New Generation, New Media and Communication Rights: A View from Turkey

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi (1989), çocuğun medyayla ilişkisi yanında çocuğun iletişim haklarına da değinen uluslararası hukuk belgelerinden biridir. Sözleşmenin 13. maddesinin 1. fıkrası, çocuğun kendi seçeceği herhangi bir araçla, “düşüncesini özgürce açıklama hakkı”na sahip olduğunu ilan ederken 17. madde, “Taraf Devletler, kitle iletişim araçlarının önemini kabul ederek çocuğun; özellikle toplumsal, ruhsal ve ahlâki esenliği ile bedensel ve zihinsel sağlığını geliştirmeye yönelik çeşitli ulusal ve uluslararası kaynaklardan bilgi ve belge edinmesini sağlarlar” demektedir. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne taraf olan devletlerden biri olarak Türkiye de çocuk haklarını korumak ve geliştirmekle yükümlüdür. Son yıllarda, BM bünyesinde konuya özel raporlar, çocuğun düşüncesini özgürce ifade etme hakkının korunması ve geliştirilmesi üzerinde dururken yeni medya teknolojileri ve internete dikkat çekilmektedir. Makalede, Türkiye’de çocukların, yeni medya ortamlarında iletişim haklarını kullanma yollarının incelenmesi amaçlanmaktadır ve bu amaca yönelik olarak, üç farklı düzeydeki –uluslararası, ulusal ve yerel- üç ayrı araştırmanın verilerinden yararlanılarak Türkiye’de çocukların yeni medyayı kullanma alışkanlıkları ele alınacaktır. Makale, bu yıl 25 yılını kutlayan BM Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde (1989) sıralanan, çocuğun iletişim haklarına duyarlı medya eğitimi politika ve uygulamalarının biçimlenmesine katkı sağlayacak önerilerle son bulacaktır.

The UN Convention on Rights of the Child (1989) is one of the international legal documents dealing with the relationship between media and children, as well as children’s communication rights. Article 13/1 of the Convention declares the “right to freedom of expression” through any kind of “media of the child’s choice”, while article 17 emphasizes that “States Parties recognize the important function performed by the mass media and shall ensure that the child has access to information and material from a diversity of national and international sources”. Turkey as one of the state parties to the UNCRC, has an obligation to protect and promote children’s communication rights as set forth in the UN Convention on Rights of the Child. In recent years, new media technologies and the internet have moved into the centre of attention, as special UN reports focused on protecting and promoting the child’s right to freedom of expression. This article aims at elaborating the ways in which children in Turkey are able to exercise their communication rights in new media environment, for this purpose, the findings of three different research at three different levels -international, national and local- will be employed to handle children’s new media usage habits in Turkey. Finally, the article concludes with some recommendations for contributing to formulate media education policies and practices sensitive to every child’s communication rights especially aligned with the UN Convention on Rights of the Child (1989), which congragulates its 25th anniversary in this year.