İnfodemik Dünya: Sağlık Habercilerinin Pandemi Sürecinde İnfodemiye İlişkin Tespit ve Önerileri

Covid-19 salgını; geleneksel medya araçları ve sosyal medya platformlarında yanlış ve yanıltıcı bilgi fırtınası yaratmakla kalmamış, kitle iletişim araçları aracılığıyla doğru bilgiye ulaşmak için güvenilir sistemlere ihtiyaç duyulduğunu bir kez daha belirgin olarak ortaya çıkarmıştır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, kontrolsüz, eksik ve yanlış bilgilerin Covid-19 virüsünden daha hızlı yayılmasına neden olan infodemik ortam, psikolojik paniğe, yanıltıcı tıbbi tavsiyelere ve sosyal medyada dramatik bir yapısal bozulmaya neden olmuştur. Pandemi süreci, gerçekle ilgisi olmayan söylentilerin ve yanlış bilgilerin virüsle yarışırcasına hızla ilerlemesi nedeniyle, gazetecilikte sağlık gibi önemli alanlarda uzmanlaşmanın ve kriz yönetiminin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, bu makale infodeminin salgın sürecine etkisine odaklanarak uzman sağlık gazetecileri perspektifinden bir değerlendirme sunmaktadır. Medyanın pandemi haberciliğine nasıl yaklaştığını belirleme noktasında bu çalışmayı gerekli kılan sorun, Covid-19'un ortaya çıkışı ile, bütün dünyayı etkisi altına alan krizin medyadaki çerçevesinin sorunu hafifletmeye (ya da tırmandırmaya) nasıl etkili olduğu ve sağlık gazeteciği etik kriterlerinin ele alınıp alınmadığı sorularında gizlidir. Bilgi tüketim alışkanlıkları ve medyanın haber üretim süreçlerinin analiz edilmesi amacıyla yürütülen çalışma kapsamında, ulusal medyada görev yapan kıdemli sağlık gazetecileri ile görüşülmüştür. Çalışma gazetecilerin salgın sırasında yalan haber ve bilgi üretimi konusundaki deneyim, gözlem ve endişelerini ortaya koymaları açısından önemlidir. Sağlık gazetecileri yanlış bilgilerin “nasıl” üretildiğini, bu bilgilerin yayılmasında “kim”lerin etkili olduğunu, “neden” yayıldığını ortaya koymakta, infodemiyle mücadele için resmi mecralar, medya ve okurlar için önerilerini sunmaktadırlar. Çalışma ile, bilime dayalı ve objektif haberciliğin post-truth hakikat çağında her zamankinden çok daha önemli olduğu gerçeğini kanıtlamakta, yanlış bilgi ve komplo teorilerinin medya aracılığıyla toplumun geniş kesimlerine erişmesinin önüne geçilmesi amacıyla öneriler ortaya koymaktadır.

Covid-19 epidemic has created false and misleading information in the media and media platforms, and has once again clearly revealed the need for reliable systems to reach accurate information through social media and mass media. According to the World Health Organization, during Covid-19 uncontrolled, incomplete and incorrect information spread faster than the virus and also has caused psychological panic, misleading medical advice, and a dramatic structural breakdown in social media. Due to the rapid progress of rumors and false information that have nothing to do with reality in the pandemic process, once again revealed the importance of specializing in important fields such as health in journalism and crisis management. In this context, this article offers an evaluation from the perspective of expert health journalists, focusing on the impact of the infodemic on the epidemic process. The problem that makes this study necessary to determine how the media approaches pandemic reporting is how the crisis affecting the whole world has been effective in easing or escalating the problem through the media and how the ethical criteria of health journalism are handled. Within the scope of this study, which was carried out to analyze the information consumption habits and news production processes of the media, senior health journalists working in the national media were interviewed. The study is important for journalists to reveal their experience, observations and concerns about fake news and information production during the epidemic. Health journalists reveal “how” false information is produced, “who” is influential in the dissemination of this information, “why” it spreads, and offer suggestions for official channels, media and readers to combat the infodemic. The study highlights that science-based and objective journalism is more important than ever in the era of post-truth truth, and that misinformation and conspiracy theories should be prevented from reaching large segments of society through the media.