EN
TR
Akçaağaç Şurubu İdrar Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisi ve Besin Destekleri
Öz
Akçaağaç şurubu idrar hastalığı, dallı zincirli α-ketoasit dehidrogenaz enzim kompleksindeki hasarlar sebebiyle dallı zincirli amino asitlerin metabolize olamadığı otozomal resesif geçişli nadiren görülen doğuştan kalıtsal metabolizma hastalığıdır. Dallı zincirli amino asitlerin metabolize olamaması sonucunda plazmada dallı zincirli amino asitlerin ve idrarda ilgili dallı zincirli ketoasitlerin birikimi gerçekleşmektedir. Hastalığın beş alt klinik fenotipi bulunmakta olup tıbbi beslenme tedavisi ve karaciğer nakli mevcut tedavi yöntemleri arasındadır. Tıbbi beslenme tedavisi akut ve uzun dönem olmak üzere iki aşamalıdır. Akut metabolik kriz ataklarında katabolizmanın azaltılması acil beslenme girişimini gerektirmektedir. Akut metabolik krizlerin düzenlenmesinin ardından daha nörotoksik olan lösinin temel alınarak dallı zincirli amino asit miktarının kısıtlandığı uzun süreli beslenme tedavisine geçilmektedir. Tıbbi beslenme tedavisinde besin desteği yaklaşımları olarak, hastaların diyet yoluyla aldıkları dallı zincirli amino asitleri tolere etme kapasitelerinde artışa veya plazmalarındaki dallı zincirli amino asit seviyelerindeki düşüşe destek olan tiamin takviyesinin ve büyüme ve gelişme için hayati önem taşıyan, plazma lösin düzeylerinin düşmesini hızlandırdığı ve çeşitli cilt lezyonlarını önlediği bildirilen izolösin ile valin takviyelerinin yanı sıra L-karnitin ve norlösin takviyelerinin de hastalar üzerinde olumlu etkilerinin olabileceği bildirilmektedir. L-karnitin takviyesinin, bu hastalarda görülen protein ve lipidlerin oksidatif hasarlarının önlenmesi ve hastaların antioksidan kapasitelerinin iyileşmesine katkı sağlayabileceğinin yanında DNA hasarında koruyucu etkilere sahip olabileceği sonucuna varan çalışmalar mevcuttur. Norlösinin ise bu hastalıkta ensefalopatiyi önlemek amacıyla kullanılabilecek yeni bir tedavi yaklaşımı olabileceği ancak bu etkilerin kanıtlanabilmesi için insan çalışmalarının yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu derlemede, akçaağaç şurubu idrar hastalığının tıbbi beslenme tedavisinin ve hastalık üzerinde önemli etkiler gösterebilecek olan besin desteklerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Akçaağaç şurubu idrar hastalığı, besin takviyeleri, L-karnitin, norlösin, tıbbi beslenme tedavisi.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Edelmann L, Wasserstein MP, Kornreich R, Sansaricq C, Snyderman SE, Diaz GA. Maple syrup urine disease: identification and carrier-frequency determination of a novel founder mutation in the Ashkenazi Jewish population. Am J Hum Genet. 2001; 69(4): 863–8. DOI: https://doi.org/10.1086/323677
- 2. Blackburn PR, Gass JM, Vairo FPE, Farnham KM, Atwal HK, Macklin S, et al. Maple syrup urine disease: mechanisms and management. Appl Clin Genet. 2017; 10: 57–66. DOI: https://doi.org/10.2147/TACG.S125962
- 3. Chuang DT, Shih VE, Max Wynn RR. Maple syrup urine disease (branched-chain ketoaciduria). In: Valle DL, Antonarakis S, Ballabio A, Beaudet AL, Mitchell GA, editors. The online metabolic and molecular bases of ınherited disease [Internet]. McGraw-Hill Education; 2019 [cited 2025 Apr 22]. Available from: https://ommbid.mhmedical.com/content.aspx?bookid=2709§ionid=225084607
- 4. Younes S, Elkahlout R, Kilani H, Okashah S, Sharshani HA, Rezoug Z, et al. Spectrum of genetic variants associated with maple syrup urine disease in the Middle East, North Africa, and Türkiye (MENAT): a systematic review, BMC Med Genomics. 2025;18(1): 49. DOI: https://doi.org/10.1186/s12920-025-02083-x
- 5. Kozanoğlu T, Gökçay GF. Akçaağaç şurubu idrar hastalığında beslenme tedavisinin durumu üzerine bir anlatı incelemesi. Bes Diy Derg. 2023;51(3):69-78. DOI: https://doi.org/10.33076/2023.BDD.1789
- 6. Hadj-Taieb S, Nasrallah F, Hammami MB, Elasmi M, Sanhaji H, Moncef F, et al. Aminoacidopathies and organic acidurias in Tunisia: a retrospective survey over 23 years. Tunis Med. 2012;90(3):258-261.
