27 Mayıs’a Meşruiyet Arayışı: ‘İnkılap Kervanı’nın Sekiz Günlük Yolculuğu

27 Mayıs 1960 sabahı Türk demokrasisi askeri darbeyle tanışmış oldu. Hareket’in mimarları Millî Birlik Komitesi (MBK) adı altında birleşmişler ve seçimle iş başına gelmiş iktidara dönük bu girişimlerini ‘inkılap’ olarak nitelemişlerdir. İnkılap nitelemesiyle, Cumhuriyet’in kuruluş sürecine referans verildiği çok açıktı. Ancak toplumsal destek sağlanamamıştı ve bu eksikliğin giderilmesi gerekiyordu. Hızla işe koyulan MBK kitap, broşür, film ve benzeri iletişim yöntemlerini kullanarak, Darbenin Türk halkı tarafından algılanma şekline de müdahil oldu. 27 Mayıs’ın hatırası olarak para basılması veya sigara üretilmesi bu amaca yönelik girişimlerden sadece birkaçı idi. Halkın tepkisini ölçmede ve Hareket’e meşruiyet kazandırmada çok etkili olacağı tahmin edilen bir yönteme ihtiyaç hissedildi; ‘inkılap’ anlatılacaktı. Önce üniversite öğretim üyeleri ve öğretmenler görevlendirildi. Asıl anlamlı olan ise MBK üyelerinin bizzat bu faaliyetin içinde yer almalarıydı. Bu çalışma, MBK üyelerinin katılımıyla gerçekleşen ve sekiz gün süren yurt gezilerini incelemek suretiyle 27 Mayıs müdahalesine meşruiyet kazandırma girişimini, Hareket’in yapıcıları vasıtasıyla anlamaya çalışmaktadır. Çalışmanın yöntemi belge analizine dayanmaktadır. Kuşku yok ki ‘inkılap’ın birincil veya en etkili ağızlardan Türk halkına anlatılmak istenmesi, meşruiyet arayışı bağlamında son derecede önemli bir girişimdir. ‘İnkılap’ niçin ve kime karşı yapılmıştı, MBK tarafsız mıydı, sivil idareye ne zaman geçilecekti? Bu ve buna benzeyen birçok sorunun cevap bulması, ‘İnkılap Kervanı’nın yola çıkmasıyla mümkün olacaktır.

On the morning of May 27, 1960, Turkish democracy was introduced to military coups for the first time. The architects of the Movement were united under the National Unity Committee (NUC) and identified their interference in the elected government as a ‘revolution’. Clearly, such identification was a reference to the foundation of the Republic. However, the coup lacked social support and such deficiency had to be overcome. The NUC immediately started dealing with this issue by using books, brochures, films and similar communication methods, and hence also intervened in the way the Coup was perceived by the Turkish public. Some examples of such initiatives include the issuance of commemorative coins and cigarettes. It was assumed that explaining the ‘revolution’ would be an effective method in calculating the public's reaction and bringing legitimacy to the Movement. First, university professors and teachers were appointed for this task. Most significantly, the NUC members would also be personally involved in this activity. This study aims to understand the attempt to bring legitimacy to the 27 May intervention through the builders of the Movement by analyzing the nationwide tours attended by the NUC members that lasted eight days. The method of this study is based on a documentary analysis. Undoubtedly, the intention to explain the ‘revolution’ to the Turkish public by the primary and most influential persons involved was a very important initiative in terms of the pursuit for legitimacy. Why and against whom the ‘revolution’ was made? Was the NUC impartial? When would the transition into civil authority take place? These and many other questions would be answered as the ‘Caravan of Revolution’ set off on its journey.