Üreme Otonomisi Ölçeği’nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik ve Güvenilirliği

Öz

Amaç: Bu çalışma, Türkiye'deki kadınların üreme otonomisine ilişkin görüşlerini belirleyecek bir ölçüm aracı olan Üreme Otonomisi Ölçeği'nin (ÜÖÖ) Türk diline ve kültürüne uyarlanarak ölçeğin güvenirlik ve geçerliğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştrma, kesitsel, metodolojik bir araştırma çalışmadır. Şubat 2019-Ağustos 2019 tarihleri arasında kadın hastalıkları polikliniğine başvuran 237 kadının katılımıyla amaçlı örnekleme tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Ölçeğin tutarlılığı, Türkçeye çevrildikten sonra tekrar İngilizceye çevirilerek uzman görüşü ile belirlenmiştir (Kendall W = 0,101; p>0,05). Cronbach alfa katsayısı ölçeğin tamamı için 0,72 ve alt ölçekler için 0,70 ile 0,85 arasındadır. Faktör analizi sonucunda toplam varyansın %58,4'ünü açıklayan üç alt ölçek ortaya çıkmıştır. Doğrulayıcı faktör analizine göre uyum iyiliği indeksi 0,92, karşılaştırmalı uyum indeksi 0,95 ve normlanmamış uyum indeksi 0,94'tür. Sonuç: ÜOÖ, Türk kadınları arasında üreme özerkliğinin belirlenmesi için geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Bu sonuçlar, ÜOÖ’nin üreme kontrolüne karşı zorlama veya engelleri belirlemek, üreme özerkliğinin sınırlamalarını anlamak ve kadın sağlığını iyileştirmek için aile planlaması programlarında kullanılabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bireysel özerklik
• üreme sağlığı
• ölçek
• geçerlilik ve güvenilirlik

Validity and Reliability of the Turkish Version of the Reproductive Autonomy Scale

Öz

Objective: This study aimed to determine the reliability and validity of the Reproductive Autonomy Scale (RES), which is a measurement tool that will determine the views of women in Turkey regarding reproductive autonomy by adapting it to the Turkish language and culture. Material and Methods: This was a cross-sectional, methodological research study. A purposive sampling technique was employed to recruit 237 women who applied to the gynecology polyclinic between February 2019 and August 2019. Results: The consistency of the scale, which was translated into Turkish and then back to English, was determined with expert opinion (Kendall W =0.101; p>0.05). The Cronbach's alpha coefficient was 0.72 for the total scale and 0.70 to 0.85 for the subscales. Factor analysis revealed three subscales that explained 58.4% of the total variance. Based on the confirmatory factor analysis, the goodness of fit index was 0.92, the comparative fit index was 0.95, and the non-normed fit index was 0.94. Conclusion: The RAS is valid and reliable for the determination of reproductive autonomy among Turkish women. These results suggested that RAS could be used in family planning programs to identify coercion or barriers against contraception, understand the limitations of reproductive autonomy, and improve women's health.

Anahtar Kelimeler

• Personal autonomy
• reproductive health
• scales
• validity and reliability

Kaynakça

1. Cabuk, B., Karacaoğlu, OC. Universiteli oğrencilerinin cevre duyarlılıklarının incelenmesi, Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES). 2003; 36 (1): 189-198.
2. Yurtseven E, Vehid S, Koksal S, Erdoğan MS. İstanbul universitesi sağlık hizmetleri meslek yuksek okulu oğrencilerinin cevresel riskler konusundaki duyarlılıkları. Fırat Universitesi Sağlık Bilimleri Tıp Dergisi, 2010; 24(3):193-199.
3. Tamam İ, Yurekli MV, Başaran O, Uskun, E. Tıp Fakultesi oğrencilerinin cevre sorunlarına yonelik farkındalıkları ve cevresel tutumları, Smyrna Tıp Dergisi, 2017; 8-17.
4. WHO. Climate Change [Internet]. World Health Organization Health Topics. 2023. Available from: https://www.who.int/health-topics/climate-change#tab=tab_1
5. Anderson D, Guthrie T, Schirle R. A Nursing model of community organization for change, Public Health Nurs, 2002; 19(1): 40-6.
6. Unsal, A. Hemşireliğin Dort Temel Kavramı: İnsan-cevre-sağlık hastalık- Hemşirelik, Ahi Evran Universitesi, 2017; 1(1): 11-28.
7. Tunc AO, Omur GA, Duren AZ. Cevresel farkındalık. İstanbul Universitesi Siyasal Bilgiler Fakultesi Dergisi, 2012; 47: 227-246.
8. Altunoğlu BD, Atav E. Ortaoğretim oğrencilerinin cevre risk algısı, Hacettepe Universitesi Eğitim Fakultesi Dergisi, 2009; 36: 1-11.

