Kentli Sinemanın Metamorfozu: Yeni Sinemanın Yeni İstanbul’u

Yıl 2022, Cilt: 2 Sayı: 5, 54 - 64, 31.12.2022

Tuğba Elmacı

Öz

Sinema tarih yazımı açısından neredeyse 25 yılı geride bırakan Yeni Türk sineması gerek popüler gerekse sanat sineması yani sanat sineması olarak adlandırılan kanadı açısından değişmeyen tek bir patern vardır: İstanbul. İstanbul, âdeta karakter oyuncusu gibi her filmin dokusuna sinmiş ve özellikle periferisine doğru imgeleri yoğunlaştıkça izleyicisinde çıkarcı, iki yüzlü, güvenilmez ve tekinsiz izlenimler bırakmıştır. Yeni sinemanın yeni İstanbul’u için en net ayrım tematik bir tasnif yapıldığında, sosyoekonomik bir ayrımlama ile Beyaz Yakalının İstanbul’u ile Alt Kültürün İstanbul’u şeklinde belirlemek mümkündür. Beyaz yakalının İstanbul’una bakıldığında; İstanbul’un gökdelenler, plazalar büyük alışveriş merkezleri ile bezeli çağdaş ve zengin yüzü görülmekteyken, sanat sinemasında zenginliğin görünür olmadığı fakat ciddi bir alım gücünün gerektirdiği merkezin köklü mahallelerindeki entelektüellerin açmazlarına odaklanır. Alt kültürün İstanbul’u tasniflendirmesinde ise; yeni Türk sinemasının en baskın motifi olarak İstanbul ve periferisi işlenmiştir. Bu çalışma ile İstanbul’un bir mekân olmasının ötesinde sinema için nasıl bir karaktere dönüştüğünün toplumsal koşullarca belirlendiği gerçeğinden yola çıkarak, o toplumsal yapıya özgü farklılıkların sinemadaki yansımasının tespiti açısından sosyolojik film eleştirisi metodu ile açıklanacaktır.

Anahtar Kelimeler

Türk Sineması , Yeni Türk Sineması , Kent , İstanbul , Mekân

Metamorphosis of Urban Cinema: the New Istanbul of New Cinema

Öz

The New Turkish cinema, which has left almost 25 years behind in terms of cinema historiography, when analysed in relation both popular and artistic cinema has only one unchanging pattern: Istanbul. Like a character actor, Istanbul has permeated the fabric of every film and has left manipulative, hypocritical, unreliable and uncanny impressions on the audience. When the clearest distinction is made for the new Istanbul of the new cinema, it is possible to define the difference through a socioeconomic distinction, as the Istanbul of the White Collar and the Istanbul of Subculture. Examining the Istanbul of the white collar, the modern and rich face of Istanbul is seen through skyscrapers, plazas and big shopping centres. Artistic cinema focuses on the dilemmas of intellectuals, who live in the neighbourhoods, where wealth is not visible but the residents need to have a serious purchasing power. In the subculture's classification of Istanbul, Istanbul and its periphery were treated as the most dominant motif of the new Turkish cinema. With this study, starting from the fact that beyond being a place determined by social conditions what kind of a character Istanbul turns out to be for cinema will be explained through sociological film criticism method to determine the reflection of the differences specific to that social structure in cinema.

