Aging in a Changing World

Öz

Elderly is an inevitable phase of life that will be experienced in line with the social determinants of societies, unless there are premature deaths due to genetic diseases, accidents or any other reason. With the increase in the older adults’ population all over the world, old age has become a global phenomenon rather than an individual problem. Although every individual over the age of 65 years is defined chronologically as old, the physical, psychological, functional characteristics and socioeconomic status of each individual are very different from each other. Changing living conditions, technological developments, emerging diseases, the development and updating of health information, the impact of the environment on health necessitate the older adults to be addressed not only according to their individual characteristics, but also as a whole within their environment in changing world conditions. In this article, common symptoms, complaints and conditions in older adults in our century are discussed holistically.

Anahtar Kelimeler

• Aging
• change
• comprehensive care

Değişen Dünyada Yaşlılık

Öz

Yaşlılık; genetik hastalıklar, kazalar veya herhangi başka bir nedene bağlı prematür ölümler olmadıkça, toplumların sosyal belirleyicileri doğrultusunda yaşanacak olan kaçınılmaz bir yaşam evresidir. Yaşlı nüfusun dünyanın her yerinde artması ile yaşlılık bireysel bir sorun olmaktan çıkmış, küresel bir fenomen haline gelmiştir. Kronolojik olarak 65 yaş üstü her birey yaşlı olarak tanımlansa da her bireyin fiziksel, psikolojik, fonksiyonel özellikleri ve sosyoekonomik durumları birbirinden çok farklıdır. Değişen yaşam koşulları, teknolojik gelişmeler, yeni çıkan hastalıklar, sağlık bilgilerinin gelişmesi ve güncellenmesi, çevrenin sağlık üzerindeki etkisi yaşlıları sadece bireysel özelliklerine göre değil, değişen dünya şartlarında çevreleriyle bir bütün olarak ele alınmasını zorunlu kılar. Bu yazıda çağımızda yaşlılarda sık görülen semptomlar, şikâyetler ve durumlar bütüncül bir şekilde ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yaşlanma
• değişim
• kapsamlı bakım

Kaynakça

1. Çunkuş N, Taşdemir Yiğitoğlu G, Akbaş E. Yaşlılık ve toplumsal dışlanma. Geriatrik Bilimler Dergisi /Journal of Geriatric Science. 2019; 2 (2): 58-67.
2. United Nations Department of Economic and Social Affairs Population Division, World Population Ageing [homepage on the Internet],2019. Available from https://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/ageing/WorldPopulationAgeing2019-Highlights.pdf
3. United Nations Department of Economic and Social Affairs Population Division, World Population Ageing [homepage on the Internet],2017. Available from https://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/ageing/WPA2017_Highlights.pdf
4. Şimşek Keskin H, Yeşil Kuru HK. Toplum yaşlanması. Uçku ŞR, Şimşek Keskin H, editör. Yaşlı Sağlığı ve Sorunları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021.p.1-5.
5. World Health Organization, Multisectoral action for a life course approach to healthy ageing: draft global strategy and plan of action on ageing and health, sıxty-nınth world health assembly [homepage on the Internet]. C2016. Available from https://apps.who.int/iris/handle/10665/252671
6. Kwan C, Christine A. Walsh. Old age poverty: A scoping review of the literatüre. Cogent Soc Sci,2018; 4:1, 1478479, DOI: 10.1080/23311886.2018.1478479.
7. Türkkan A. Yaşlılarda sık görülen sosyal ve ekonomik sorunlar.Uçku ŞR, Şimşek Keskin H, editörler. Yaşlı Sağlığı ve Sorunları. Turkiye Klinikleri J Public Health-Special Topics; 2021. p.6-9.
8. Messer M. Poor, old and in need of care: A qualitative study about the consequences for home care and participation. Ger Med Sci. 2019 Aug 9;17:Doc08. doi: 10.3205/000274. eCollection 2019. Available from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31523223/

