Azerbaijan-Bosnia Herzegovina Relations from a Social Constructivist Perspective

Abstract

This study examines the relationship between Azerbaijan and Bosnia and Herzegovina, both of which experienced difficult transitions after declaring independence at the end of the Cold War, through the lens of Social Constructivism. When Azerbaijan declared independence from the Soviet Union and Bosnia and Herzegovina from Yugoslavia, parts of both countries were occupied. Azerbaijani Turks faced aggression from Armenian forces, while Bosniaks were targeted by Serbian forces. Both countries suffered heavy civilian casualties during this period, with the genocides in Hocalı and Srebrenica representing the pinnacle of war crimes and crimes against humanity. Bosnia and Herzegovina has struggled to achieve post-war stability, development, and effective peacebuilding, with its political challenges remaining unresolved. In Azerbaijan’s case, after years of occupation by Karabakh Armenian forces, its territories in Karabakh were liberated in 2020 following the Second Karabakh War. The country’s successful post-war energy policies stabilized its economy, and its increased military capacity—particularly due to close cooperation with Türkiye—played a key role in regaining its territories. In 2023, Azerbaijani President Ilham Aliyev’s first official visit to Bosnia and Herzegovina signaled the beginning of a new era in bilateral ties, highlighting potential for deeper relations between Sarajevo and Baku. Türkiye’s close relations with both countries suggest it could play a constructive role in encouraging cooperation and facilitating trilateral ties. This paper argues that the identity-based affinity between Azerbaijan and Bosnia and Herzegovina constitutes a key potential for the development of their bilateral relations. Moreover, developing trilateral relations among Ankara, Baku, and Sarajevo could add a new dimension to emerging cooperation in the Turkic world.

Keywords

• Azerbaijan
• Bosnia and Herzegovina
• Social Constructivism
• Karabakh War
• Bosnian War

Sosyal İnşacılık Perspektifinden Azerbaycan–Bosna Hersek İlişkileri

Öz

Bu çalışma, Soğuk Savaş’ın sona erdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmesinin ardından benzer zorlu süreçlerle karşı karşıya kalan Azerbaycan ile Bosna Hersek’in ilişkilerini sosyal inşacılık perspektifinden ele almaktadır. Azerbaycan Sovyetler Birliği’nden, Bosna Hersek ise Yugoslavya’dan bağımsızlığını ilan ettiğinde her iki ülkenin toprakları işgale uğramış, Azerbaycan Türkleri Ermeni güçlerin, Boşnaklar ise Sırp güçlerin saldırısına uğramıştır. Her iki ülke de bu işgal döneminde yoğun sivil kayıplar yaşamış, Hocalı ve Srebrenitsa’da yaşanan soykırımlar, maruz kalınan savaş suçları ve insanlığa karşı suçların zirve noktası olmuştur. Bosna Hersek’te savaş sonrasında istikrar, kalkınma ve etkili bir barış inşası gerçekleştirilememiş ve ülkedeki siyasi sorunlar çözümsüzlüğe hapsolmuş beklemektedir. Azerbaycan’ın Karabağ’daki toprakları ise uzun yıllar Karabağlı Ermeni güçlerin işgali altında kaldıktan sonra 2020 yılında yaşanan İkinci Karabağ Savaşı’nın ardından geri alınmıştır. Azerbaycan’ın topraklarını işgalden kurtarabilmesinde rol oynayan en önemli etkenler, ülkenin savaş sonrası dönemde özellikle başarılı enerji politikaları ile ekonomisini düzeltmesi ve Türkiye ile yakın iş birliğinin de etkisiyle askerî kapasitesini artırması olmuştur. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in 2023 yılında Bosna Hersek’e gerçekleştirdiği ilk resmî ziyaretinde iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin başladığına işaret etmesi, Saraybosna ve Bakü arasındaki ilişkilerin gelişme potansiyelini ortaya koymaktadır. Türkiye’nin her iki ülkeyle de yakın ilişkiler içinde olması, Ankara’nın iki ülke arasındaki iş birliğini teşvik etmede rol oynayabileceğini gösterdiği gibi Azerbaycan-Bosna Hersek-Türkiye üçlü ilişkilerinin gelişmesine de ön ayak olabilecektir. Bu çalışmanın temel argümanı, Azerbaycan ve Bosna Hersek’in sahip oldukları kimliksel yakınlığın iki ülke ilişkileri için önemli bir potansiyel taşıdığıdır. Ankara-Bakü-Saraybosna hattındaki üçlü ilişkilerin gelişimi ise Türk dünyasında son dönemlerde öne çıkan iş birliğine yeni bir boyut kazandıracaktır.

