Tıbbi Sekreter Adaylarının “Tıbbi Sekreterlik” Kavramına İlişkin Metaforik Algıları

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, tıbbi sekreter adaylarının “tıbbi sekreter” kavramına ilişkin algılarını metaforlar aracılığıyla ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim öğretim yılında tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik programında öğrenim gören 108 tıbbi sekreter adayı oluşturmaktadır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, katılımcılar tarafından “tıbbi sekreterlik” kavramına ilişkin olarak 53 adet geçerli metafor üretilmiştir. Elde edilen metaforlar, sağlık sistemindeki yeri, destekleyici ve yardımcı rol, iletişim, çok yönlü olması, bilgi güvenliği ve gizlilik olmak üzere 5 farklı kavramsal kategori altında sınıflandırılmıştır. Sonuç: Araştırma bulgularına göre, tıbbi sekreterlerin sağlık sistemindeki merkezi rolü “bilgisayar” ve “hastanenin beyni” gibi metaforlarla vurgulanmıştır. “Navigasyon”, “trafik ışığı” ve “rehber” gibi metaforlar ise tıbbi sekreterlerin hasta ve sağlık çalışanları için yönlendirici ve düzenleyici bir işlev üstlendiğini göstermektedir. “Ahtapot” ve “el ve ayak” gibi metaforlar, tıbbi sekreterlerin çok yönlü ve esnek bir çalışma ortamına sahip olduklarını ortaya koyarken, “köprü” ve “aracı” gibi metaforlar, iletişimde kritik bir rol oynadıklarını göstermektedir. Sonuç olarak, araştırma bulguları tıbbi sekreterlerin sağlık hizmetlerinde kritik bir role sahip olduğunu ve bu rolün çeşitli metaforlar aracılığıyla anlamlandırıldığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tıbbi sekreter
• metafor
• Nitel Araştırma

Metaphorical Perceptions of Medical Secretary Candidates Regarding the Concept of “Medical Secretariat”

Öz

Objective: The aim of this study is to explore medical secretary candidates’ perceptions of the concept of “medical secretaries” through metaphors. Material and Method: In the study, a phenomenological design, one of the qualitative research designs, was used. The study group consisted of 108 medical secretary candidates enrolled in the Medical Documentation and Secretarial program during the 2024–2025 academic year. Results: According to the research findings, the participants produced a total of 53 valid metaphors related to the concept of “medical secretarial work”. These metaphors were classified into five different conceptual categories: position within the healthcare system, supportive and assisting role, communication, versatility, and information security and confidentiality. Conclusion: According to the research findings, the central role of medical secretaries within the healthcare system was emphasised through metaphors such as “computer” and “the brain of the hospital”. Metaphors such as “navigation”, “traffic light” and “guide” indicate that medical secretaries undertake a guiding and regulating function for patients and healthcare professionals. Additionally, metaphors like “octopus” and “hand and foot” reveal that medical secretaries have a highly versatile and flexible working environment, while metaphors such as “bridge” and “mediator” highlight their critical role in communication. In conclusion, the research findings indicate that medical secretaries play a critical role in healthcare services, and that this role is conceptualized through a variety of metaphors.

Anahtar Kelimeler

• medical secretaries
• metaphor
• Qualitative Research

Kaynakça

1. Tanrıverdi Hergün H. Tıbbi sekreterlerin iş yükü analizi ve iş memnuniyetlerine ilişkin bir çalışma. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;2:32-47.
2. Tengillimoğlu D, Köksal A. Tıp sekreterliği. Ankara: Seçkin Yayıncılık; 2009.
3. Milli Eğitim Bakanlığı. Sağlık Hizmetleri Sekreterliği Modülü, Tıbbi sekreterlik hizmetlerine giriş. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı; 2011.
4. T.C. Resmî Gazete. Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği. 1987. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/3.5.85319.pdf Erişim Tarihi: 07.01.2025.
5. Qvarfordt M, Lagrosen S, Nilsson L. Medical secretaries' fears and opportunities in an increasingly digitalised workplace environment. J Health Organ Manag. 2024;38(9):175-94. DOI: 10.1108/JHOM-04-2023-0127.
6. Bertelsen P, Nøhr C. The work practice of medical secretaries and the implementation of electronic health records in Denmark. Health Inf Manag. 2006;34(4):104-11.DOI: 10.1177/183335830503400403.
7. Johansen MA, Pedersen ÅM, Ellingsen G. Secretaries' role in EHR documentation and the implications of establishing a structured EHR system. Stud Health Technol Inform. 2015;216:878.
8. Hooke R. In support of medical secretaries. BMJ. 2016;352:i590. DOI: 10.1136/bmj.i590

