkowitz, M. W. (2011). What works in values education. International Journal of Educational Research, 50(3), 153-158.
3. Brownlee, J. L., Scholes, L., Walker, S., & Johansson, E. (2016). Critical values education in the early years: Alignment of teachers’ personal epistemologies and practices for active citizenship. Teaching and Teacher Education, 59, 261-273.
4. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2015). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi.
5. Can, Ö. (2008). Dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler dersinde değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
6. Creswell, J. (2021). Nitel Araştırma Yöntemleri Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni (6. baskı). Siyasal Kitapevi.
7. Çolak, N. (2023). Dördüncü sınıf Sosyal Bilgiler dersinde gerçekleştirilen değerler eğitimine ilişkin öğretmen görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
8. Dilmaç, B., & Ekşi, H. (2007). Değerler eğitiminde temel tartışmalar ve temel yaklaşımlar. İlköğretmen Eğitimci Dergisi, 14, 21-29.

9. Gömleksiz, M. N., & Kılınç, H. H. (2015). Ortaokul öğretmenlerinin değerler eğitimine ilişkin görüşleri, beklentileri ve önerileri. Araştırmacı Sosyal Bilimler Çalışmaları, 3(2), 35-45.
10. Keskin, Y. (2008). Türkiye’de Sosyal Bilgiler öğretim programlarında değerler eğitimi: Tarihsel gelişim, 1998 ve 2004 programlarının etkililiğinin araştırılması (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi.
11. Kınacı, M. K. (2018). Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimine ve Sosyal Bilgiler öğretim programında yer alan değerlere yönelik görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Fırat Üniversitesi.
12. Korkak, S. (2022). Uzaktan eğitim Sosyal Bilgilerde değerler eğitimi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Amasya Üniversitesi.
13. Köylü, M. (2016). Teoriden Pratiğe Değerler Eğitimi (1. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
14. Köylü, M. (2019). Teoriden Pratiğe Değerler Eğitimi (2. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
15. Köylü, M. (Ed.). (2019). Teoriden Pratiğe Değerler Eğitimi (2. baskı). In Korkmaz, M. Değerler Eğitimi Yaklaşımları. Nobel Akademik Yayıncılık.
16. Kurtdede Fidan, N. (2009). Öğretmen adaylarının değer eğitimine ilişkin görüşleri. Kuramsal Eğitimbilim, 2(2), 1-18.
17. Lovat, T., Clement, N., Dally, K., & Toomey, R. (2011). The impact of values education on school ambience and academic diligence. International Journal of Educational Research, 50(3), 166-170.
18. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı. Ankara. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103847686-SOSYAL%20B%C4%B0LG%C4%B0LER%20% C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%20.pdf
19. Özdaş, F. (2013). Ortaokullarda değerler eğitimi ve istenmeyen öğrenci davranışlarına ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Fırat Üniversitesi.
20. Özdemir, A., Tanoba, T., Karaokur, Ş., & Tonyalı, Ö. (2021). Türkiye’de Eğitim Bilimleri alanında yapılan karma yöntem tezlerde tipolojik ve yöntemsel eğilimler. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 54(54), 23-53.
21. Özdemir, S. (2020). Üniversitede Değerler Eğitimi (SDÜ Örneği) (1. baskı). Eğitim Yayınevi.
22. Patton, M. (1987). How To Use Qualitative Methods in Evaluation. Newbury Park, CA:Sage.
23. Pırnaz, E. (2020). Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin değerler eğitimine ve Sosyal Bilgiler öğretim programında yer alan kök değerlere yönelik görüşleri Kahramanmaraş ili örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
24. Şahin, T. (2013). Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının değerler eğitimi öz-yeterliliklerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi.
25. Tadege, A., Seifu, A., & Melese, S. (2022). Teachers' views on values-education: The case of secondary schools in East Gojjam, Ethiopia. Social Sciences & Humanities Open, 6(1), 1-14.
26. Thornberg, R. & Oğuz, E. (2013). Teachers’ views on values education: A qualitative study in Sweden and Turkey. International Journal of Educational Research, 59, 49-56.
27. Yazıcı, K. (2006). Değerler eğitimine genel bir bakış. Türklük Dergisi, 19, 499-522.
28. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık, Tıpkı Basım.
29. Yıldız, M. (2012). Değerler Eğitimi Uluslararası Konferansı 28-29 Mayıs 2010. (Yusuf Keskin). İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü. Damla Yayınevi.
30. Yılmaz, M. (2013). Değerler Eğitimi ve Okul Etkinlikleri (1. baskı). Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları.