Türk Basınında 1956 Macar İhtilali: Hürriyet, Cumhuriyet, Ulus ve Zafer’de Haber Sunumuna İlişkin Uzlaşma ve Ayrışmalar

Rus işgaline ve Moskova yanlısı hükümet politikalarına karşı kendiliğinden bir sokak eylemi olarak başlayan 1956 Macar ayaklanması, dünyanın en büyük özgürlük mücadelelerinden biri olarak tarihe geçmiştir. Dünya basınıyla birlikte Türkiye basını da Macaristan’daki ayaklanmayla ilgili haberlere geniş yer ayırır. Macaristan’da yaşananlar Türkiye kamuoyunda ve toplumsal bellekte büyük izler bırakır. Bu çalışma Türkiye’de basının 1956 İhtilaline bakışını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Siyasal rejim ve basın ilişkisi ekseninde, siyasi partilerin resmi yayın organı olarak bilinen dönemin iktidar partisi olan DP’nin destekçisi Zafer ve ana muhalefetin destekçisi Ulus’un yanı sıra, bağımsız iki gazete olan Hürriyet ve Cumhuriyet’in örneklem alındığı araştırmada, 20 Ekim–30 Kasım tarihleri arasında yaşananlar, haber gündemlerinin hiyerarşik konumu, ilk sayfa haberleri ve manşetler, aktörlerin ve eylemin nitelenişi ve haber kaynakları açısından içerik analizine tabi tutularak değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, farklı sahiplik yapılarında ve siyasi eğilimlerde olan gazetelerin, politik konumlarını gizleyerek, kamu çıkarını, ulusal çıkarları gözeten, birbirlerine yakın yayın politikaları izlediklerini ancak ideolojik nüansların hiçbir zaman tamamen göz ardı edilmediğini ortaya koymuştur.

Hungarian uprising against the Soviet occupation and the government’s Moscow- imposed policies in 1956 which turned into a spontaneous nationwide revolt, can be considered as one of the greatest freedom wars of the People. As in the rest of the world press, Turkish press widely covered the news from Hungary throughout the revolutionary movement. Thus, this national struggle for freedom had a distinct place both at Turkish public agenda and public memory. This study aims to delve into the Turkish press coverage of the revolt in Hungary. By considering political system and the press, this study presented a comparative analyses of news coverage of four distinctive daily newspapers, known as the official newspapers of the political party in power (Zafer of Democrat Party-DP) and the main opposition party (Ulus of Republican People’s Party-CHP) and two independent daily newspapers Hürriyet and Cumhuriyet. In this sense, this research investigated how and to what extent the news coverage of foreign policy issues were affected by domestic and foreign policy attitudes in the circumstances of the cold war politics. The project further explored wheather these national newspapers representing opposing poles of the political system in Turkey or adopted a common national stance. Data collected by a content analysis of the newspapers issued between October 20–November 30 analysed through four distinct criteria; hierarchical editing of news agenda, frequency of coverage at the first page and headlines, representation of actors and events, selection of news sources. The main finding of the research is that both politically oppositional newspapers had an attempt to disguised their “political positions” for the sake of common/national interests, though anticipating their ideological positions in subtext is still possible.