EN
TR
Biyoteknolojik Aşıların Geliştirilmesinde Kullanılan Biyoistatistik Analiz Yöntemleri ve Bir Minitab Uygulaması
Öz
Amaç: Bu çalışmada, biyoteknolojik aşı geliştirmek için kullanılan biyoistatistik analiz yöntemlerinin tanıtılması amaçlanmıştır. Tanıtılan tekniklerden örneklem büyüklüğü belirleme yöntemi kullanılarak örnek olay üzerinden Minitab uygulaması yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kapsamında öncelikli olarak biyoistatistiğin kullanım amaçları tanıtılmıştır. Aşı geliştirmede kullanılan biyoistatistik teknikler teorik olarak anlatılmıştır. Binom ve stokastik aktarım modelleri ve geliştirilen aşının koruyucu etkilerinin değerlendirilmesi başlıkları dâhilinde analiz yöntemleri detaylandırılmıştır. Teorik altyapısı detaylı biçimde anlatılan tekniklerin istatistik formülleri ve formüllerin açıklamaları belirtilmiştir. Örnek bir senaryo verilerek Minitab paket programında aşı denemesi için gereken örneklem sayısı hesaplanmıştır.
Bulgular: Standart sapma, hata payı, güç ve beklenen ortalama koruyuculuk oranına göre Minitab paket programında örneklem sayısı hesaplanmıştır. %80 koruyuculuk oranı için örneklem sayısı 18, %90 koruyuculuk oranı için örneklem sayısı 30 ve %99 koruyuculuk oranı için örneklem sayısı 58 olarak hesaplanmıştır.
Sonuç: Aşı geliştirme sürecinin farklı aşamaları için farklı istatistik tekniklere ihtiyaç duyulduğu görülmüştür. Aşı geliştirme sürecinde başvurulan istatistik yöntemler küçük bir örneklemin analiz edilmesinden random olarak gerçekleştirilen saha denemelerine kadar çeşitlenmektedir. Bu nedenle İstatistik bilimi modern teknoloji kullanılarak aşı geliştirme sürecinin vazgeçilmez bir unsuru haline gelmiştir. Bu yöntemlerin başlıcalarının; binom ve stokastik aktarım modelleri, deterministik diferansiyel denklem modelleri ve geliştirilen aşıların koruyucu etkilerinin değerlendirildiği istatistik analizler olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- mikrobiyoloji.org [internet]. Viral Aşılar; 2022 [cited 12 Nisan 2022] Available from: http://www.mikrobiyoloji.org/TR/Genel/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFA79D6F5E6C1B43FF4B5119729FFAA2F9.
- Gebre MS, Brito LA, Tostanoski LH, Edwards DK, Carfi A, Barouch DH. Novel approaches for vaccine development. Cell. 2021 March 18; 184(6): 1589-1603. Available from: https://doi.org/10.1016/j.cell.2021.02.030.
- Meuleman TJ, Cowton VM, Patel AH, Liskamp RMJ. Design and synthesis of hcv-e2 glycoprotein epitope mimics in molecular construction of potential synthetic vaccines. Viruses. 2021; 13(2): 326. Available from: https://doi.org/10.3390/v13020326
- Moyle PM. Biotechnology approaches to produce potent, self-adjuvantting antigen-adjuvantt fusion protein subunit vaccines. Biotechnology Advances. 2017 May-June; 35: 375-389.
- Ho W, Gao M, Li F, Li Z, Zhang XQ, Xu X. Next‐generation vaccines: nanoparticle‐mediated dna and mrna delivery. Advanced Healthcare Materials. 2021 January 18; 10(8): 1-17. Available from: https://doi. org/10.1002/adhm.202001812
- Ho NI, Huis in 't Veld LGM, Raaijmakers TK, Adema GJ. Adjuvants enhancing cross-presentation by dendritic cells: the key to more effective vaccines?. Frontiers in Immunology. 2018 December 13; 9: 1-12.
- Pearson K. Antityphoid inoculation. British Medical Journal. 1904 December 17; 2: 1667–1668.
- Greenwood M, UG Yule. The statistics of anti-typhoid and anti-cholera inoculations, and the interpretation of such statistics in general. Proc R Soc Med, 1915 June 4; 8(part 2): 113–194.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2022
Gönderilme Tarihi
28 Nisan 2022
Kabul Tarihi
13 Eylül 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 7 Sayı: 3
APA
Can, Ş., & Aksoy Gökmen, A. (2022). Biyoteknolojik Aşıların Geliştirilmesinde Kullanılan Biyoistatistik Analiz Yöntemleri ve Bir Minitab Uygulaması. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 7(3), 563-570. https://izlik.org/JA89NK28WF
AMA
1.Can Ş, Aksoy Gökmen A. Biyoteknolojik Aşıların Geliştirilmesinde Kullanılan Biyoistatistik Analiz Yöntemleri ve Bir Minitab Uygulaması. İKÇÜSBFD. 2022;7(3):563-570. https://izlik.org/JA89NK28WF
Chicago
Can, Şengül, ve Ayşegül Aksoy Gökmen. 2022. “Biyoteknolojik Aşıların Geliştirilmesinde Kullanılan Biyoistatistik Analiz Yöntemleri ve Bir Minitab Uygulaması”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 7 (3): 563-70. https://izlik.org/JA89NK28WF.
EndNote
Can Ş, Aksoy Gökmen A (01 Eylül 2022) Biyoteknolojik Aşıların Geliştirilmesinde Kullanılan Biyoistatistik Analiz Yöntemleri ve Bir Minitab Uygulaması. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 7 3 563–570.
IEEE
[1]Ş. Can ve A. Aksoy Gökmen, “Biyoteknolojik Aşıların Geliştirilmesinde Kullanılan Biyoistatistik Analiz Yöntemleri ve Bir Minitab Uygulaması”, İKÇÜSBFD, c. 7, sy 3, ss. 563–570, Eyl. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89NK28WF
ISNAD
Can, Şengül - Aksoy Gökmen, Ayşegül. “Biyoteknolojik Aşıların Geliştirilmesinde Kullanılan Biyoistatistik Analiz Yöntemleri ve Bir Minitab Uygulaması”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 7/3 (01 Eylül 2022): 563-570. https://izlik.org/JA89NK28WF.
JAMA
1.Can Ş, Aksoy Gökmen A. Biyoteknolojik Aşıların Geliştirilmesinde Kullanılan Biyoistatistik Analiz Yöntemleri ve Bir Minitab Uygulaması. İKÇÜSBFD. 2022;7:563–570.
MLA
Can, Şengül, ve Ayşegül Aksoy Gökmen. “Biyoteknolojik Aşıların Geliştirilmesinde Kullanılan Biyoistatistik Analiz Yöntemleri ve Bir Minitab Uygulaması”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 7, sy 3, Eylül 2022, ss. 563-70, https://izlik.org/JA89NK28WF.
Vancouver
1.Şengül Can, Ayşegül Aksoy Gökmen. Biyoteknolojik Aşıların Geliştirilmesinde Kullanılan Biyoistatistik Analiz Yöntemleri ve Bir Minitab Uygulaması. İKÇÜSBFD [Internet]. 01 Eylül 2022;7(3):563-70. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89NK28WF
