The relationship between secondary school teachers’ quality of work life and job satisfaction levels

Öz

This study examined demographic differences and the relationship between quality of work life and job satisfaction among secondary school teachers in Bolu during the 2023–2024 academic year. Data were collected from 792 teachers using the 6-item Quality of Work Life Scale and the 2-item Minnesota Job Satisfaction Scale. The findings revealed that teachers reported high levels of both quality of work life and job satisfaction. Significant differences in quality of work life were found according to gender, professional seniority, and educational level, while job satisfaction differed by gender, professional seniority, and high-level relationship with the profession. In addition, a positive and significant relationship was identified between teachers’ perceptions of quality of work life and their job satisfaction.

Anahtar Kelimeler

• Quality of work life
• Job satisfaction
• Secondary school teachers

Proje Numarası

905907

Etik Beyan

Derived from the master’s thesis titled “The Relationship Between Secondary School Teachers’ Quality of Work Life and Job Satisfaction Levels” prepared by Meral Yaman under the supervision of Prof. Dr. Salih Paşa MEMİŞOĞLU, Faculty Member of Bolu Abant İzzet Baysal University. All responsibility belongs to the authors.

Ortaokul öğretmenlerinin iş yaşam kalitesi ile iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişki

Öz

Bu araştırma, ortaokul düzeyinde görev yapan öğretmenlerin iş yaşam kalitesi ve iş doyumları arasındaki demografik farklılıkları ile bu değişkenler arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma evreni 2023-2024 eğitim-öğretim yılı Bolu ilindeki kamuya ait ortaokullarda görev yapan 792 öğretmenden oluşmaktadır. Veriler 6 boyuttan oluşan İş Yaşam Kalitesi ölçeği ve 2 boyutlu Minnesota İş Doyum ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. İş yaşam kalitesinde cinsiyete göre anlamlı farklılıklar tespit edilirken, eğitim düzeyi, medeni durum ve mesleki kıdeme göre anlamlı farklılıklar tespit edilememiştir. İş doyumu ile demografik değişkenler arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Ortaokul öğretmenlerinin iş yaşam kalitesi algıları ile iş doyum algıları arasında anlamlı, pozitif ve yüksek düzeyde bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İş yaşam kalitesi
• İş doyumu
• Ortaokul öğretmeleri

Proje Numarası

905907

Etik Beyan

* Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Salih Paşa MEMİŞOĞLU danışmanlığında Meral Yaman tarafından yapılan “Ortaokul Öğretmenlerinin İş Yaşam Kalitesi ile İş Doyumu Düzeyleri Arasındaki İlişki” adlı yüksek Lisans tezinden türetilmiştir. Tüm sorumluluk yazarlara aittir.

Kaynakça

1. Akar, H., & Üstüner, M. (2017). İş yaşam kalitesi ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 159-176. doi:10.17679/inuefd.302675
2. Akçamete, A., Kaner, S., & Sucuoğlu, N. (2001). Tükenmişlik iş doyumu ve kişilik. Ankara: Nobel Yayıncılık.
3. Akı, G. (2020). Ortaöğretim kurumlarında görülen bilgi ifşası (whistleblowing) ve iş doyumu arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 610301.
4. Akkurt, Z. (2019). Liselerde öğretmen liderliği, öğrencilerin okul yaşam kalitesi algıları ile akademik başarı arasındaki ilişkiler [Yüksek lisans tezi]. Kırıkkale Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 570821.
5. Annakkaya, E. E. (2022). Lise öğretmenlerinin algılarına göre örgütsel destek ve psikolojik sermaye ile iş doyumu arasındaki ilişki [Doktora Tezi]. Okan Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 715179.
6. Balcı, A. (2002). Örgütsel gelişme. (Üçüncü Baskı). Pegem yayıncılık, Ankara.
7. Beach, D. S. (1980). Personnel the management of people at work, (4 th Edition). Macmillan Publishing, New York.
8. Beh, L. S., & Idris, K. (2006). An analysis of quality of work life (qwl) and career-related variables. American Journal of Applied Sciences, 3(12), 2151- 2159.

