Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerilerinin Alan Becerileri Üzerindeki Etkisi: Daniel Goleman Modeli Çerçevesinde Kuramsal Bir Analiz

Yıl 2025, Cilt: 14 Sayı: 2, 203 - 215, 01.01.2026

Engin Zabun

Öz

Bu çalışma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin (TYMM) temel hedefi olan “yetkin ve erdemli insan” profiline ulaşmada, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda (SBÖP) Sosyal-Duygusal Öğrenme (SEL) becerilerine ne ölçüde yer verildiğini ve Daniel Goleman’ın Duygusal Zekâ Modeli çerçevesinde bu becerilerin programın alan becerilerine (SBAB) kuramsal katkısını incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenen bu çalışmada, veri toplama tekniği olarak doküman analizi yönteminden yararlanılmıştır. Veriler, iki model arasındaki kavramsal köprüleri kurmak amacıyla içerik analizi ile tematik olarak sınıflandırılmıştır.
Analiz sonuçları, TYMM’nin SEL becerilerini “Programlar Arası Bileşen” olarak ele aldığını ve Sosyal Bilgiler programına bütünleşik bir yapıda entegre ettiğini göstermiştir. Çalışma, Goleman’ın duygusal zekâ modelinin beş temel bileşeni (Öz Farkındalık, Öz Denetim, Motivasyon, Empati, Sosyal Beceriler) ile TYMM’deki SDB’ler ve Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi’ndeki değerler arasında doğrudan ve yapısal bir örtüşme olduğunu ortaya koymuştur. Bu örtüşme, Model’in aklıselim, kalbiselim ve zevkiselim vizyonunun, Goleman’ın somut yetkinlikleri ile bilimsel bir çerçeve kazandığını kanıtlamaktadır.
Ayrıca, SEL'in Alan Becerileri üzerindeki bilişsel başarıyı artırıcı etkisi, dört kuramsal yol ile açıklanmıştır: Dürtü kontrolü sayesinde bilişsel kapasite ve odaklanmayı artırma, becerilerin eyleme dönüşmesini sağlayan bütüncül entegrasyon, iş birliği ve iletişim becerileriyle öğrenme yaşantılarını iyileştirme ve sorumlu karar verme yoluyla etik yargı ile üst düzey düşünme becerilerini destekleme. Sonuçlar, SEL'in TYMM'nin hedeflerine ulaşmasında kritik bir üst düzey yetkinlik rolü oynadığını ortaya koymakta ve öğretmen eğitimine yönelik somut öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli , Sosyal-Duygusal Öğrenme (SEL) , Daniel Goleman , Duygusal Zekâ , Sosyal Bilgiler Alan Becerileri.

Etik Beyan

Yazar, bu çalışmanın konseptini, tasarımını, veri toplanması ve analizini de dahil olmak üzere makalenin tüm süreçlerini tek başına yürütmüş ve sonuçlandırmıştır. Makalenin yazımından ve son halinin onaylanmasından tek başına sorumludur.

Destekleyen Kurum

Bağımsız çalışma

Teşekkür

Sayın Editör, Derginize Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerilerinin Alan Becerileri Üzerindeki Etkisi: Daniel Goleman Modeli Çerçevesinde Kuramsal Bir Analiz" başlıklı, tek yazarlı çalışmamı sundum. Makale, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerilerinin Alan Becerileri Üzerindeki Etkisini Daniel Goleman Modeli Çerçevesinde incelemektedir ve alan yazına yeni bir bakış açısı getirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmamın derginizin yayın kapsamına ve bilimsel hedeflerine uygun olduğunu düşünüyorum. Makalenin değerlendirme sürecini başlatmak üzere gerekli tüm dosyaları ve etik beyanları sisteme yüklediğimi bilgilerinize sunarım. Değerli zamanınız ve değerlendirmeniz için şimdiden teşekkür ederim. Saygılarımla

The Effect of Social-Emotional Learning Skills on Field Skills in the Social Studies Curriculum: A Theoretical Analysis within the Framework of the Daniel Goleman Model