9. Bossen C, Markussen R. Infrastructuring and ordering devices in health care: Medication plans and practices on a hospital ward. Computer Supported Cooperative Work (CSCW), 2010;19:615-37.
10. Ataklı A, Ekinci S, Kafadar H. Tıbbi sekreter adaylarının bellek, dikkat, öğrenme, düşünme ve zihinsel faaliyet hızının değerlendirilmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 2005;8(2):189-213.
11. Akbolat M, Işık O, Karadağ M. Tıbbi sekreterlerin tükenmişlik ve örgütsel bağlılık tutumlarına ilişkin bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi. 2010;2(2):41-64.
12. Özata M, Yorulmaz M. Tıbbi sekreterlerin çalışma koşulları ve iş stresi faktörlerinin araştırılması. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2020;1(1):41–52.
13. Yüksel İ. Sağlık kurumlarında tıbbi sekreterlerin performanslarının değerlendirilmesi: Bir kamu hastanesinde örnek uygulama. İstanbul Journal of Social Sciences. 2021;30:2147-3390.
14. Ersözlü T, Eren ÇE, Aydoğdu ZD, Boztepe N, Dilek F, Bulut Y. Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezinde tıbbi sekreterlik hizmetlerinde çalışan personelin bilgisayar kullanma bilgi düzeyleri. Sosyal Bilimler Metinleri. 2018;(1):2–14.
15. Erdoğan A. Tıbbi sekreterlik mesleği ile ilgili nitel bir araştırma. Akademia Sosyal Bilimler Dergisi. 2018;134-48.
16. Dalcali BK, Kaya H. Mental images of nursing students regarding nursing profession: A metaphoric study. Internation Journal of Caring Sciences. 2020;13(3):1621-8.
17. Uslu E, Özsaban A, Ocak Ş, Bayram A, Demir S. Patient perspectives about multiple sclerosis: A metaphor study. J Eval Clin Pract. 2024;30(4):687-92. DOI: 10.1111/jep.13995.
18. Özevin B, Kaya A. Okul öncesi öğretmen adaylarının öğretmen kavramına ilişkin metaforik algıları. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2020;22(3):691-707.
19. Lakoff G, Johnson, M. Metaphors we live by. University of Chicago Press; 1980.
20. Çiçekler, AN, Aydın, T. Kavramsal metafor kuramı ve belagat: karşılaştırmalı bir inceleme. Rumelide Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 2019;16:14-26. DOI: 10.29000/rumelide.616880.
21. Aksan, Y, Akkök, EA, Aksan, M. Kavramsal metafor ve metonimi üzerine uygulamalar, Toros Üniversitesi Yayınları. Mersin; 2023.
22. Armstrong SL, Davis HS, Paulson EJ. The subjectivity problem: Improving triangulation approaches in metaphor analysis studies. International Journal of Qualitative Methods. 2011;10(2):151-63.
23. Güneş A, Fırat M. Açık ve uzaktan öğrenmede metafor analizi araştırmaları. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi. 2016;2(3):115-29.
24. Yılmaz N, Özer E, Tatlıdil, R. Sağlık yöneticisi kavramına ilişkin bir metafor analizi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2020; 8(1): 115-124.
25. Yılmaz Ş, Özbek Güven. Öğrenci hemşirelerin hemşire kavramına ilişkin metaforik algıları. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;4(3), 170–8.
26. Yeşil Y, Apak, H. Ebelik bölümü öğrencilerinin “ebe” ve “ebelik mesleği” kavramlarına yönelik metaforları, Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi (Journal of Harran University Medical Faculty) 2023;20(1):135-142. DOI: 10.35440/hutfd.1252800.
27. Saban A. Okula ilişkin metaforlar. Educational Administration: Theory and Practice. 2008;55:459-96.
28. Miles MB, Huberman AM. Qualitative data analysis. Thousand Oaks, CA: Sage; 1994.
29. Knudsen, C. Adapting to change: medical secretaries and the continuous evolution of healthcare roles. Journal of Healthcare Management. 2024; 22(1), 12-25.
30. Acar S, Acar ÖF, Çetinceli, K. Tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik eğitiminin ve mesleki uygulama sorunlarının incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020; (36), 164-76.
31. Samancı, S. Tıbbi sekreterin yönetici desteği algısının iş performansına etkisinde iş tatmininin aracı rolü. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2025; 26(2), 42-72.
32. Limon, S. Sağlık kuruluşlarında duygusal bulaşma ve iş motivasyonu: tıbbi sekreterler üzerinde bir uygulama. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi. 2019; 2(2), 224-41.
33. Baran, HS, Zincirkıran, M, Tiftik, H. Hastanelerde Çalışan Hekimlerin Tıbbi Sekreterlere Yönelik Tutumları Üzerine Bir Araştırma: Ankara Örneği, Finans Politik & Ekonomik Yorumlar. 2014;51(588). 97-106.
34. Kaya, ŞD, Yüceler, A, Uludağ, A, Karadağ, Ş. Hasta ilişkilerinde tıbbi sekreterlerin duygusal emek ve iletişim becerilerinin nitel olarak değerlendirilmesi, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi. 2017;8(19): 62-76.
35. Ünlü, TN, Bakkal, E, Gökbudak, A. Tıbbi sekreterlerin mesleklerini algılama biçimleri ve gelecekten beklentileri. Biruni Üniversitesi 2019. https://openaccess.biruni.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12445/2882
36. Erdem, R, Bektaş, M, Erkal, P. Tıbbi sekreterlerin doktor-hasta iletişimine bakış açıları(burdur devlet hastanesi örneği). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2013;193-205.
37. Uçaktürk, M. Sağlık hizmetlerinde tıbbi dokümantasyon ve sekreterliğin önemi (Bölüm 17). Bingöl: Özgür Yayınları; 2024.
38. Markash, MA, Jarh, NAA, Hakami, MM, Almodeer, AM, Daeya, IA, Bejh, MAA, et al. Comprehensive review of the role of medical secretaries in health administration and modern healthcare systems management. Journal of Ecohumanism. 2024;3(8): 4724-33.