Challenges and solution proposals faced by school administrators and teachers in the education of foreign students

Öz

This study aims to identify school administrators’ and teachers’ views on the educational challenges faced by foreign students and to propose possible solutions. An explanatory sequential mixed-methods design was employed. Quantitative data were collected from 87 school administrators and 353 teachers, while qualitative data were obtained through interviews with 10 administrators and 10 teachers selected via maximum variation sampling. The findings revealed that foreign students experience significant difficulties with academic achievement and social adaptation, primarily due to limited proficiency in Turkish. Qualitative results indicated that language proficiency is a key factor influencing academic performance, peer interactions, and school adjustment. The study highlights the importance of expanding language support programs, strengthening early language education, promoting peer interaction, and providing language training opportunities for parents.

Anahtar Kelimeler

• Foreign students
• Educational challenges
• School administrators and teachers
• Solution proposals
• Mixed-methods research

Okul yöneticileri ve öğretmenlerin yabancı uyruklu öğrencilerin eğitim sürecinde karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri

Öz

Bu araştırma, okul yöneticileri ve öğretmenlerin yabancı uyruklu öğrencilerin eğitim sürecinde karşılaştıkları sorunlara ve çözüm önerilerine ilişkin görüşlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, açımlayıcı sıralı karma yöntem deseniyle yürütülmüştür. Nicel veriler 87 okul yöneticisinden ve 353 öğretmenden, nitel veriler ise maksimum çeşitlilik örneklemesiyle seçilen 10 yönetici ve 10 öğretmenden elde edilmiştir. Bulgular, yabancı uyruklu öğrencilerin özellikle Türkçe dil yeterliği eksikliği nedeniyle akademik başarı ve sosyal uyumda güçlük yaşadıklarını göstermiştir. Nitel sonuçlar, dil yeterliliğinin akademik performans, akran ilişkileri ve okul uyumu üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, dil destek programlarının yaygınlaştırılması, erken yaşta dil eğitiminin güçlendirilmesi, akran etkileşimini artıran uygulamaların geliştirilmesi ve velilere yönelik dil eğitiminin desteklenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yabancı uyruklu öğrenciler
• Eğitsel sorunlar
• Okul yöneticileri ve öğretmenler
• Çözüm önerileri
• Karma yöntem

Kaynakça

1. Ager, A., & Strang, A. (2008). Understanding integration: A conceptual framework. Journal of Refugee Studies, 21(2), 166-191.
2. Aykırı, K. (2017). Sınıf öğretmenlerinin sınıflarındaki Suriyeli öğrencilerin eğitim durumlarına ilişkin görüşleri. Turkish Journal of Primary Education, 2(1), 44-56.
3. Castles, S. (2018). International migration at the beginning of the twenty-first century: Global trends and issues. International Social Science Journal, 68, 151-162.
4. Çelik, H., Baykal, N. B., & Memur, H. N. K. (2020). Nitel veri analizi ve temel ilkeleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(1), 379-406.
5. Çelik, S., Ozenc-Ira, G., & Üzar-Özçetin, Y. S. (2025). Identifying the culturally sensitive pedagogical competence of teachers of refugees in Türkiye: A mixed-methods study. Educational Studies, 51(5), 935-957.
6. Christensen, L. B., Johnson, R. B., & Turner, L. A. (2015). Araştırma yöntemleri, desen ve analiz (2. baskı). Anı Yayıncılık. İstanbul.
7. Creswell, J. W. (2021). Karma yöntem araştırmalarına giriş (M. Sözbilir, Çev.). Pegem Akademi. İstanbul.
8. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage Publications.

9. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage Publications. New York.
10. Demirtaş Zorbaz, S. (2016). İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin okula uyumu: Bir model testi (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Ensitüsü. Ankara.
11. Erdoğan, M., & Ünver, C. (2015). Türk iş dünyasının Türkiye’deki Suriyeliler konusundaki görüş, beklenti ve önerileri (Yayın No: 353). Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu, İstanbul.
12. Ergen, H., & Şahin, E. (2019). Sınıf öğretmenlerinin Suriyeli öğrencilerin eğitimi ile ilgili yaşadıkları problemler. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(44), 377-405.
13. Esen, A., Duman, M., & Alper, H. (2019). Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyeliler: Tespitler ve öneriler. Dünya Yerel Yönetim ve Demokrasi Akademisi Vakfı. İstanbul.
14. Fraenkel, J., Wallen, N., & Hyun, H. (2012). How to design and evaluate research in education (10th ed.). McGraw-Hill Education, New York.
15. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. (2024). Geçici koruma. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638 (Erişim Tarihi: 03.02.2026).
16. Gülay, H. (2011). 5-6 yaş grubu çocuklarda okula uyum ve akran ilişkileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(36), 1-10.
17. Güngör, F., & Şenel, E. A. (2018). Yabancı uyruklu ilkokul öğrencilerinin eğitim-öğretiminde yaşanan sorunlara ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 8(2), 124-173. https://doi.org/10.18039/ajesi.454575
18. Günlü, A., Sağlam, A., Gürat, C., & Uz-Baş, A. (2020). Okul psikolojik danışmanlarının mülteci öğrencilere yönelik sundukları hizmetlerin değerlendirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 55, 168-205. https://doi.org/10.21764/maeuefd.592977
19. Güven, S., & İşleyen, H. (2018). Sınıf yönetiminde iletişim, iletişim engelleri ve Suriyeli öğrenciler. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 5(23), 1293-1308.
20. Işıkdoğan Uğurlu, N., & Kayhan, N. (2018). Teacher opinions on the problems faced in reading and writing by Syrian migrant children. Journal of Education and Learning, 7(2), 76-88.
21. İçöz, H. (2019). İlkokullarda yabancı uyruklu öğrencilerle ilgili karşılaşılan sorunlar (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Ensitüsü, Antalya.
22. Kandemir, A., & Aydın, B. (2020). Yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimi ile ilgili yönetici ve öğretmen görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(2), 497-521.
23. Karaca, S., & Doğan, U. (2014). Suriyeli göçmenlerin sorunları çalıştayı sonuç raporu. Mersin Üniversitesi Bölgesel İzleme Uygulama Araştırma Merkezi. Mersin.
24. Karadaş, H. (2022). Educational problems of immigrant students. Shanlax International Journal of Education, 10, 64-78.
25. Kardeş, S., & Akman, B. (2018). Suriyeli mültecilerin eğitimine yönelik öğretmen görüşleri. İlköğretim Online, 17(3), 1-14. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.466333
26. Katıtaş, S., Coşkun, B., & Karadaş, H. (2024). The relationship between teachers’ cultural intelligence and multicultural education attitude: The mediating role of intercultural sensitivity. International Journal of Educational Research, 127, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2024.102443
27. Khalid, O. (2023). Okul müdürlerine göre mülteci öğrencilerin eğitimi: Sorunlar ve çözümler (Yayımlanmamış doktora tezi). Karabük Üniversitesi, Karabük.
28. Kiremit, R. F., Akpınar, Ü., & Tüfekçi Akcan, A. (2018). Suriyeli öğrencilerin okula uyumları hakkında öğretmen görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(6), 2139-2149. https://doi.org/10.24106/kefdergi.428598
29. Kocabıyık, O. O., Donat Bacıoğlu, S., & Acar Güvendir, M. (2019). Yükseköğretimde öğrenim gören uluslararası öğrencilerin sorunları. Journal of Human Sciences, 16(2), 561-581.
30. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel Yayıncılık. Ankara.
31. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications. New York.
32. Ocak, G. (2019). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi. İstanbul.
33. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Pegem Akademi. İstanbul.
34. Portes, A., & Rumbaut, R. G. (2014). Immigrant America: A portrait. University of California Press. California.
35. Sarıtaş, E., Şahin, Ü., & Çatalbaş, G. (2016). İlkokullarda yabancı uyruklu öğrencilerle karşılaşılan sorunlar. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (Ek1), 12, 208-229.
36. Sevinç, E. (2021). Okul yöneticileri ve öğretmenlerin mülteci veliler ile karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri (Yüksek lisans tezi). İbn Haldun Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
37. Tashakkori, A., & Creswell, J. W. (2015). Research in the social and behavioral sciences: Between traditional and new directions. In R. B. Johnson & L. B. Christensen (Eds.), Oxford handbook of multi and mixed methods research inquiry (pp. 18-35). Oxford University Press. London.
38. Teddlie, C., & Tashakkori, A. (2015). Foundations of mixed methods research: Integrating quantitative and qualitative approaches in the social and behavioral sciences. Sage Publications. New York.
39. Tunç, B. C., & Can, Z. Ç. (2017). War-induced immigration and education: Syrian refugees’ education in Turkey. In Ş. Ş. Erçetin (Ed.), Educational development and infrastructure for immigrants and refugees (pp. 138-170). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-5225-3325-2.ch008
40. Watkins, K., & Zyck, S. A. (2014). Living on hope, hoping for education: The failed response to the Syrian refugee crisis. Overseas Development Institute. New York.