9. World population ageing. Department of economic and social affairs population division United Nations New York [homepage on the Internet]. c2019. Available from https://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/ageing/WorldPopulationAgeing2019-Highlights.pdf
10. United Nations Department of Economic and Social Affairs programme on ageing the focal point on ageing in the United Nations system [homepage on the Internet]. Available from https://www.un.org/esa/socdev/ageing/documents/PovertyIssuePaperAgeing.pdf
11. Kickbusch I, Pelikan JM, Apfel F, Agis D. Tsouros. Health Literacy; The Solid Facts. WHO Regional Office for Europe [homepage on the Internet]. c2013. Available from https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/326432/9789289000154-eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y
12. Durusu YH, Demiray-Ready N, Çakır B, Akalın H. Türkiye sağlık okuryazarlığı araştırması. 1. Baskı. Sağlık-Sen Yayınları: Ankara;2014.
13. Baran Aksakal FN. Sağlık okuryazarlığı halk sağlığının temeli. Özkan S, editör. Sağlık Okuryazarlığı. Turkiye Klinikleri J Public Health-Special Topics; 2019. p.1-5.
14. Chesser AK, Woods NK, Smothers K, Rogers N. Health literacy and older Adults: A Systematic Review. Gerontol Geriatr Med.,2016: Volume 2: 1–13.
15. World Health Organization. Global health and aging: preface [homepage on the Internet]. c2015. Available from https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf
16. Şahin S, Cankurtaran M. Geriatrik sendromlar. Ege Tıp Dergisi / Ege Journal of Medicine. c2010. 49(3) Ek / Supplement: 31-37.
17. World Health Organization. Falls [homepage on the Internet],2021. Available from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/falls
18. Kibar E, Aslan D, Karakoç Y, Kutsa YG. Ankara’da bir kurumda yaşayan yaşlılar arasında düşme sıklığı, risk faktörleri ve korunmaya ilişkin yaklaşımlar. TAF Prev Med Bull. 2015;14(1):23-32.
19. World Health Organization. Global Report on Falls Prevention in Older Age [homepage on the Internet]. c2007. Available from https://www.who.int/ageing/publications/Falls_prevention7March.pdf
20. Balcı E. Yaşlılıkta kazalar ve önlenmesi. Uçku ŞR, Şimşek Keskin H, editörler. Yaşlı Sağlığı ve Sorunları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri.2021; p.35-40.
21. Fried LP, Tangen CM, Walston J, et al. Frailty in older adults: evidence for a phenotype. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2001;56(3):M146-57. Abreu W, Abreu M. Frailty in the Elderly [Internet]. c2020. 146 p. Available from https://www.intechopen.com/chapters/71934
22. Chen X, Mao G, Leng SX. Frailty syndrome: An overview. Clin Interv Aging. 2014;9:433-41.
23. Cin P, Büyükuslu N. Yaşlılarda kırılganlık sendromu ve omega-3 çoklu doymamış yağ asitleri. Ankara Med J. 2020;(4): 1099-1111.
24. Çifçili SS. Kırılgan yaşlı. Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics. 2012;3(6):16-20.
25. Düzgün G, Üstündağ S, Karadakovan A. Assessment of frailty in the elderly. Florence Nightingale J Nurs. 2021; 29(1), 2-8.
26. Alkan ŞB, Rakıcıoğlu N. Kırılgan yaşlılarda beslenme. SDÜ sağlık bilimleri dergisi. 2019; 10(2).
27. Delibaş K. Psikolojik bir olgu olarak yaş, yaşlanma ve yaşlılık, Yaşlı sağlığına çok yönlü yaklaşım. Diişçigil G., editör. Gazi Kitabevi, 2020.381 p.
28. Eyüboğlu C, Şişli Z, Kartal M. Yaşam döngüsünde yaşlılığın psikolojik boyutu. Jour Turk Fam Phy. 2012;3(1):18-22.
29. Er D. Psikososyal açıdan yaşlılık. Fırat Sağlık Hizmetleri Derg.2009;4(11):131-144.
30. 31. Eker E, Noyan A. Yaşlıda depresyon ve tedavisi. Klinik Psikiyatri. 2004; Ek 2:75-83.
31. Erden Akı Ö, Özer Ş. Türkiye’de yaşlıların ruhsal durumu: depresyon ve demans yaşlıların kaderi mi, yoksa önlenebilir bir durum mu? Türkiye Psikiyatri Derneği Basın Açıklaması [homepage on the Internet]. Available from https://psikiyatri.org.tr/basin/268/turkiye-de-yaslilarin ruhsal-durumu-depresyon-ve-demans-yaslilarin-kaderi-mi-y (erişim tarihi 14.05.2021).
