Yapay Zekâ ve Sanat: Felsefi Perspektifler ve Eleştiriler

Bu araştırma makalesi, yapay zekânın sanat alanındaki rolünü, köklü klasik estetik kuramlarından çağdaş eleştirel yaklaşımlara uzanan bir perspektifte ele almaktadır. Yapay zekâ sanatının sanatsal niteliği, ontolojik geçerliliği ve yaratıcı süreçteki özgün konumuna dikkat çekilmektedir. Platon perspektifinden bakıldığında bu tür üretimler, ideal gerçekliğin değersiz birer taklidi olarak tanımlanırken; Aristoteles perspektifinden bakıldığında biçimsel çeşitliliği kabul etmekle birlikte etik yönelim ve bilinçli bir irade eksikliğinin altı çizilmektedir. Schiller yaklaşımı ile sanatsal yaratımın temelinde yatan özgürlük ve oyun içgüdüsü yapay zekâda bulunmadığından bu alanda yeterlik sorunu ortaya çıkmaktadır. Croce açısından bir yaklaşım ile yapay zekânın, sanatın kaynağı olan sezgi ve içsel deneyimden yoksun olması gerekçesi ile bu üretimlerin sanat kategorisine dâhil olup olmadığı tartışması belirmektedir. Modern düşünürlerden Adorno’ya göre, yapay zekâ sanatı özerklik ve hakikat içeriği bağlamında; Heidegger açısından, yapay zekânın nihayetinde teknolojik bir araç olma sınırlarını vurgulama ve Benjamin’e göre ise bu üretimlerin otantik varoluşun ifadesi olan "aura" mahrumiyeti bakımından ele alınmıştır. Sonuç olarak, yapay zekâ sanatı, insan-makine işbirliğine dayalı yepyeni estetik paradigmaların doğuşuna zemin hazırlayan çok boyutlu bir felsefi tartışmayı tetiklemektedir.

This research article examines the role of artificial intelligence in the field of art from a broad perspective that spans from established classical aesthetic theories to contemporary critical approaches. It highlights the artistic quality, ontological validity, and unique position of AI in the creative process. While through the lens of Plato’s perspective, I perceive such productions as inferior imitations of ideal reality; from Aristotle’s viewpoint, this study explores the lack of ethical orientation and conscious despite the formal diversity of AIgenerated works. According to Schiller, since artificial intelligence lacks the freedom and play instinct that underlie artistic creation, a question of adequacy arises in this domain. From Croce’s standpoint, the debate centers around whether these productions can be classified as art, given AI’s lack of intuition and inner experience the core sources of art. Among modern thinkers, Adorno critiques AI art in terms of autonomy and truth content; Heidegger underscores the technological instrumentality of AI; and Benjamin approaches the issue from the perspective of the absence of "aura," the expression of authentic existence. In conclusion, AI art triggers a multidimensional philosophical debate and lays the groundwork for the emergence of entirely new aesthetic paradigms based on human-machine collaboration.