Huzurevı̇nde Yaşayan Yaşlı Bireylerin Akdenı̇z Dı̇yetı̇ne Uyumu, Kırılganlık ve Yaşam Kalı̇tesı̇ İlı̇şkı̇sı̇

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerde Akdeniz diyetine uyum, kırılganlık ve yaşam kalitesi ilişkisinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel nitelikte gerçekleştirilen araştırma Mart-Mayıs 2024 tarihleri arasında İzmir ilinde bir huzurevinde yaşayan 65 yaş ve üstü 111 katılımcı ile yürütülmüştür. Katılımcıların yüz yüze görüşme yöntemiyle sosyodemografik bilgileri kaydedilerek, beslenme durumlarının değerlendirilmesinde ‘Mini Nütrisyonel Değerlendirme Kısa Form’, kırılganlığın değerlendirilmesinde ‘Frail Bakımevi Ölçeği’, yaşam kalitesinin ölçülmesinde ‘Yaşlılarda Yaşam Kalı̇ tesı̇ ölçeği’ ve Akdeniz diyetine uyumun değerlendirilmesinde ‘Akdenı̇ z Dı̇ yetı̇ ne Bağlılık’ ölçekleri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların ortalama yaşı 77,25±3,99 yıl olup, %48,6’sı kadındır. Huzurevinde kalış süresi %75,7’sinin 4 yılın altındadır. Akdeniz diyetine %78,4’ü sıkı, %10,8’i orta, %10,8’i ise kabul edilebilir düzeyde uyum göstermektedir. Yüzde 61,3’ü kırılgan, %6,3’ü ise şiddetli kırılgan olarak belirlenmiştir. Beslenme durumları açısından %14,4’ü malnütrisyonlu, %64’ü malnütrisyon riski altındadır. Yaşam kalitesi puan ortalaması 28,91±5,80 olup, özerklik ve memnuniyet algısı alt boyutu puan ortalaması 21,91±4,92, engel algısı alt boyut ortalaması 6,95±1,95’tir. Akdeniz diyetine uyum ile kırılganlık ilişkili bulunmamış olup (p>0.05), yaşam kalitesinin engel algısı boyutu kırılganlık (r=-0,271, p<0,05), Akdeniz diyetine uyum (r= 0,183, p<0,05) ve beslenme durumu (r=-0,357, p<0,05) ile ilişkilidir. Sonuç: Araştırmamızda Akdeniz diyetine uyum ile kırılganlığın yaşlılarda yaşam kalitesini etkileyen faktörlerden olduğu gösterilmiştir. Akdeniz diyetine uyumun kırılganlık ile ilişkili bulunmaması katılımcıların büyük çoğunluğunun Akdeniz diyetine sıkı uyum göstermesinden kaynaklanmış olabilir. Yaşlı bireylerin beslenme durumu da yaşam kalitesi ile ilişkilidir. Bu nedenle huzurevinde kalan yaşlılarda bu konu üzerinde çok merkezli, prospektif daha ileri çalışmaların yapılması önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Akdeniz diyeti
• beslenme
• kırılganlık
• yaşam kalitesi

Destekleyen Kurum

TUBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencilerini Destekleme Programı

Proje Numarası

1919B012336073

Etik Beyan

Çalışma için Büyükşehir Belediyesi Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığından 26.12.2023 tarihinde izin, İzmir Tınaztepe Üniversitesi Müdahalesiz Çalışmalar Etik Kurulu’nun onayı 14.03.2024 tarihinde Karar no: 2024/01 olarak alınmıştır.

Teşekkür

İzmir Büyükşehir Belediyesi Zübeyde Hanım Huzurevi personeli ve sakinlerine ve TÜBİTAK a çalışmanın yapılmasındaki destekleri konusunda teşekkürü borç biliriz.