9. Bhatnagar, T., & Soni, H. (2015). Impact of quality of work life on job satisfaction of school teachers in Udaipur City. IOSR Journal of Business and Management, 17(3), 10-14. 10.9790/487X-17321014
10. Bıyıksız, A. (2024). Ortaokul öğretmenlerinin iş yaşam kalitesine dair algıları, International QMX Journal, 3(1), 72-83.
11. Bil, E. (2018). Ortaöğretim okullarının öğrenen örgüt, örgütsel güven ve iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişki, [Doktora tezi]. Ankara Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 494192.
12. Bolduc, R. R. (2001). An analysis of the relationship between quality of work life and motivation for correctional services officers in the Montreal area [Doctoral dissertation], McGill University, Dept. of Educational and Counselling Psychology.
13. Büyüköztürk, Ş., Şekercioğlu, G., & Çokluk, Ö. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. (Birinci Baskı), Pegem Yayıncılık, Ankara.
14. Çiçek, D. (2005). Örgütlerde motivasyon ve iş yaşam kalitesi: bir kamu kuruluşundaki yönetici personelin motivasyon seviyelerinin tespit edilerek iş yaşam kalitesinin geliştirilmesi üzerine bir araştırma [Doktora Tezi]. Çukurova Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 205736.
15. Demir, E. (2019). Öğretmenlerin iş yaşam kalitesi ile pozitif psikolojik sermaye düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 535877.
16. Demir, M. (2011). İşgörenlerin çalışma yaşamı kalitesi algılamalarının işte kalma niyeti ve işe devamsızlık ile ilişkisi. Ege Akademik Bakış Dergisi, 11(3), 453-464.
17. Demir, T. (2016). Meslek lisesi öğretmenlerinin iş yaşam kalitesine ilişkin algıları ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Sabahattin Zaim Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 422393.
18. Deregözü, A. (2016). Kamu ve özel sektörde çalışan öğretmenlerin iş doyumu ve benlik saygısının incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Beykent Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 448282.
19. Deveci, Ş. (2021). Lise öğretmenlerinin iş yaşam kalitesi ve iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 674226.
20. Doğan, A. (2021). İlköğretim kurumu öğretmenlerinin okul yaşam kalitesi ile iş doyumu arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 685074.
21. Dönmez, B. (2007). Pozitif yönetim ve okul yöneticileri. Eğitime Bakış Dergisi, 3(8), 28-33.
22. Dursun, M. T., & Eriş, E. D. (2018). Konaklama işletmelerinde kuşaklar bağlamında işveren marka algısı ile çalışma yaşam kalitesi ilişkisi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 8(1), 160-179.
23. Elmas, E. (2021). Öğretmenlerin iş yaşam kalitesi ve örgütsel mutluluk algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Sabahattin Zaim Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 640404.
24. Erdem, M. (2010). Öğretmen algılarına göre liselerde iş yaşamı kalitesi ve örgütsel bağlılıkla ilişkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 16(4), 511-536.
25. Erkmen, S. (2022). İş doyumu ve örgütsel sessizlik ilişkisi: öğretmenler üzerine bir araştırma [Yüksek lisans tezi]. Kırklareli Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 725973.
26. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2009). Multivariate data analysis. (7th edition). Prentice Hall.
27. Hırçın, E. (2023). Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin motivasyonları ile iş yaşam kalitesi algıları arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 838001.
28. İsmetoğlu, M. (2017). Branş öğretmenlerinin çokkültürlü yeterlik düzeyleri ve iş yaşam kalitesine yönelik algıları [Yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 451171.
29. Karakuş, H. (2011). Hemşirelerin iş tatmin düzeyleri: Sivas ili örneği. Dicle Üniversitesi SBE Dergisi, 6, 46-57.
30. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi. (İkinci Baskı). Ankara: Nobel Yayınları.
31. Keser, A. (2019). Çalışma yaşamında motivasyon. (İkinci Basım). Umuttepe Yayınları: İstanbul.
32. Klassen, R. M., & Chiu, M. M. (2010). Effects on teachers' self-efficacy and job satisfaction: Teacher gender, years of experience, and job stress. Journal of Educational Psychology, 102(3), 741-756.
