İstiklâl Marşı’nı Anadolu’ya İlk Tanıtan Gazete: Açıksöz

Marches are one of the methods used to establish collective memory in the construction of the social. The absolutization of values by memorizing them sanctifies the memory. The preservation of this sacredness is undoubtedly possible with the unconditional belief and full belonging of the society. Anthems with the character of reminding, activating, encouraging, reinforcing offer a concrete explanation of the characteristics of nations. The “Independence Anthem”, which was written to encourage total determination during the years of the National Struggle and characterizes the commitment to “freedom” was published in the press after being read to the soldiers. This research has clarified the fact that Açıksöz was another newspaper that introduced the National Anthem to the public before its adoption, which is known to have been published for the first time in Hâkimiyet-i Milliye and Sebîlürreşad. This qualitative historical study examined the practice of reporting on Anthem by Açıksöz, which was chosen as the first address by Mehmet Akif. In addition, the newspaper that contributed to the successful conclusion of the National Struggle is recognized. The findings showed that Anthem, which was one of the primary sources of motivation for the society struggling for independence, was published in the newspaper within the framework of a discourse practice that reflected the spirit of the period. Similarly, the Anthem was brought to the page with expressions of gratitude to Mehmet Akif Ersoy, who chose Kastamonu for the first publication. However, as a result of the analysis, it was understood that both the writing staff and the texts were in the nature of a historical document showing the years of the National Struggle of the Anatolian press.

Marşlar toplumsalın inşasında kolektif bilinci kurmak adına başvurulan yöntemlerin başında gelmektedir. Değerlerin hafızaya alınması, bu sayede mutlaklaşması; hafızayı kutsal kılmaktadır. Bu kutsalın korunması da kuşkusuz toplumun koşulsuz inancıyla, tam aidiyetiyle mümkün olmaktadır. Hatırlatma, harekete geçirme, pekiştirme niteliğine sahip marşlar milletlerin karakteristiğine dair somut bir açıklama sunmaktadır. Millî Mücadele yıllarında topyekûn kararlılığı teşvik için yazılıp hürriyete bağlılığı karakterize eden İstiklâl Marşı cephede askere okunmanın ardından basın yoluyla milletin huzuruna çıkmıştır. Bu araştırmada, ilk kez Hâkimiyet-i Milliye ve Sebîlürreşad’ta yayımlandığı bilinen Millî Marş’ı kabulünden önce halkla buluşturan bir diğer gazetenin Açıksöz olduğu gerçeği aydınlatılmıştır. Niteliksel tarihsel tasarım karakterine sahip çalışmada bir yandan Mehmet Akif’in ilk adres seçtiği Açıksöz’ün Marş’ı haberleştirme pratiği incelenirken bir yandan da Millî Mücadele’nin başarıyla sonuçlanmasında payı bulunan gazeteyi tanımanın önü açılmıştır. Elde edilen verilere göre; kurtuluş mücadelesi veren toplumun motivasyon kaynaklarının başında gelen Marş dönemin ruhunu yansıtan bir söylem pratiği çerçevesinde gazetedeki yerini almış, ilk neşir için Kastamonu’yu seçen Mehmet Akif Ersoy’a minnet ifadeleri eşliğinde sayfaya taşınmıştır. Bununla beraber inceleme sonucunda gerek yazı kadrosunun gerek sayfalara taşınan metinlerin Anadolu basınının Millî Mücadele yıllarını gösteren tarihi bir belge mahiyetinde olduğu anlaşılmıştır.