Öz

This study aims to examine the extent to which Social-Emotional Learning (SEL) skills are included in the Social Studies Curriculum (SBÖP) in achieving the "competent and virtuous human profile," the primary goal of the Turkey Century Education Model (TYMM), and the theoretical contribution of these skills to the program's field skills (SBAB) within the framework of Daniel Goleman's Emotional Intelligence Model. This study adopted a qualitative research approach and utilized document analysis as the data collection technique. Data were thematically categorized using content analysis to establish conceptual bridges between the two models.
The analysis results demonstrated that TYMM considers SEL skills as a "Cross-Program Component" and integrates them into the Social Studies program in an integrated manner. The study revealed a direct and structural overlap between the five core components of Goleman's emotional intelligence model (Self-Awareness, Self-Regulation, Motivation, Empathy, Social Skills) and the SDBs in the Emotional Intelligence Model (ETM) and the values in the Virtue-Value-Action Framework. This overlap demonstrates that the Model's vision of common sense, common sense, and good taste gains a scientific framework through Goleman's concrete competencies.
Furthermore, the cognitive achievement-enhancing effect of SEL on Field Skills is explained through four theoretical pathways: enhancing cognitive capacity and focus through impulse control; holistic integration enabling the translation of skills into action; improving learning experiences through collaboration and communication skills; and supporting ethical judgment and higher-order thinking skills through responsible decision-making. The results demonstrate that SEL plays a critical higher-order competency role in achieving ETM's goals and offer concrete recommendations for teacher education.

Anahtar Kelimeler

Türkiye Century Education Model , Social-Emotional Learning (SEL) , Daniel Goleman , Emotional Intelligence

Etik Beyan

The author solely conducted and completed all aspects of this study, including its conception, design, data collection, and analysis. He/she is solely responsible for the writing of the article and for approving the final version.

Destekleyen Kurum

Independent work

Teşekkür

Dear Editor, I have submitted my single-authored study to your journal, "The Impact of Social-Emotional Learning Skills on Field Skills in the Social Studies Curriculum: A Theoretical Analysis within the Framework of the Daniel Goleman Model." The article examines the Impact of Social-Emotional Learning Skills on Field Skills in the Social Studies Curriculum within the Framework of the Daniel Goleman Model and aims to bring a new perspective to the literature. I believe my study aligns with the scope and scientific objectives of your journal. I would like to inform you that I have uploaded all necessary files and ethical declarations to the system to initiate the article review process. Thank you in advance for your valuable time and consideration. Sincerely,

Kaynakça

• Acar, F. (2002). Duygusal zeka ve liderlik. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (12), 53-68.
• Bar-On, R. (1997). Emotional Quotient Inventory: Technical Manual. Toronto: Multi Health Systems.
• Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research methods in education (6th ed.). Routledge/Taylor & Francis Group.
• Dülger Taşkın, M. (2024). Sosyal girişimcilik niyetinin karmaşık örüntüsünün izinde: Sosyal girişimcilik öncülleri, duygusal zekâ ve kolektivizmin rolü. Journal of Research in Business, 9(2), 454-481. https://doi.org/10.54452/jrb.1396376
• Esen Aygün, H., & Şahin Taşkın, Ç. (2017). 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 13(3), 430-454. https://doi.org/10.17244/eku.331910
• Goleman, D. (1995). Duygusal zekâ (B. S. Yüksel, Çev.). Varlık Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1995, 2005 basımı kullanılmıştır)
• Goleman, D. (2000). Duygusal zekâ (1. baskı). Varlık Yayınları.
• Goleman, D. (2019). İşbaşında duygusal zekâ (H. Balkara, Çev.). Varlık Yayınları. (Orijinal çalışma 1998’de yayımlandı)
• Günsel, A., Çekmecelioğlu, H., & Yıldırım, B. N. (2017). Duygusal zekâ kavramı ve duygusal zekânın yönetsel ve dönüşümsel liderlik türleri ile ilişkisi: Hizmet sektöründe bir uygulama. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (33), 19-32.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. https://mufredat.meb.gov.tr/ adresinden erişilmiştir.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/ adresinden erişilmiştir.
• Salovey, P., & Mayer, J. D. (1990). Emotional intelligence. Imagination, Cognition and Personality, 9, 185-211.
• Temircan, Z. (2022). Assessment of executive functioning and social emotional learning among adolescents. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry, 14(Ek 1), 286-292. doi:10.18863/pgy.1172105
• Toraman, Ç., Sarıgedik, E., Çavdar Toraman, M., & Noyan, C. O. (2023). Kurum bakımında kalan ergenlerin, psikolojik dayanıklılık, öz yeterlilik ve sosyal duygusal öğrenme becerilerinin değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 34(1), 169–184. doi:10.33417/tsh.1062003
• Uşaklı, H. (2017). Sosyal duygusal öğrenme nedir neden önemlidir (insan ilişkilerinde beş duygu alanı). Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 1-16. https://doi.org/10.30561/sinopusd.314566
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
• Yukay Yüksel, M., Erduran Tekin, Ö., & Kaplaner, K. (2021). The research of the relationship between the problem solving skills & metacognitive awareness of middle school students and the social emotional learning. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 50(1), 487-506.