‘Stratejik’ Sağlık İletişiminin Sağlığın Tıbbileştirilmesindeki Rolü

Sağlığın anlamlandırılması ile hastalıkların teşhis ve tedavisi, zaman içinde önemli aşamalardan geçmiştir. XXI. yüzyılda sağlığın metalaştırılmasına ve tıbbileştirilmesine katkıda bulunabilen ‘stratejik’ sağlık iletişimi uygulamaları, sağlıkla ilgili anlamlandırmaların oluşmasında baskın hale gelmektedir. Eleştirel bakış açısı ile sağlık iletişiminin ‘stratejik’ olması, alıcılarda sağlık iletişimi mesajlarının tutum ve davranış değişikliği yaratma amaçlarına uygun olarak tasarlanmasında kamu yararının değil, kaynağın çıkarlarının ön planda tutulması anlamına gelmektedir. Bu makalede ‘stratejik’ sağlık iletişiminin sağlığın tıbbileştirilmesindeki rolü tartışılmaktadır. İlk olarak sağlığın tanımlanması ve anlamlandırılmasında belirleyici kavramlar olan hastalık ve rahatsızlık kavramları, farklı tanımlamalarla ortaya konulmuştur. İkinci olarak sağlığın tıbbileştirilmesi ile ilgili bugüne değin yapılan akademik tartışmalar literatür taraması ile aktarılmış ve eleştirel bir analiz yapılmıştır. Son olarak da sağlık iletişiminin bir disiplin olarak ortaya çıkmasından bu yana geçen sürede kapsamının nasıl genişlediği ve günümüzde ‘stratejik’ uygulamalar için nasıl uygun zemin hazırladığı ele alınmıştır. Ayrıca bu değerlendirmede, bireylerin sağlık, hastalık ve rahatsızlık ile ilgili algılamalarının oluşmasında son derece önemli bir yeri olan medyada sunulan sağlık haberlerinden, sağlığın tıbbileştirilmesine katkıda bulunan bazı örneklere de yer verilmiştir.

Diagnosis and treatment of diseases with making sense of health have passed through important stages over time. In the XXIst century, ‘strategic’ health communication applications which can contribute to the commodification and medicalization of health have became dominant in making sense of health. From a critical point of view, ‘strategic’ health communication means prioritizing health messages aiming at attitudes and behavioural changes on recipients in accordance with interests of the source, not with public interest. In this article, the role of ‘strategic’ health communication on the medicalization of health has been discussed. In the first instance, the concepts of disease and illness which are decisive in defining health and therefore in making sense of health have been presented with various definitions. In the second instance, academic discussions on the medicalization of health through the present have been reviewed and a critical analysis has been made. The last step will be discussing how health communication scope is expanding since its emergence as a discipline and providing nowadays a basis for ‘strategic’ practices. Furthermore some health news examples from the media having a crucial position on individuals’ perceptions of health therefore disease and illness which contribute to the medicalization of health have been cited.