32. Hanağası AH. Demans kavramı ve hastaya yaklaşım. Klinik Gelişim. Available from http://www.klinikgelisim.org.tr/kg_10_1/7.pdf
33. Özge A. Demans tanısını erkenden koymak mümkün mü? Terminolojide ve tanıda ne değişti? Sağlık kurulunda demans. 2019;p:17-27. https://www.noroloji.org.tr/TNDData/Uploads/files/DEMANS%20BASKI%20.pdf
34. Marshall GA. Zoller AS. Kelly KE. Amariglio RE. Locascio JJ. Johnson KA et al. Everyday cognition scale items that best discriminate between and predict progression from clinically normal to mild cognitive impairment. Curr Alzheimer Res. 2014;11:853-861.
35. Kaya E, Sönmez S, Barlas F. Deliryum. Okmeydanı Tıp Dergisi.2013; 29(Ek sayı 2):70-74.
36. Güner P, Geenen O. Atlanması kolay bir bozukluk: deliryum, C.Ü.Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2007;11 (1).
37. Turhan S, Çan G. Türkiye’de kalp damar hastalıkları: Halk sağlığı bakış açısı. Saka G, editör. Halk Sağlığı Bakışıyla Türkiye’de Kronik Hastalıklar. Turkiye Klinikleri J Public Health-Special Topics. 2020; p.7-14.
38. T. C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Türkiye Kalp ve Damar Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı Eylem Planı (2015-2020) Ankara. c2015. Available from https://tkd.org.tr/TKDData/Uploads/files/Turkiye-kalp-ve-damar-hastaliklari-onleme-ve-kontrol programi.pdf
39. Türkiye İstatistik Kurumu. Ölüm Nedeni İstatistikleri, 2018 [homepage on the Internet]. c2019. Available from https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-Nedeni Istatistikleri-2018-30626#:~:text=%C3%96l%C3%BCm%20v a k a l a r % C 4 % B 1 n % C 4 % B 1 n % 2 0 % 3 8 % 2 C 4 ', i l e % 2 0solunum%20sistemi%20hastal%C4%B1kla -r%C4%B1%20izledi.&text=%C4%B0skemik%20kalp%20hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1ndan%20sonra%20s%C4%B1ras%C4%B1yla,3%20ile%20hipertansif%20hastal%C4%B1klar%20g%C3%B6r%C3%BCld%C3%BC.
40. Bitton A, Gaziano T. The Framingham heart study’s impact on global risk assessment. Prog Cardiovasc Dis. 2010;53(1):68-78.
41. Oğuzöncül AF, Kurt O. Halk sağlığı bakışıyla Türkiye’de kas iskelet hastalıkları. Saka G, editör. Halk sağlığı bakışıyla Türkiye’de kronik hastalıklar. Turkiye Klinikleri J Public Health-Special Topics. 2020. p.52-4.
42. Şahin N. Musculoskeletal disorders in falls. Konuşma Özeti/ Oral Abstract Presentation Aegean J Med Sci. 2018; 4:153-5.
43. 44. T.C. Sağlık Bakanlığı/ Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Kas Ve İskelet Sistemi Hastalıkları Önleme Ve Kontrol Programı (2015-2020) Ankara [Internet]. c2015. Available from https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/Yayin/546
44. . Tekedere H, Arpacı F. Orta yaş ve yaşlı bireylerin internet ve sosyal medyaya yönelik görüşleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi. Ağustos 2016; 20 (2), 377 – 392. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/24724/261474
45. Özkan Y, Purutçuoğlu E. Yaşlılıkta teknolojik yeniliklerin kabulünü etkileyen sosyalizasyon süreci. Aile ve Toplum. 2010; 6(23).
46. Haris N, Majid RA, Abdullah N, Osman R. The role of social mediain supporting elderly quality daily life, 2014. 295 p. 3rd ınternational conference on user science and engineering (i-user). Available from https://www.semanticscholar.org/paper/The-role-of-social-media-in supporting-elderly-life-Haris-Majid/83c30501e8e2b6e362405487cdf82818ed89fbf7
47. TÜSEB. Türkiye Yaşlı Sağlığı Raporu: Güncel Durum, Sorunlar Ve Kısa-Orta Vadeli Çözümler. 2021; p.447-84.
48. Yasin Y. Kırılgan gruplar ve covıd-19; yaşlılar. Türk Tabipleri Birliği, Covid-19 pandemisi altıncı ay değerlendirme raporu [homepage on the Internet]. c2020. Available from https://www.ttb.org.tr/yayin_goster.php?Guid=42ee49a2-fb2d-11ea-abf2-539a0e741e38
49. Smith ML, Steinman LE, Casey EA. Combatting social ısolation among older adults in a time of physical distancing: the covıd-19 social connectivity paradox. c2020. Front. Public Health. Available from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32850605/