Bir Roman Uyarlaması Olarak Tersine Dünya Filmindeki Toplumsal Cinsiyet Güldürüsü Üzerine Bir İnceleme

Bu çalışmada Orhan Kemal’in Tersine Dünya (2014) romanından uyarlanan Tersine Dünya (Ersin Pertan, 1993) filmi, toplumsal cinsiyet alanındaki sorunların güldürü ile dile getirilmesi bağlamında analiz edilmektedir. Mihail Bahtin gibi karnaval pratikleri ile güldürünün eleştirel politik gücüne ve Slavoj Zizek gibi çağdaş toplumlarda gülmenin eleştirel gücüne rağmen totaliter olabileceğine odaklanan kuramcıların görüşlerinden yararlanılan bu çalışmada, toplumsal cinsiyetle ilgili ataerkil sınırlar, bu sınırları yıkan bir güldürü dili ile ortaya konduğunda neler olur sorusu Tersine Dünya filmi çerçevesinde sorgulanmaktadır. Çalışmanın amacı toplumsal cinsiyet üzerine mizahi bir romandan uyarlanan filmin anlatısal ve tematik tercihleriyle bu alandaki eşitsizlikler üzerine ne tür bir söylem ortaya koyduğunu metin analizi tekniği ile araştırmaktır. Çalışma, filmin toplumsal cinsiyet ve cinsellikle ilişkili olarak gündelik yaşamda kadınların iç içe olduğu önyargılar, tacizler ve aşağılamalar üzerine eleştirel bir vurgu barındırmasına rağmen, izleyiciye bunlarla uzlaşma yolunu önerdiğini söylemektedir.

This study analyses the film Tersine Dünya (Ersin Pertan, 1993) that is adapted from the Tersine Dünya (2014) novel of Orhan Kemal, with a focus on the treatment of the gender issues using comedy. The study utilizes the views of thetheoreticians, such as Mihail Bahtin, which focuses on the carnival practices as well as the critical and political power of comedy; and Slavoj Zizek which argues that laughter could be totalitarian as well. The question of what happens if the patriarchal borders are displayed with the language of comedy that reverses these borders is examined within the framework of Tersine Dünya film. The aim of the study is to investigate what kind of discourse the film, which is an adaptation of a satiric novel on gender, has produced through its narrative and thematic preferences, employing technique of textual analysis. It is argued that even though the film has a critical view on the prejudicies, harrasment and humiliation that are faced by the women in their daily lives; it also suggest the viewer are concilation with all these problems.