- 7. Imtiaz F, Al-Mostafa A, Allam R, Ramzan K, Al-Tassan N, Tahir AI, et al. Twenty novel mutations in BCKDHA, BCKDHB and DBT genes in a cohort of 52 Saudi Arabian patients with maple syrup urine disease. Mol Genet Metab Rep. 2017;11:17–23. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ymgmr.2017.03.006
- 8. Gorjizadeh N, Jazayeri O, Najavand S, Alijanpour M. The genes responsible for maple syrup urine disease, molecular pathomechanisms and causative mutations in Iranian population. J Babol Univ Med Sci. 2018;20(12):39-48.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beslenme Bilimi
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2025
Gönderilme Tarihi
26 Kasım 2024
Kabul Tarihi
29 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 3
APA
Demircioğlu, E., & Kalkan, I. (2025). Akçaağaç Şurubu İdrar Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisi ve Besin Destekleri. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 10(3), 516-523. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1581400
AMA
1.Demircioğlu E, Kalkan I. Akçaağaç Şurubu İdrar Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisi ve Besin Destekleri. İKÇÜSBFD. 2025;10(3):516-523. doi:10.61399/ikcusbfd.1581400
Chicago
Demircioğlu, Evla, ve Indrani Kalkan. 2025. “Akçaağaç Şurubu İdrar Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisi ve Besin Destekleri”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 10 (3): 516-23. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1581400.
EndNote
Demircioğlu E, Kalkan I (01 Eylül 2025) Akçaağaç Şurubu İdrar Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisi ve Besin Destekleri. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 10 3 516–523.
IEEE
[1]E. Demircioğlu ve I. Kalkan, “Akçaağaç Şurubu İdrar Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisi ve Besin Destekleri”, İKÇÜSBFD, c. 10, sy 3, ss. 516–523, Eyl. 2025, doi: 10.61399/ikcusbfd.1581400.
ISNAD
Demircioğlu, Evla - Kalkan, Indrani. “Akçaağaç Şurubu İdrar Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisi ve Besin Destekleri”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 10/3 (01 Eylül 2025): 516-523. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1581400.
JAMA
1.Demircioğlu E, Kalkan I. Akçaağaç Şurubu İdrar Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisi ve Besin Destekleri. İKÇÜSBFD. 2025;10:516–523.
MLA
Demircioğlu, Evla, ve Indrani Kalkan. “Akçaağaç Şurubu İdrar Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisi ve Besin Destekleri”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 10, sy 3, Eylül 2025, ss. 516-23, doi:10.61399/ikcusbfd.1581400.
Vancouver
1.Evla Demircioğlu, Indrani Kalkan. Akçaağaç Şurubu İdrar Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisi ve Besin Destekleri. İKÇÜSBFD. 01 Eylül 2025;10(3):516-23. doi:10.61399/ikcusbfd.1581400