Anahtar Kelimeler

Turkish Cinema , New Turkish Cinema , City , Istanbul , Space

Kaynakça

• Aksak, B. (Yönetmen). (2015). Bana Masal Anlatma [Film]. BKM.
• Atam, Z. (2011). Yakın Plan Yeni Türkiye Sineması. İstanbul: Cadde Yayınları.
• Aydoğan, D. (2017) Küreselleşme, Bunalım ve Türk Sinemasında İstanbul İmgesi. International Congress of Management, Economy and Policy Proceedings Book.
• Baltacı, A. T. (Yönetmen). (2014). Hadi İnşallah [Film]. 25 film.
• Baruönü, K. (Yönetmen). (2014). Patron Mutlu Son İstiyor [Film]. BKM.
• Baruönü, K. (Yönetmen). (2015). Kocan Kadar Konuş [Film]. BKM.
• Baruönü, K. (Yönetmen). (2016). Kocan Kadar Konuş: Diriliş [Film]. BKM.
• Çalışkan, A. (2022). Kentlerde Suç ve Suç Verileri Üzerinden Bir Analiz. Dert Yükü Mekânlar, Ed. Kaya, G., İstanbul: Nika
• Çiçekoğlu, F. (2014). Vesikalı Şehir, İstanbul: Metis.
• Deniz, Ö. (Yönetmen). (2015). Sevimli Tehlikeli [Film]. Avşar Film. Dnz Film.
• Gökulu, G. (2010). Kent Güvenliği Kentleşme ve Suç ilişkisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(1),209-229.
• Er, M.B. (Yönetmen). (2009). Kara Köpekler Havlarken [Film]. Karakırmızı Film.
• Erdoğan, Y. (Yönetmen). (2009). Neşeli Hayat [Film]. BKM.
• Erdoğan, Y. (Yönetmen). (2017). Tatlım Tatlım [Film]. BKM.
• Erdoğan, Y. (Yönetmen). (2008). Organize İşler [Film]. BKM.
• Gökbakar, T. (Yönetmen). (2008-2019). Recep İvedik [Film]. Özen-Aksoy-Çamaşırhane.
• Gökbakar, T. (Yönetmen). (2013). Celal ile Ceren [Film]. Çamaşırhane.
• Jenks,C. (2006).Alt kültür, Çev.N.Demirkol, İstanbul: Ayrıntı. Irmak, Ç. (Yönetmen). (2006). Issız Adam [Film]. Most Production.
• Kabadayı, L. (2018). Film eleştirisi. İstanbul: Ayrıntı.
• Ketche. (Yönetmen). (2009). Romantik Komedi Aşk Tadında [Film]. Boyut Film.
• Marshall, G. (1999). Sosyoloji Sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
• Özlevi, E. (Yönetmen). (2013). Romantik Komedi 2: Bekarlığa Veda [Film]. Boyut Film.
• Özden, Z. (2004). Film Eleştirisi. Ankara: İmge.
• Öztürk, M.(2008) Sinematografik Kentler Mekânlar. İstanbul: Agora Kitaplığı.
• Savage, M. Ve Warde, A. (1993). Urban Sociology, Capitalism and Modernity. London: Macmillan İnternational Higher Education.
• Sayıcı F. (2015) ''Türk Sinemasında Arzu Film Ekolü ve Önemi.'' Film Arası. 52,24-27.
• Süalp, Z. T. A. (2009). “Yabanıl, Dışarlıklı ve Lümpen “Hiçlik” Kutsamaları seyrelmiş toplumsallık ve yükselen faşizan hallerin “post”lar zamanı...,” Türk Film Araştırmalarında Yeni Yönelimler VIII: Sinema ve Politika, İstanbul: Bağlam
• Suner, Asuman. (2006). Hayalet Ev Yeni Türk Sinemasında Aidiyet, Kimlik ve Bellek. İstanbul: Metis
• Şeker, M. (Yönetmen). (2008). Aşk Tutulması [Film]. Sugar Film.
• Şeker, M. (Yönetmen). (2008). Çakallarla Dans [Film]. Sugar Film.
• Şeker, M. (Yönetmen). (2009). Aşk Geliyorum Demez [Film]. Sugar Film.
• Şentürk, B. (2016) “Derdi Başından Aşkın Kadınlar: Sultan’dan Zerre’ye Türk Sinemasında Kenardaki Kadının Dönüşümü ” Fe Dergi 8, no. 2 (2016), 149-169.
• Tepegöz, E. (Yönetmen). (2012). Zerre [Film]. Kule Film.
• Tibet, K. (Yönetmen). (1978). Sultan [Film]. Arzu Film.
• Turgul, Y. (Yönetmen). (1996). Eşkıya [Film]. Filmacass.
• Uzun, N. (2022). Kentte Seçkinleştirmenin İstanbul Halleri, Dert Yükü Mekânlar, Ed. Kaya, G., İstanbul: Nika
• Vitrinel, Ç. (Yönetmen). (2014). Fakat Müzeyyen Bir Derin Tutku [Film]. Firuz Film.
• Vitrinel, Ç. (Yönetmen). (2012). Geriye Kalan [Film]. Firuz Film.
• Yüce, S. (Yönetmen). (2006). Çoğunluk [Film]. Yeni Sinemacılar.
• Yürekli, O.S. (Yönetmen). (2022). The Bağcılar [Film]. Yakamoz Prodüksiyon.
• Haberturk.com (2010). Recep İvedik’i Hemşerilikten Attılar Habertürk.com 1Temmuz 2022 tarihinde https://www.haberturk.com/yasam/haber/207365-recep-ivediki-hemsehrilikten-attilar adresinden erişildi.
• Turan B. (14.07.2020) Varoşum,Varoşsun,Varoş. Sozcu.com. https://www.sozcu.com.tr/2020/yazarlar/pinar-turan/varosum-varossun-varos-5642365/ adresinden erişildi.