Hematoloji-Onkoloji Tanısı Alan Çocuklarda Sık Gelişen Sağlık Hizmeti ile İlişkili Enfeksiyonlar ve Hemşirelik Bakımı

Öz

Hematoloji-onkoloji tanısı alan çocuklarda sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlar önemli bir mortalite nedenidir. Bu hastalarda kan dolaşımı enfeksiyonları ve pnömoniler en sık görülen enfeksiyonlar arasındadır. Damar yolu açma, sık kan alma, kemoterapi uygulama, kan verme gibi nedenlerle santral venöz kateterler sık kullanılmaktadır. Ayrıca hastalığı kontrol altına alınamayan ya da komplikasyon gelişen pediatrik hastalar yoğun bakım sürecinde mekanik ventilatöre bağlanmaktadır. Bu nedenle bu hastalarda santral venöz kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu ve ventilatör ilişkili pnömonilerle de sık karşılaşılmaktadır. Bu enfeksiyonların kontrolünde enfeksiyon kontrol önlemleri, paket uygulamaları önemli rol oynar. Klinik hemşirelerinin paket programına uyması, sorumlu hemşireler tarafından takibinin yapılması ve enfeksiyon kontrol hemşireleri tarafından Halk Sağlığı Yönetim Sistemine kaydedilmesi önemlidir. Literatürde hematoloji-onkoloji tanısı alan pediatrik hastalarla yapılan çalışmaların sayısının az olduğu görülmektedir. Kanıt düzeyi yüksek çalışmaların yapılması ve bu uygulamaların kliniklerde uygulanması çok önemlidir. Bu nedenle bu derlemede pediatrik hematoloji-onkoloji tanılı çocuklarda sık gelişen enfeksiyonlardan kan dolaşımı enfeksiyonuna, santral venöz katater ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonuna, pnömonilere, ventilatör ilişkili pnömonilere ve hemşirelik bakımına değinilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Pediatri
• hematoloji-onkoloji
• sağlık hizmeti ile ilişkili enfeksiyon
• hemşirelik.

Common Healthcare-Associated Infections and Nursing Care in Children Diagnosed with Hematology-Oncology

Öz

Health-care-associated infections in children with hematology-oncology diagnosis is a significant cause of mortality. Bloodstream infections and pneumonia are the most frequently encountered among these patients. Central venous catheters are often used for peripheral intravenous cannulation, frequent venipuncture, chemotherapy application and blood transfusion. Additionally, pediatric patients whose illness can not be taken under control or who develop a complication are connected to a mechanical ventilator in intensive care. Therefore, these patients often experience central venous catheter-associated bloodstream infection and ventilator-associated pneumonia. Infection control measures and package applications are key in controlling these infections. It is important for clinical nurses to comply with the package program, for nurses in charge to follow it and for infection control nurses to record it in the Public Health Management System. It is seen that the number of studies conducted with pediatric patients diagnosed with haematology-oncology is low in the literature. It is important to conduct studies with the high level of evidence and implement these practices in clinics. Therefore, this review aims to address the common infections in children with pediatric haematology-oncology diagnosis, such as bloodstream infection, central venous catheter-associated bloodstream infection, pneumonia, ventilator-associated pneumonia, and nursing care.

Anahtar Kelimeler

• Pediatrics
• hematology-oncology
• health-care-associated infections
• nursing.

Kaynakça

1. International Childhood Cancer Day (ICCD). [İnternet]. 2023. [cited 2023 Nov 11]. Available from: https://internationalchildhoodcancerday.org/.
2. International Agency for Resarch on Cancer. Global Cancer Observatory. [İnternet]. 2023. [cited 2023 Nov 11]. Available from: https://gco.iarc.fr/ today/home.
3. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Türkiye Kanser İstatistikleri [İnternet]. 2018. [cited 2023 Nov 11]. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kanser-db/Dokumanlar/ Istatistikler/Kanser_Rapor_2018.pdf.
4. Cohen C, King A, Lin C, Friedman G, Monroe K, Kutny M. Protocol for reducing time to antibiotics in pediatric patients presenting to an emergency department with fever and neutropenia: Efficacy and barriers. Pediatr Emerg Care. 2016 Nov;32(11):739-745. DOI: 10.1097/ PEC.0000000000000362.
5. Zawitkowska J, Lejman M, Drabko K, Zaucha-Pra_zmo A, Płonowski M, Bulsa J, et al. First-line treatment failure in childhood acute lymphoblastic leukemia: The polish pediatric leukemia and lymphoma study group experience. Medicine. 2020 Feb;99:7. DOI:10.1097/ MD.0000000000019241.
6. Güneş AM, Ören H, Baytan B, Bengoa ŞY, Evim MS, Gözmen S, et al. The long-term results of childhood acute lymphoblastic leukemia at two centers from Turkey: 15 years of experience with the ALL-BFM 95 protocol. Annals of Hematology. 2014; 93:1677–1684. DOI: 10.1007/s00277-014- 2106-0.
7. Karagiannidou S, Zaoutis T, Maniadakis N, Papaevangelou V, Kourlaba G. Attributable length of stay and cost for pediatric and neonatal central line-associated bloodstream infections in Greece. Journal of Infection and Public Health. 2019 May-Jun;12: 372–379. DOI: 10.1016/j.jiph.2018.12.004.
8. Ghassemi A, Farhangi H, Badiee Z, Banihashem A, Mosaddegh MR. Evaluation of nosocomial Infection in patients at hematology-oncology ward of Dr. Sheikh children’s hospital. Iran J. Ped. Hematol Oncol.2015 Dec;5(4);179-185.