Anahtar Kelimeler

• Azerbaycan
• Bosna Hersek
• Sosyal İnşacılık
• Karabağ Savaşı
• Bosna Savaşı

Kaynakça

1. Afandiyev, M. (2025, 12 Temmuz). Azerbaijan and Bosnia united by history, bound by justice. Azernews. 1 Eylül 2025 tarihinde https://www.azernews.az/nation/244550.html adresinden erişildi.
2. Akpınar, Y. (2008), İsmail Gaspıralı Seçilmiş Eserleri II: Fikrî Eserleri, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
3. Asker, A. ve Özpınar, Z. G. (2021). Azerbaycan’ı Zafere Götüren Büyük Taarruz: 44 Günlük Savaşın Anatomisi. Avrasya İncelemeleri Dergisi, 10(1), 83-106. doi:10.26650/jes.2021.004
4. Balkannews. (2021, 9 Haziran). Bosnalı parlamenterler, “Kafkasya’nın Hiroşiması” Ağdam’da. Https://www.balkannews.com.tr/. 1 Eylül 2025 tarihinde https://www.balkannews.com.tr/gundem/bosnali-parlamenterler-kafkasyanin-hirosimasi-agdamda-h384.html adresinden erişildi.
5. Barnett, M. ve Finnemore, M. (2005). The Power of Liberal International Organizations. M. Barnett ve R. Duvall (Ed.), Power in Global Governance içinde (ss. 161-185). Cambridge: Cambridge University Press.
6. Belloni, R. (2008). State Building and International Intervention in Bosnia. London: Routledge.
7. Biogradlija, L. ve Özdemir, İ. (2025). Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev: Bosna Hersek ile ilişkilerimizde yeni bir dönem başlıyor. Anadolu Ajansı. 25 Temmuz 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/dunya/azerbaycan-cumhurbaskani-aliyev-bosna-hersek-ile-iliskilerimizde-yeni-bir-donem-basliyor/2871223 adresinden erişildi.
8. Demirtaş, B. (2023). İnşacılık. Ş. Kardaş ve A. Balcı (Ed.), Uluslararası İlişkilere Giriş: Tarih, Teori, Kavram ve Konular içinde (ss. 167-185). İstanbul: Küre Yayınları.