The Relationship Between Adherence to the Mediterranean Diet, Frailty, and Quality of Life in Older Adults Residing in Nursing Homes

Öz

Objective: This study investigates the relationship between adherence to the Mediterranean diet, frailty, and quality of life among older adults nursing home residents. Material and Methods: This descriptive, cross-sectional study was conducted between March and May 2024 in a nursing home in İzmir with 111 participants aged 65 and older. Sociodemographic data were recorded, and nutritional status was assessed using the Mini Nutritional Assessment- Short Form. Frailty was evaluated with the Frail Nursing Home Scale, quality of life with the CASP-19 scale, and adherence to the Mediterranean diet with the Mediterranean Diet Adherence Screener. Results: The mean age of participants was 77.25±3.99 years, and 48.6% were female. A total of 75.7% stayed in the nursing home for less than four years. High adherence to the Mediterranean diet was found in 78.4%, moderate in 10.8%, and acceptable in 10.8%. Frailty was identified in 61.3%, and severe frailty in 6.3%. Malnutrition was present at 14.4%, while 64% were at risk. No significant association was found between Mediterranean diet adherence and frailty (p>0.05). However, frailty was negatively associated with perceived constraints in quality of life (r=-0.271, p<0.05) and nutritional status (r=-0.357, p<0.05), while adherence to the Mediterranean diet positively correlated with quality of life (r=0.183, p<0.05). Conclusion: Adherence to the Mediterranean diet and frailty are among the factors influencing the quality of life in older adults. The lack of a significant association between adherence to the Mediterranean diet and frailty may be attributed to the fact that the vast majority of participants exhibited high adherence to the Mediterranean dietary pattern. Nutritional status is also closely linked to quality of life in the older adults. Therefore, it is important to conduct further multicenter, prospective studies on this subject among older individuals residing in nursing homes.

Anahtar Kelimeler

• Mediterranean diet
• nutrition
• frailty
• quality of life

Proje Numarası

1919B012336073

Kaynakça

1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Yaşlı Nüfus İstatistikleri Bülteni. Ankara; 2020. [Internet].[cited 2024 Oct 05]. Available from: https://www.aile.gov.tr/media/89041/yasli_nufus_istatistik_bulteni.pdf.
2. Türkiye İstatistik Kurumu, İstatistiklerle Yaşlılar 2022; 2023.[Internet]. [cited 2025 Jan 05]. Available from: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2022-49667.
3. Stoodley I, Conroy S. An ageing population: the benefits and challenges. Medicine. 2024;52(11):710–2. DOI: 10.1016/j.mpmed.2024.08.013.
4. World Health Organization. Decade of Healthy Ageing: Plan of Action 2021-2030;2020 [Internet]. [cited 2024 Oct 5]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/decade-of-healthy-ageing-plan-of-action.
5. Toper F, Özpolat AO. Yaşlılıkta Yaşam Kalitesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;12(1):341–51. DOI: 10.37989/gumussagbil.1180618.
6. Davidson SL, Lee J, Emmence L, Bickerstaff E, Rayers G, Davidson E, et al. Systematic review and meta-analysis of the prevalence of frailty and pre-frailty amongst older hospital inpatients in low- and middle-income countries. Age Ageing. 2025;54(1):1–13. DOI: 10.1093/ageing/afae279.
7. Zhou Q, Li Y, Gao Q, Yuan H, Sun L, Xi H, et al. Prevalence of Frailty Among Chinese Community-Dwelling Older Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Public Health. 2023;68:1–14. DOI: 10.3389/ijph.2023.1605964.
8. O’Caoimh R, Sezgin D, O’Donovan MR, William Molloy D, Clegg A, Rockwood K, et al. Prevalence of frailty in 62 countries across the world: A systematic review and meta-analysis of population-level studies. Age Ageing. 2021;50(1):96–104. DOI: 10.1093/ageing/afaa219.