33. Kline, R. (2015). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (2nd ed.). New York, NY: The Guilford Press.
34. Koyuncu, D. (2021). Yükseköğretim kurumlarında iş yaşam kalitesi, örgütsel adanmışlık ve örgütsel vatandaşlık davranışı [Yüksek lisans tezi], Uşak Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 692122.
35. Kösterelioğlu, A. M. (2011). İlköğretim okulu öğretmenlerinin iş yaşam kalitesi ile işe yabancılaşması arasındaki ilişki [Doktora Tezi]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 278836.
36. Locke, E. A. (1976). The nature and causes of job satisfaction. In M. D. Dunnette (Ed.), Handbook of industrial and organizational psychology (pp. 1297–1349). Rand McNally.
37. Manju, N. D. (2014). Quality of work life: Perception of school teachers. International Journal of Education and Psychological Research, 3(2), 77-80.
38. Matthews, W. K., & Koner, K. (2017). A survey of elementary and secondary music educators' professional background. Teaching Responsibilities and Job Satisfaction in the United States. Research and Issues in Music Education, 13(1), 2-25.
39. Özer, S. (2021). Özel eğitim öğretmenlerinin COVID-19 korkusu, iş yaşam kalitesi ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 734746.
40. Özgöl, E. (2023). Mesleki ve teknik eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin iş yaşam kalitesi algıları ile iş doyum düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Düzce Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 813235.
41. Reyes, P., & Shin, H. S. (1995). Teacher commitment and job satisfaction: A causal analysis. Journal of School Leadership, 5(1), 22-39. https://doi.org/10.1177/105268469500500102
42. Sarı Karadaş, Y. (2020). İlkokul öğretmenlerinin iş yaşam kalitesine ilişkin algıları ile iş doyum düzeyleri arasındaki ilişki (Balıkesir ili merkez ilçeler örneği) [Yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 646638.
43. Şahin, A. Z. (2020). Eğitim kurumlarında örgüt kültürü ve iş doyumu arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 610894.
44. Şangar, Z. (2016). İş doyumu ve yaşam kalitesi: Akademik personel üzerinde bir çalışma [Yüksek lisans tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 459682.
45. Taşdan, M., & Erdem, M. (2010). İlköğretim okulu öğretmenlerinin iş yaşamı kalitesi ile örgütsel değer algıları arasındaki ilişki düzeyi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 92-113.
46. Uslu, E. (2022). Beden eğitimi öğretmenlerinin öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları ile iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Amasya Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 787611.
47. Uzlu, T. (2023). Okul müdürlerinin iş-aile yaşam çatışması düzeyleri ile iş doyum düzeyleri arasındaki ilişki. Edebiyat Dilbilim Eğitim ve Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 2(1), 173–191. https://izlik.org/JA82NK95DE
48. Van Laar, D., Edwards, J. A., & Easton, S. (2007). The Work‐Related Quality of Life scale for healthcare workers. Journal of Advanced Nursing, 60(3), 325-333. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04409.x
49. Walton, R. E. (1973). Quality of working life: What is it. Sloan Management Review, 15(1), 11-21.
50. Weiss, D. J., Dawis, R. V., England, G. W., & Lofquist, L. H. (1967). Manual for the Minnesota Satisfaction Questionnaire. University of Minnesota, Industrial Relations Center.
51. Yalçın, S. (2014). Öğretmenlerin algılarına göre okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin iş yaşam kalitesi ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Doktora Tezi]. Atatürk Üniversitesi, YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 381628.
52. Yalçın, S., Yıldırım, İ., & Akan, D. (2016). Öğretmenlerin iş yaşam kaliteleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 205-224. 10.17556/jef.49471
53. Yaman, Z. B. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi beceri düzeyleri ile iş yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 588647.