9. Elgendy, K. (2024, 17 Aralık). Turkey’s energy hub ambitions have new momentum after Assad’s fall. Chatham House. 10 Eylül 2025 tarihinde https://www.chathamhouse.org/2024/12/turkeys-energy-hub-ambitions-have-new-momentum-after-assads-fall adresinden erişildi.
10. Eraslan, F. ve Özdemir, F. N. (2021). Azerbaycan-Türkiye İlişkilerinde Önemli Bir Kavşak: İkinci Karabağ Savaşı. Dünyası Araştırmaları, 129(255), 315-334.
11. Erdoğan, N. (2017). TANAP Projesinin Türkiye ve Azerbaycan Enerji Politikalarındaki Yeri ve Önemi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(3), 10-26. doi:10.25287/ohuiibf.319259
12. Ertuğrul, Ü. E. (2022). 2020 Azerbaycan- Ermenistan Ateşkesine Göre Yerinden Edilenlerin Dağlık Karabağ’a Geri Dönüşü. Bilig, (101), 57-86.
13. Giddens, A. (2005). Sosyoloji. C. Güzel (Haz.). Ankara: Ayraç Yayınevi.
14. Güven, İ. F. ve Asker, A. (2024). Unraveling the Rationality of Genocide: A Comparative Analysis of Khojaly and Srebrenica. Bilig, (111), 79-102. doi:10.12995/bilig.11104
15. Güven, İ. F. ve Krupalija, M. (2025). Türkiye’s Role in the Peacebuilding Process of Bosnia and Herzegovina. Turkish Journal of International Development, 1(1), 75-110. doi:https://doi.org/10.55888/TUJID.2025.6
16. Huntington, S. (1996). The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. New York: Simon & Schuster.
17. Hurd, I. (2008). Constructivism. C. Reus-Smit ve D. Snidal (Ed.), The Oxford Handbook of International Relations içinde (ss. 298-317). Oxford: Oxford University Press.
18. İrdem, İ. (2023). Türkiye-Bosna Hersek İlişkileri. H. Acar (Ed.), Türkiye-Balkan Devletleri İlişkileri içinde (ss. 125-143). Ankara: Nobel.
19. Ichord, R. F. Jr. (2022, 30 Haziran). The war in Ukraine and gas in the Western Balkans. Atlantic Council. https://www.atlanticcouncil.org/blogs/energysource/the-war-in-ukraine-and-gas-in-the-western-balkans/ adresinden erişildi.
20. Ismayilova, A. (2024). Azerbaijan’s Growing Influence in the Balkans. Bakü: ADA University, Institute for Development and Diplomacy.
21. Karčić, H. (2016). Khojaly: The Worst Massacre in the Nagorno-Karabakh War and Azerbaijan’s Quest to Commemorate the Tragedy. Journal of Muslim Minority Affairs, 36(4), 597-601. doi:10.1080/13602004.2016.1257684
22. Koslowski, R. (1999). A constructivist approach to understanding the European Union as a federal polity. Journal of European Public Policy, 6(4), 561-578. doi:10.1080/135017699343478
23. Kırımer, C. S. (2015), Gaspıralı İsmail Bey: Dilde, Fikirde, İşte Birlik, haz., Cezmi Bayram, İstanbul: İstanbul Türk Ocağı Yayınları.
24. Lisica, A. (2024). Diplomatic Relations Between the Republic of Azerbaijan and Bosnia and Herzegovina: Could it be Better? Bosnian studies: Journal for Research of Bosnian Thought and Culture, 8(1), 98-112.
25. Mammadov, A. (2020, 23 Nisan). Azerbaijan sends aid to Bosnia and Herzegovina over COVID-19. Azernews. 16 Eylül 2025 tarihinde https://www.azernews.az/nation/164392.html adresinden erişildi.
26. Mann, M. (2005). The Dark Side of Democracy: Explaining Ethnic Cleansing. New York: Cambridge University Press.
27. Merdan, A. S. (2021). Avrasya Jeopolitiğinde Türkiye’nin Enerji Politikaları: TANAP ve Türk Akımı. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 17(2), 457-473.
28. news.az. (2025, 17 Mart). Azerbaijan and Bosnia-Herzegovina explore military cooperation. News.az. 1 Eylül 2025 tarihinde https://news.az/news/azerbaijan-and-bosnia-herzegovina-explore-military-cooperation adresinden erişildi.
29. Ozturk, T. (2023, 13 Nisan). Azerbaijan, Bosnia hail “new era” in bilateral relations. Anadolu Ajansı. 7 Eylül 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/en/europe/azerbaijan-bosnia-hail-new-era-in-bilateral-relations/2871448 adresinden erişildi.
30. Radio Free Europe/Radio Liberty. (2023, 11 Nisan). Bosnia Approves Negotiations For Construction Of Two Pipelines To Deliver Gas From Russia, Azerbaijan. 22 Eylül 2025 tarihinde https://www.rferl.org/a/bosnia-gas-pipelines-russia-azerbaijan/32407714.html adresinden erişildi.
31. Rumelili, B. (2023). Kimlik. Ş. Kardaş ve A. Balcı (Ed.), Uluslararası İlişkilere Giriş: Tarih, Teori, Kavram ve Konular içinde (ss. 389-397). İstanbul: Küre Yayınları.
32. S/RES/822 (1993). (1993, 30 Nisan). UN Security Council. https://digitallibrary.un.org/record/165604 adresinden erişildi.
33. S/RES/853 (1993). (1993, 29 Temmuz). UN Security Council. https://digitallibrary.un.org/record/170257 adresinden erişildi.
34. S/RES/874 (1993). (1993, 14 Ekim). UN Security Council. https://digitallibrary.un.org/record/174420 adresinden erişildi.
35. S/RES/884 (1993). (1993, 12 Kasım). UN Security Council. https://digitallibrary.un.org/record/176731 adresinden erişildi.
36. Si̇pahi̇, E. B., Özsoy, B. ve Qasımlı, M. (2022). Nisan Savaşlarından Vatan Muharebesine: Azerbaycan’da “Böyük Qayıdış” Süreci Üzerine Bir Değerlendirme. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (72), 198-217. doi:10.51290/dpusbe.1075193
37. Şirin Öner, N. A. (2013). Barış İnşa Sürecinin Önemli Unsuru: Bosna Hersek’te Yerlerinden Edilmişlerin Geri Dönüşü. Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, 2(1), 1-22.
38. Tannenwald, N. (2005). Ideas and Explanation: Advancing the Theoretical Agenda. Journal of Cold War Studies, 7(2), 13-42. doi:10.1162/1520397053630619
39. Temür, B. ve Bilgili, C. (2024). Sosyal İnşacı Yaklaşım Çerçevesinde Türk Devletleri Teşkilatı. N. Uslu ve M. E. Erendor (Ed.), Birlik Yolunda Türk Dünyası ve Türk Devletleri Teşkilatı içinde (ss. 102-110). Bişkek: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi.
40. Vasquez, J. A. (1995). Why Do Neighbors Fight? Proximity, Interaction, or Territoriality. Journal of Peace Research, 32(3), 277-293.
41. Wendt, A. (1987). The Agent-Structure Problem in International Relations Theory. International Organization, 41(3): 335-370.
42. Wendt, A. (1992). Anarchy is what States Make of it: The Social Construction of Power Politics. International Organization, 46(2), 391-425.
43. Wendt, A. (1994). Collective Identity Formation and the International State. The American Political Science Review, 88(2), 384-396.
44. Wendt, A. (1995). Constructing International Politics. International Security, 20(1), 71-81.
45. Wendt, A. (2012). Uluslararası Siyasetin Sosyal Teorisi. H. Sarı Ertem ve S. G. Ihlamur Öner (Çev.), İstanbul: Küre Yayınları.