9. Pala F, Yalçın Gürsoy M. Prevalence of Frailty and Related Factors Among Community-Dwelling Older Adults: A Cross-Sectional Study from Western Türkiye. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences. 2023;15(3):660–7. DOI: 10.5336/nurses.2023-95866.
10. da Cruz DT, de Toledo Vieira M, Bastos RR, Leite ICG. Factors Associated With Frailty In A Community-Dwelling Population Of Older Adults. Rev Saude Publica. 2017;51:1–13. DOI: 10.11606/S1518-8787.2017051007098.
11. Cruz-Jentoft AJ, Kiesswetter · Eva, Drey · Michael, Cornel ·, Sieber C. Nutrition, frailty, and sarcopenia. Age Ageing. 2017;29:43–8. DOI: 10.1007/s40520-016-0709-0.
12. Feldman E. Mediterranean diet and frailty risk. Integrative Medicine Alert. 2018;21(4):37–40. DOI: 10.1007/s12603-018-1020-x.
13. Kayhan Koçak FÖ, Merve Y, Kılavuz A. Multidisipliner Bakış Açısıyla Geriatrik Sendromlar. In: Savaş S KA, editor. Türkiye Klinikleri. 1. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2023. p. 1–7.
14. Akin S, Mucuk S, Öztürk A, Mazicioʇlu M, Göçer, Arguvanli S, et al. Muscle function-dependent sarcopenia and cut-off values of possible predictors in community-dwelling Turkish elderly: Calf circumference, midarm muscle circumference and walking speed. Eur J Clin Nutr. 2015; 69(10):1087-1090. DOI: 10.1038/ejcn.2015.42.
15. Liau SJ, Lalic S, Visvanathan R, Dowd LA, Bell JS. The FRAIL-NH Scale: Systematic Review of the Use, Validity and Adaptations for Frailty Screening in Nursing Homes. Journal of Nutrition, Health and Aging. 2021;25(10):1205–16. DOI: 10.1007/s12603-021-1694-3.
16. Kaehr E, Visvanathan R, Malmstrom TK, Morley JE. Frailty in nursing homes: The FRAIL-NH scale. J Am Med Dir Assoc. 2015;16(2):87–9. DOI: 10.1016/j.jamda.2014.12.002.
17. Kaiser MJ, Bauer JM, Ramsch C, Uter W, Guigoz Y, Cederholm T, et al. Validation of the Mini Nutritional Assessment short-form (MNA®-SF): A practical tool for identification of nutritional status. Journal of Nutrition, Health and Aging. 2009;13(9):782–8. DOI: 10.1007/s12603-009-0214-7.
18. Sarikaya D, Halil M, Kuyumcu ME, Kilic MK, Yesil Y, Kara O, et al. Mini nutritional assessment test long and short form are valid screening tools in Turkish older adults. Arch Gerontol Geriatr. 2015;61(1):56–60. DOI: 10.1016/j.archger.2015.04.006.
19. Hyde M, Wiggins RD, Higgs P, Blane DB. A measure of quality of life in early old age: The theory, development and properties of a needs satisfaction model (CASP-19). Aging Ment Health. 2003;7(3):186–94. DOI: 10.1080/1360786031000101157.
20. Türkoğlu N, Adıbelli D. Yaşlılarda yaşam kalitesi ölçeğinin (CASP-19) Türk toplumuna adaptasyonu. Akademik Geriatri Dergisi. 2014;6:98–105.
21. Martínez-González, M. Á., Corella, D., Salas-Salvadó, J., Ros, E., Covas, M. I., Fiol, M., et al. PREDIMED Study Investigators (2012). Cohort profile: design and methods of the PREDIMED study. Int J Epidemiol. 2012;41(2):377–85. DOI:10.1093/ije/dyq250.
22. Özkan Pehlivanoğlu EF, Balcıoğlu H, Ünlüoğlu İ. Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği’nin Türkçe’ye Uyarlanması Geçerlilik ve Güvenilirliği. Osmangazi Tıp Dergisi. 2020;42(2):160–4. DOI: 10.20515/otd.504188.
