Manisa İli Kula İlçesi’nde Yaşayan Bozkurt Ailesine Ait Keçe Yaygının Etnografik Olarak Değerlendirilmesi

Yıl 2022, Cilt: 2 Sayı: 5, 65 - 82, 31.12.2022

Hilal Bozkurt

Öz

Keçe, Türk toplumlarında önemli yer tutan geleneksel bir el sanatıdır. Tarih boyunca Türklerin konar-göçer bir yaşam sürmeleri ile kültürler arası aktarım sağlanmıştır. Sıcağı ve soğuğu geçirmeyen ve oldukça doğal olan yapısı ile günlük kullanımda çok fazla tercih edilmiştir. Bozkurt Ailesi de üzerinde yöreye ait geleneksel motiflerin yer aldığı keçe yer yaygısını kendi gündelik yaşamlarında kullanmak üzere Kula’da bulunan keçecilerden almıştır. Oldukça uzun bir süre kullanılan ve yaşanmışlık izleri barındıran keçe yer yaygısı, Emine Bozkurt’un vefatından sonra oğluna kalmıştır. Bu çalışmada geleneksel el sanatlarımız içinde farklı bir yere sahip olan ve kendine özgü bir üretim şekliyle elde edilen keçe yer yaygısı renk ve motif özellikleri bakımından incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Ayrıca Bozkurt Ailesine ait diğer keçeler, yazma oyaları ve kilimler de incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kültür , Kula , Tekstil , Keçe , El Sanatları

Etnographic Evaluation of the Floor Felt of Bozkurt Family Living in Kula District of Manisa

Öz

Felt is a traditional handcraft that has a prominent role in Turkish societies. Its intercultural transfer has been ensured thanks to the nomadic lifestyle that Turks have adopted throughout history. It has been preferred a lot in daily life due to its heat and cold resistant and natural texture. The Bozkurt Family took the felt ground cloth, which has traditional motifs belonging to the region, from the felt makers in Kula to use it in their daily life. Following the demise of Emine Bozkurt, the felt ground cloth which had long been used and carried traces of experiences was inherited by her son. In this study, the felt ground cloth, that was produced with an original style and which has a distinct place among our traditional production of handcrafts, was analysed and evaluated in terms of its colour and motif features.In addition, other felts, laces and rugs belonging to the Bozkurt Family were also examined.

Anahtar Kelimeler

Culture , Kula , Textile , Felt , Handcrafts

Kaynakça

• Aygar, B. ve Etikan, S. (2014). Kula halıları ve günümüzdeki durumu. Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi Hakemli Dergisi, ART-E, Kasım-Aralık. Sayı:14 ISSN 1308-2698.389-410.
• Baltacı, İ. (2016). Şanlıurfa tepme keçeciliğinin yeni tasarımlarda kullanılması. (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi (447625).
• Başaran, F. N. ve Çolak, A. (2011). Keçe ustası Arif Cön. Uluslararası Geleneksel El Sanatı Ustaları Sempozyumu Bildirileri. 13-15 Ekim 2011. Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara.
• Begiç, H. N. (1999). Konya’lı keçe sanatçısı Mehmet Girgiç ve eserleri. (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi (087330).
• Begiç, H. N. (2014). Gelenekteki değişim ve keçecilik sanatı. (Doktora Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi (380104).
• Begiç, H.N. (2017). Türk keçecilik sanatı. Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı. Ankara.
• Bozkurt, H. (2010). Manisa ili Kula ilçesi el sanatları. (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi (297521).
• Bozkurt, R. (2020). Sözlü görüşme, Kula, Manisa, (08.12.2020).
• Çağıl, N. (2009). Keçe sanatı ve giysiye uyarlanması. (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi (239367).
• Dağdeviren, M. (2022). Isparta yalvaç tepme keçe yaygıları ve uygulamaları. (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi (730011).
• Derebaşo, Z. ve Oyman, N. R. (2016). Geleneksel şırdak keçe tekniği ve uygulamaları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi. Yıl:4. Sayı:28. s.29-54.
• Erengül, Y. (2019). Orta Asya’dan günümüze Türklerde keçeden yapılmış çadır mefruşatı. (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi (545858). Ilgın, H. (2019). Dikişsiz keçe giysi tasarım süreçleri. (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi (598430).
• Karabulut, S. (2010). Sözlü görüşme, Ekin Pazarı Mevkii, Kula, Manisa, 25.03.2010).
• Karahan, N. ve Mangut, M. (2011). Tekstil lifleri. Ekin Basım Yayın Dağıtım. Bursa.
• Kaya, F. (1978). Keçe nedir? Sümerbank Aylık Endüstri ve Kültür Dergisi, Cilt 17, Ankara.
• Kazar, M. (2001). Günümüz Konya yöresi (merkez) geleneksel keçe yapımı. (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi (101818).
• Keçeci, H. (2019). Afyonkarahisar keçeciliği ve güncel tasarımlar. (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi (602230).
• Kurt, G. (2020). Yazma sandıkları. Folklor Akademi Dergisi. Cilt:3, Sayı: 4. 364-380.
• Küçükkurt, Ü. (2011). Afyonkarahisar’lı keçeye gönül veren bir usta “Ahmet Yaşar Kocataş”. Uluslararası Geleneksel El Sanatı Ustaları Sempozyumu Bildirileri. 13-15 Ekim 2011. Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara.
• Kürkçüoğlu. A.C. (1987). Şanlıurfa el sanatlarında keçecilik. Türkiyemiz Dergisi, 18(53), 1- 7.
• Kondal, G. (2014). Yalvaçlı keçe ustası. Röportaj, Akt: Derabaşo, Z., 2015.
• Mumcu, E. (2021). Keçe yapım teknikleri ile dekoratif duvar panoları uygulamaları (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi. (679115). Ögel, B. 1985. Türk kültür tarihine giriş. Cilt 3. Türklerde ev kültürü. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları:638. Kültür Eserleri Dizisi: 46. Ankara.
• Sarı, Ö. (1987). Kaba Karışık Yünlerin Keçeleşme Yeteneği Üzerinde Araştırmalar. Tekstil ve Makina, Cilt: 1, Sayı: 5, 237- 249.
• Seyirci, M. ve Topbaş, A. (1999). Anadolu’da Keçecilik. Erdem Halı Özel Sayısı- III, Cilt: 10, Sayı: 30, 577- 597.
• Sevinç, B. (2015). Keçe üzerine, farklı yüzey düzenleme teknikleri ile giyilebilir sanat ürünleri. (Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi. (417966).
• Tavaslı, B. (1992). Konya’da keçecilik sanatı. Yüksek Lisans Tezi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi. (21242).
• Yalçınkaya, R. G. (2009). Keçeye Ter Düştü. İzmir: Elik Yayınları.
• Yıldır, E. (2015). İsting Çeçen- İnguş halkının keçe sanatı. Kafkas- İnguş Dostluk Derneği. Seçil Ofset. İstanbul.
• Anonim. (2017). 30.09.2017 tarihinde www.kula.bel.tr adresinden erişildi.
• Anonim. (2020). 21.12.2020 tarihinde https://www.kula.bel.tr/cografi-durum.aspx adresinden erişildi.
• Anonim. (2022). 24.10.2022 tarihinde https://www.facebook.com/bebeklikoyu45/photos/a.131229723585428/3951360881572274/?paipv=0&eav=Afb6eRiLtBL1QNrq1V4LhXvZ5F4fDaVHivsm2_FSVEhNZuVJawFQ7r7svJM-80f9W0w adresinden erişildi.