9. Şama E. Oğretmen adaylarının cevre sorunlarına yonelik tutumları, G.U. Gazi Eğitim Fakultesi Dergisi, 2003; 23(2): 99-110.
10. Değerli MA, Sunal N. Investigation of environmental risk perception and environmental attitudes of university students. BAUN Health Sci J, 2023; 12(3): 628-638. https://doi.org/10.53424/balikesirsbd.1081021
11. Celik S. Hemşirelik ve tıp oğrencilerinin cevre sorunlarına yönelik tutumları. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 2016; 3(2), 91-98.
12. Bakan A, Aktaş B, Yalcınoz Baysal H . University students’ attitudes towards environmental problems: nursing sample. Adnan Menderes Universitesi Sağlık Bilimleri Fakultesi Dergisi, 2020; 4 (1): 10-19.
13. Aslan R, Ozboke E. Universite oğrencilerinin cevre sorunlarına yonelik tutumlarının ve ilgili değişkenlerin incelenmesi: Gumuşhane universitesi orneği. Acil Yardım ve Afet Bilimi Dergisi, 2021; 1(2): 31-8.
14. Karavin N, Gecim GYD, Memiş A. An overview of environmental attitudes, awareness, sensitivity, and literacy of nursing students in Turkey. International Journal of Science Letters, 2023; 5(1): 345-352. doi:10.38058/ijsl.1256919
15. Guven E, Aydoğdu M. Cevre sorunlarına yonelik davranış olceğinin geliştirilmesi ve oğretmen adaylarının davranış duzeylerinin belirlenmesi. Uludağ Universitesi Eğitim Fakultesi Dergisi, 2012; 25(2): 573-90.
16. Guven E, Cevre Sorunlarına yonelik tutum olceğinin geliştirilmesi ve oğretmen adaylarının tutumlarının belirlenmesi. Gazi Universitesi Gazi Eğitim Fakultesi Dergisi, 2013; 33(2): 411-30.
17. Bodur G, Taşocak G. Nursing students’ views about environmental sensitivity in Turkey. Journal of Human Sciences, 2013; 10(1): 820-31.
18. Kapan R, Gurel TY. An evaluation of the environmental literacy levels of nursing students in Turkey. Health Sciences Quarterly, 2022; 2(3): 139- 148. doi: 10.26900/hsq.2.3.0
19. Sam N, Gursakal S, Sam R. universite oğrencilerinin cevresel risk algısı ve cevresel tutumlarının belirlenmesi. Akademik Bakış Dergisi, 2010; 1-16.
20. Beser A, Bahar Z, Arkan G, Cal A, Yesiltepe A. Examination of nursing students' attitudes towards environmental problems. Progress in Health Sciences, 2017; 7(1): 137-145.
21. Ozmen D, Cetinkaya AC, Nehir S. Unıversity students? Attitudes towards environmental problems. TAF Preventive Medicine Bulletin, 2005; 4(6): 330-44.
22. Ek HN, Kılıc N, Oğdum P, Duzgun G, Şeker S. Adnan Menderes Universitesinin farklı akademik alanlarında oğrenim goren ilk ve son sınıf oğrencilerinin cevre sorunlarına yonelik tutumları ve duyarlılıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 2009; 17(1): 125-136.
23. Cınar N, Akduran F, Dede C, Altınkaynak S. Hemşirelik bolumu son sınıf oğrencilerinin cevre sorunlarına yonelik tutumları. Maltepe Universitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, Sempozyum Ozel Sayısı, 2010; 242-52.
24. Mercan Y, Mercan SI. The Relationship between ‘Environmental attitudes and behaviors’, and ‘environmental sensitivity and perceived environmental risks’. Humanistic Perspective, 2020; 2(3):231-251. Doi 10.47793/HP.763272
25. Karadağ Y, Acar F. Sosyal bilgiler oğretmen adaylarının cevre sorunlarına yonelik farkındalıklarının incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 2020; 4(1): 62-78.
26. Walsh-Daneshmandi A, MacLachlan M. Environmental risk to self: Factor analysis and development of subscales for the environmental appraisal inventory (EAI) with an Irish sample. Journal of Environmental Psychology, 2000; 20: 141-9.
27. Lai CJ, Brennan A, Chan H, Tao J. Disposition toward environmental hazards in Hong Kong Chinese: validation of a Chinese version of the environmental appraisal inventory (EAI-C). Journal of Environmental Psychology, 2003; 23: 369-384.
28. Sayan B. Hemşirelik oğrencilerinin cevresel risk algısı ve çevresel tutumlarının belirlenmesi, İstanbul Universitesi Sağlık Bilimleri Enstitusu, [master’s thesis]. [İstanbul]: 2013.95p.
29. Davidson DJ, Freudenburg WR. Gender and environmental risk concerns: A review and analysis of available research. Environment and behavior, 1996; 28(3): 302-39.
30. Xiao C, McCright AM. Explaining gender differences in concern about environmental problems in the United States. Society & Natural Resources, 2012; 25(11): 1067-84.