Türkiye’de Aldatıcı Reklamla Mücadele: Reklam Kurulu Kararlarının Ampirik Çalışması

Günümüzün teknolojik olanaklarıyla tüketicileri etkileme yarışına giren reklam veren işletmeler, rakipleri karşısında üstünlük elde edebilmek adına, bilerek ya da bilmeyerek tüketicilerin aldatılmasına neden olabilirler. Dijitalde ve televizyonda yayınlanan reklamların aldatıcı unsurlar içermesi tüketici nezdinde olumsuz sonuçlara yol açmaktadır. Bu noktada, adı geçen mecralarda yayınlanan reklamlarda aldatıcı içeriklere karşı tüketicinin korunması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, 6502 Sayılı "Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun" kapsamında, televizyon, sosyal medya, internet ve diğer dijital mecralarda yayınlanan aldatıcı reklamların detaylı olarak incelenmesi ve çeşitli kriterlere göre değerlendirilmesidir. Çalışma, Ocak 2024-Haziran 2024 tarihleri arasında, Reklam Kurulu tarafından verilen, 512 sayfadan oluşan 647 kararın analizini kapsamaktadır. Çalışmanın kapsamı, Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı resmî web sitesinde Ticari Reklamlar sekmesinde yer alan ve 6502 Sayılı Kanun'un 6. Kısım “Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar” çerçevesinde, madde 61-62-63’e göre elde edilen verilerle sınırlıdır. Bu çerçevede, çalışmanın kapsamı dijital ve televizyonda yayınlanan reklamların yayınlandığı mecraya göre nasıl dağıldığı, yayınlanan reklamların mal/hizmet kategorisi, cezai unsur nedenleri, verilen cezalara ilişkin detaylı analizleri içermektedir. Çalışma, dijital ve televizyon reklamlarını Reklam Kurulu Kararları çerçevesinde ele alarak 647 kararın içerik analizi MAXQDA programı aracılığı ile yapmıştır. Dört ana tema ve 21 kod belirlenmiş: yaptırımlar aylara, sektörlere, mecralara ve türlerine göre incelenmiştir. Dijitalde ve televizyonda yayınlanan aldatıcı reklamların, nasıl bir değişim gösterdiğinin yanı sıra, Reklam Kurulunun uyguladığı denetimler ve cezai yaptırımlar konusunda detaylı bilgiler sunulmaktadır. Elde edilen bulguların, tüketici haklarının korunmasına, haksız rekabetin önlenmesine ve medya etiğinin güçlendirilmesine yönelik politika geliştirme süreçlerinde kullanılabilecek nitelikli bir başvuru kaynağı oluşturması hedeflenmektedir.

Advertisers have the chance to reach their target audience more effectively. Sometimes, either intentionally or unintentionally, they may deceive consumers with their advertisements to gain an edge over competitors. Deceptive digital and television ads can harm not only advertising companies but also consumers. Therefore, protecting consumers from content in ads broadcast through these media is essential. This study aims to closely examine and evaluate deceptive advertisements aired on television, social media, the internet, and other digital platforms by Law No. 6502 on Consumer Protection. It analyzes 647 decisions, totaling 512 pages, issued by the Advertising Board between January 2024 and June 2024. The scope is limited to data obtained under Articles 61-62-63 of Section 6, “Commercial Advertising and Unfair Commercial Practices” of Law No. 6502, available on the official website of the Turkish Ministry of Trade in the Commercial Advertising section. This research reviews explicitly how advertisements across digital and television platforms are categorized by medium, product or service type, reasons for penalties, and the penalties imposed. This study analyzed digital and television advertisements within the framework of Advertising Board Decisions and conducted a content analysis of 647 decisions using the MAXQDA program. Four main themes and 21 codes were identified; sanctions were examined by month, sector, medium, and type. The study provides detailed information on how deceptive and misleading advertisements broadcast on digital and television platforms have evolved, as well as the oversight and penalties imposed by the Advertising Board. These findings aim to serve as an essential resource for protecting consumer rights, preventing unfair competition, and promoting media ethics.