23. Tolson D, Rolland Y, Andrieu S, Aquino JP, Beard J, Benetos A, et al. International Association of Gerontology and Geriatrics: A Global Agenda for Clinical Research and Quality of Care in Nursing Homes. J Am Med Dir Assoc. 2011;12(3):184–9. DOI: 10.1016/j.jamda.2010.12.013.
24. Kojima G. Prevalence of Frailty in Nursing Homes: A Systematic Review and Meta-Analysis J Am Med Dir Assoc. 2015 Nov 1;16(11):940-5. DOI: 10.1016/j.jamda.2015.06.025.
25. Liu W, Yang H, Lv L, Song J, Jiang Y, Sun X, et al. Genetic predisposition to smoking in relation to the risk of frailty in ageing. Sci Rep. 2023;13(1):1–7. DOI:10.1038/s41598-023-28780-0.
26. Kojima G, Avgerinou C, Iliffe S, Walters K. Adherence to Mediterranean Diet Reduces Incident Frailty Risk: Systematic Review and Meta-Analysis. J Am Geriatr Soc. 2018;66(4):783–8. DOI: 10.1111/jgs.15251.
27. Feng W, Wang J, Zhang H, Wang Y, Sun Z, Chen Y. Association between malnutrition and cognitive frailty in older adults: A systematic review and meta-analysis. Geriatr Nurs. 2024;58:488–97. DOI: 10.1016/j.gerinurse.2024.06.020.
28. Verlaan S, Ligthart-Melis GC, Wijers SLJ, Cederholm T, Maier AB, de van der Schueren MAE. High Prevalence of Physical Frailty Among Community-Dwelling Malnourished Older Adults–A Systematic Review and Meta-Analysis. J Am Med Dir Assoc. 2017;18(5):374–82. DOI: 10.1016/j.jamda.2016.12.074.
29. Eyigor S, Kutsal YG, Duran E, Huner B, Paker N, Durmus B, et al. Frailty prevalence and related factors in the older adult-FrailTURK Project Rehabilitation Working Group. Age (Dordr). 2015;37(3):9791. DOI: 10.1007/s11357-015-9791-z.
30. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Toplu Beslenme Sistemleri (Toplu Tüketim Yerleri) İçin Ulusal Menü Planlama ve Uygulama Rehberi. Ankara;2020. [Internet].[cited 2024 Oct 05]. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-hareketli-hayat-db/Rehberler/Toplu_Beslenme_Sistemleri_Rehberi_/Toplu_Beslenme_Sistemleri_Kapak.pdf.
31. Karam J, Serhan C, Swaidan E, Serhan M. Comparative Study Regarding the Adherence to the Mediterranean Diet Among Older Adults Living in Lebanon and Syria. Front Nutr. 2022;9(May):1–7. DOI: 10.3389/fnut.2022.893963.
32. Godos J, Grosso G, Ferri R, Caraci F, Lanza G, Al-Qahtani WH, et al. Mediterranean diet, mental health, cognitive status, quality of life, and successful aging in southern Italian older adults. Exp Gerontol. 2023;175(March):112143. DOI: 10.1016/j.exger.2023.112143.
33. Mantzorou M, Mentzelou M, Vasios GK, Kontogiorgis C, Antasouras G, Vadikolias K, et al. Mediterranean Diet Adherence Is Associated with Favorable Health-Related Quality of Life, Physical Activity, and Sleep Quality in a Community-Dwelling Greek Older Population. Antioxidants. 2023;12(5). DOI: 10.3390/antiox12050983.
34. Vanleerberghe P, De Witte N, Claes C, Verté D. The association between frailty and quality of life when aging in place. Arch Gerontol Geriatr. 2019;85(April):103915. DOI: 10.1016/j.archger.2019.103915.
35. Sandgren A, Arnoldsson L, Lagerholm A, Bökberg C. Quality of life among frail older persons (65+ years) in nursing homes: A cross-sectional study. Nurs Open. 2021;8(3):1232–42. DOI: 10.1002/nop2.739.