9. Kavurt S, Hacımustafaoğlu M, Çelebi S, Baytan B, Güneş AM, Sevinir B. Pediatrik Kanserli Hastalarda Hastane Enfeksiyonları. J Pediatr Inf. 2012;6:133-8. DOI:10.5152/ced.2012.39.
10. Karagün BŞ. Akyıldız Ö, Onaç H, Kaya F, Erdemler F, Çetin TÖ, ve ark. Adana Acıbadem Hastanesinde Hastane Enfeksiyonları Sürveyansı: Bir Yıllık Analiz Sonuçları. ACU Sağlık Bil Derg, 2020;11(3):478-482. DOI:10.31067/0.2020.297.
11. Gayretli Aydın ZG, Büyükcam A, Kara A, Karbuz A, Soysal A, Tapısız AA, ve ark. Türkiye’de pediatrik nötropenik hasta izlemi. J Pediatr Inf. 2019;13(4):177-182. DOI:10.5578/ced.201954.
12. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Natıonal Healthcare Safety Network. Bloodstream Infection Event (Central Line-Associated Bloodstream Infectionand Non-central Line Associated Bloodstream Infection) [İnternet]. 2023. [cited 2023 Nov 11]. Available from: https:// www.cdc.gov/nhsn/pdfs/pscmanual/4psc_clabscurrent.pdf.
13. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ulusal Sağlık Hizmeti ile İlişkili Enfeksiyonlar Sürveyans Rehberi. Ankara; 2017, Yayın No:1082. Available from:https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/ bulasici-hastaliklar-ve-erken-uyari-db/Dokumanlar/Rehberler/Ulusal_ Saglik_Hizmeti_Iliskili_Enfeksiyonlar_Surveyans_Rehberi_Versiyon_1. pdf.
14. Gürcan M, Atay Turan S. Çocuklarda santral venöz kateterle ilişkili enfeksiyon ve trombozu önlemeye yönelik hemşirelik girişimleri Akd Tıp D. 2023; 9(2): 213 – 221. DOI:10.53394/akd.1012638.
15. Doyurgan O, Karagöz U, Karaçelik M, Vergin RC, Sarıosmanoğlu ON. Çocuklarda subkutan port enfeksiyonuna bağlı komplikasyonlar ve tedavi stratejileri. Damar Cer. Derg, 2016;25 (2): 66-72. DOI:10.9739/ uvcd.2016-53220.
16. Benligül EM, Bektaş M, Arslan G. Çocuklarda santral venöz kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonlarının önlenmesinde güncel yaklaşımlar. J Pediatr Emerg Intensive Care Med. 2021; 8: 67-76. DOI:10.4274/cayd. galenos.2021.53325.
17. T.C.Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Sağlık Hizmeti ile İlişkili Enfeksiyonlar Ulusal Önlem Paketi Uygulamaları Ulusal Enfeksiyon Önleme ve Kontrol Danışma Kurulu Çalışması. Ankara; 2021. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/bulasici-hastaliklar-ve-erken-uyari-db/Dokumanlar/Rehberler/20210812113945_SAGLIK_ HIZMETI_ILE_ILISKILI_ENFEKSIYONLAR___ULUSAL_ONLEM_PAKETI_ UYGULAMALARI_7.pdf.
18. Willis DN, Looper K, Malone RA, Ricken B, Slater A, Fuller A, et al. Eliminating central line asssociated bloodstream infections in pediatric oncology patients: A Quality improvement effort. Pediatr Qual Saf. 2023 May-June;8(3):e660. DOI:10.1097/pq9.0000000000000660.
19. Rinke ML, Chen AR, Bundy DG, Colantuoni E, Fratino L, Drucis KM, et al. Implementation of a central line maintenance care bundle in hospitalized pediatric oncology patients. Pediatrics. 2012 Oct;130(4):e996–e1004. DOI:10.1542/peds.2012-0295.
20. Gerçeker GÖ, Yardımcı F, Aydınok Y. Randomized controlled trial of care bundles with chlorhexidine dressing and advanced dressings to prevent catheter-related blood stream infections in pediatric hematology-oncology patients. European Journal of Oncology Nursing. 2017 Jun; 28:14-20. DOI:10.1016/j.ejon.2017.02.008.
21. Düzenli Kar Y, Özdemir ZC, Bör Ö. Evaluation of febrile neutropenic attacks of pediatric hematology-oncology patients. Turk Pediatri Ars. 2017;52:213-20. DOI:10.5152/TurkPediatriArs.2017.5312.
22. Kohbodi GNA, Rajasurya V, Noor A. Ventiator-Associated Pneumonia. StatPearls Publishing [İnternet]. 2023. [cited 2023 Nov 11]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507711/.
23. Tekerek NÜ, Akyıldız BN. Üçüncü basamak bir merkezde çocuk yoğun bakım hastalarının prognozunun belirlenmesi. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi. 2017;4: 221-225. DOI:10.12956/tjpd.2017.269.
24. Klompas M, Branson R, Cawcutt K, Crist M, Eichenwald EC, Greene LR, et al. Strategies to prevent ventilator-associated pneumonia, ventilator-associated events, and nonventilator hospital-acquired pneumonia in acute-care hospitals: 2022 Update. Infection Control&Hospital Epidemiology, 2022 May;43:687–713. DOI:10.1017/ice.2022.88.