Değişen Sinema Anlayışları Çerçevesinde Türk Filmlerinde Evlilik ve Boşanma
Öz
Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de evlilik kurumu temel toplumsal kurumlardan biridir. Ancak, 1990’lı yıllardan sonra bu temel kurumda sonucu boşanma ile biten çatlaklar oluşmaya başlamıştır. Toplumsal yaşamdaki bu önemli değişim, filmler aracılığı ile de sıklıkla ele alınan konular arasındadır. Günümüz toplumlarında sinema hem kapitalist kültürün bir parçası, hem de sunduğu içeriklerle kültürün oluşturucusu ve taşıyıcısıdır. Toplumsal kurumlara ilişkin temsillerin sinema filmleri aracılığı ile dolaşıma girmesi iki açıdan önem taşımaktadır: Temel toplumsal kurumlara filmler aracılığıyla anlamlar yüklenirken, aynı zamanda bu filmler, toplumun belli kurumlara bakışını da biçimlendirmektedir. Bu çalışmada evlilik ve boşanma ilişkisinin 1960-1980 arası Yeşilçam filmlerinde; 1980 dönemi kadın filmlerinde ve 1990 sonrası “Yeni Sinema” anlayışı çerçevesinde nasıl kurulduğu analiz edilmiştir. Böylelikle, filmlerde boşanma nedenleri ve boşanma sonrası travmalar bakımından, dönemsel ve sinemasal yaklaşım farklılıkları olup olmadığı sorgulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda, 1980 öncesi filmlerde orta sınıf aile değerleri yüceltilmekte ve boşanma kabul edilemez bir durum olarak nitelendirilmekteyken, 1980 sonrası filmlerinde boşanmanın kabul edilebilir, olağan bir durum olarak sunulduğu bulgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abisel, N. (2005). “Türk Sinemasında Aile”, Türk Sineması Üzerine Yazılar. Ankara: Phoenix.
- Bell, P. (2001). “Content Analysis of Visual Images”, Theovan Leeuwen and CareyJewit (Ed.), Handbook of Visual Analysis, London: Sage, s. 10-34.
- Bilge, D. ve Sönmez, S. (2010). “1980’li Yıllarda Türk Sinemasında “Dul” Kadın İmgesi”. Çoban-Döşkaya, F. (Ed.), 21. Yüzyılın Eşiğinde Kadınlar, Değişim ve Güçlenme, Uluslararası Multidisipliner Kadın Kongresi (13-16 Ekim 2009) Bildiri Kitabı. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, s.464-473.
- Bilgiç, F. (2002). Türk Sinemasında 1980 Sonrası Üslup Arayışları. Ankara: Kültür Bakanlığı.
- Bora, A. & Üstün, İ. (2008). Sıcak Aile Ortamı Demokratikleşme Sürecinde Kadın ve Erkekler. İstanbul: TESEV.
- Boratav, K. (2008). “İktisat Tarihi (1981-2002)”, Tanör, B., Boratav, K. ve Akşin S. (Ed), Türkiye Tarihi Bugünkü Türkiye 1980-2003. İstanbul: Cem.
- Carr, E. H. (1996). Tarih Nedir?, (M. G. Gürtürk, Çev.). İstanbul: İletişim.
- Çalışlar, A. (1996). “Çevirenin Önsözü”, Sanat ve Edebiyat: Marx, Engels, Lenin (A. Çalışlar Çev.). İstanbul: Evrensel Basım Yayın.
- Çavlin, A. (2014). “Türkiye’de Boşanma”, M. Turğut & S. Feyzioğlu (Ed.), Türkiye Aile Yapısı Araştırması: Tespitler, Öneriler, İstanbul: T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü Araştırma ve Sosyal Politika Serisi No: 7, s. 197-208.
- Çayıroğlu, D. (2014). Sosyolojide Sinema Filmlerinin Eğitsel Araç Olarak Kullanılması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.