Uygulamadan Paradigmaya: Türkiye’de Okul Öncesi Eğitimde Alternatif Değerlendirme Yaklaşımlarına Kuramsal bir Bakış

Öz

Bu perspektif çalışma, Vygotsky'nin sosyokültürel öğrenme teorisine dayanan uluslararası örnekler ve teorik iç görülerden yararlanarak, Türkiye'de erken çocukluk eğitimine alternatif değerlendirme yaklaşımlarının entegrasyon potansiyelini eleştirel bir şekilde ele almaktadır. Alternatif değerlendirmenin Türk eğitim sisteminde bir miktar görünürlük kazandığı, ancak uygulanmasının düzensiz ve sistemik zorluklarla sınırlı olduğu savunulmuştur. Bunlar arasında öğretmen yetiştirmedeki eksiklikler, yetersiz dijital altyapı ve tutarlı politika desteğinin olmaması bulunmaktadır. Ayrıca alternatif değerlendirmeyi bir takım araç veya prosedür olarak görmek yerine, eğitimsel ve kültürel dönüşüm için bir katalizör olarak konumlandıran daha geniş bir paradigma değişikliği önerilmektedir. Bu bakış açısıyla, yeniden tasarlanmış müfredatlar, güçlendirilmiş öğretmen eğitimi, kapsayıcı dijital sistemler ve çocukların etkin katılımı ile okul-toplum iş birliğine yenilikçi bir odaklanma dâhil olmak üzere reform için stratejik öneriler sunulmuştur. Amaç, Türkiye'nin alternatif değerlendirmeyi hem pedagojik hem de toplumsal bir yenilik olarak nasıl anlamlı bir şekilde benimseyebileceği konusunda tartışmaları ve çalışmaları teşvik etmektir.

Anahtar Kelimeler

• Alternatif değerlendirme
• erken çocukluk eğitimi
• pedagojik dokümantasyon
• biçimlendirici değerlendirme

From Practice to Paradigm: A Perspective on Alternative Assessment in Turkish Early Childhood Education

Öz

This perspective study critically examines the potential of integrating alternative assessment approaches into early childhood education in Turkey, drawing on international examples and theoretical insights grounded in Vygotsky's sociocultural learning theory. It was argued that while alternative assessment has gained some visibility in Turkish educational discourse, its implementation remains fragmented and constrained by systemic challenges. These include limited teacher preparation, inadequate digital infrastructure, and the absence of coherent policy support. Rather than viewing alternative assessment as a set of tools or procedures, it was proposed a broader paradigm shift that positions it as a catalyst for educational and cultural transformation. Through this lens, it was outlined strategic directions for reform, including reimagined curricula, strengthened teacher education, inclusive digital systems, and a renewed focus on child agency and school-community collaboration. The purpose is to stimulate dialogue on how Turkey can meaningfully embrace alternative assessment as both a pedagogical and societal innovation.

Anahtar Kelimeler

• Alternative assessment
• early childhood education
• pedagogical documentation
• formative assessment

Kaynakça

1. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press. Wortham, S. C. (2012). Assessment in early childhood education (6th ed.). Pearson. Yenice, N., Özden, B., & Alpak Tunç, G. (2017). Öğretmen adaylarının alternatif ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarını kullanmaya yönelik öz-yeterliklerinin incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 367–397. Yu, J. (2023). Exam culture and formative assessment in China: The Gaokao reform and its sociocultural hindrance. Journal of Education, Humanities and Social Sciences, 23, 291–315. https://doi.org/10.54097/ehss.v23i.12900