Anadolu Dokuma Kültürünün Sürdürülmesinde Kadın Etkeni: Niğde Kemerhisar Kasabası Örneği

Anadolu coğrafyasında yaşamış kadının geçmişten günümüze geleneksel dokuma sanatına verdiği katkı çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda tarih öncesi çağlardan itibaren Anadolu’da dokuma yapan kadın ile ilgili araştırmalar yapılmıştır. Dokuma kültürü, geleneği ve bu kültür, geleneğin sürdürülmesinde kadının aktif rolünden bahsedilmiştir. Nitekim kadın ve dokuma kavramlarının bir bütünü ifade ettiği ve hatta özdeşleştiği görülmektedir. Günümüzde dokuma geleneğinin devam ettiği yerler azalmış durumda olup, bazı yörelerde dokumalar yapılmamaktadır. O bölgelerde zamanında yapılmış dokumalar ise satılmış, camiye bağışlanmış veya atılmıştır. Ancak hâlen evlerde saklanan dokumalar da mevcuttur. Söz konusu dokumalar taşıdığı anlam bakımından oldukça değerli kabul edilmektedir. Bu çalışmada Niğde yöresi Kemerhisar kasabasında yaşayan ve ailevi bağı olan üç kadın dokumacının ürettiği 7 halı incelenmiştir. Halıların günümüzdeki durumu, yöresel özellikleri, kullanılan malzemeler, motif, renk, desen ve teknik özelliklerinin belirlenerek gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için görsel ve metinsel olarak belgelemesi yapılmıştır.

The subject of the study is the contribution of women, who lived in Anatolian geography, to the traditional weaving art from past to present. In this context, searches have been made on women weaving in Anatolia since prehistoric times. Active role of women in weaving culture and the continuation of this culture and tradition have been mentioned. As a matter of fact, it is seen that the concepts of women and weaving express a whole and even become synonymous. Currently, the places where the weaving tradition continues have decreased, and in some regions, weaving is not done. In those areas, past weaving was sold, donated to the mosque, or discarded. But there are still wovens kept at home. These wovens are considered very valuable in terms of their meaning. In this study, seven carpets produced by three female weavers living in Kemerhisar town of Nigde region and having familial ties were examined. The present condition, local features, materials used, motif, color, pattern, and technical features of the carpets have been determined and documented visually and textually to be transferred to future generations.