Assessing Psychometric Properties of the Electronic Health Literacy Scale in Self-Management of Chronic Disease

Öz

Objective: The aim of the study was to evaluate the psychometric properties of the ElectronicHealth Literacy Scale in self-management of chronic diseases. Material and Methods: This methodological study involved 300 individuals. Data were collected from patients (133 males, 167 females) selected through convenience sampling at a Training and Research Hospital, using descriptive questions and a 19-item draft of the 'Electronic Health Literacy Scale in Self-Management of Chronic Diseases'. The data were evaluated using exploratory and confirmatory factor analysis, content validity index, item correlation, Cronbach’s alpha, McDonald’s Omega coefficient, and test-retest reliability. Results: The mean age of individuals with chronic disease was 52.0±14.59 years (range: 19-90 years). The item-total correlations of the scale, which contained a total of 9 items within a two-factor structure, ranged from 0.384 to 0.861 (p<0.001). The scale’s confirmatory factor analysis indicated a good and acceptable fit (RMSEA=0.10 χ2=207.27, df=15, p<0.001, GFI=0.95, CFI=0.98, NFI=0.98, TLI=0.98). The scale’s overall score demonstrated strong internal consistency, with a Cronbach's alpha of 0.818 and an McDonald’s Omega coefficient of 0.810. Test-retest reliability was 0.94. Conclusion: The scale demonstrates good reliability and validity, consisting of 9 items with a 2-factor structure and is applicable to individuals with chronic diseases between the ages of 19 and 90. Healthcare professionals can use the ‘Electronic Health Literacy Scale’ as an effective and reliable tool in assessing electronic health literacy skills in the self-management of individuals with chronic diseases.

Anahtar Kelimeler

• e-health literacy
• validity
• Reliability
• chronic diseases
• self-management

Kronik Hastalıkların Öz-Yönetiminde Elektronik Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği’nin Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi

Öz

Amaç: Araştırmanın amacı, kronik hastalıkların öz-yönetiminde elektronik sağlık okuryazarlığı ölçeğinin geçerlik ve güvenilirliğini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu metodolojik araştırmaya 300 birey katılmıştır. Tanımlayıcı sorular ve 19 maddelik taslak “Kronik Hastalıkların Öz-Yönetiminde Elektronik Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği” ile veriler bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde gelişigüzel örnekleme yöntemi ile yatışı yapılan hastalardan toplandı (133 erkek, 167 kadın). Veriler açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, kapsam geçerlik indeksi, madde korelasyonu, Cronbach alfa, McDonald Omega ve test-tekrar test ile değerlendirildi. Bulgular: Kronik hastalığı olan bireylerin yaş ortalaması 52,0±14,59 (dağılım, 19-90 yıl) idi. İki faktörlü yapıda toplam 9 madde içeren ölçeğin madde toplam korelasyonları 0,384 ile 0,861 arasında değişmektedir (p<0,001). Ölçeğin doğrulayıcı faktör analizi iyi ve kabul edilebilir düzeyde saptandı (RMSEA=0,10 χ2=69,30, df=15, p<0,001, GFI=0,95, CFI=0,98, NFI=0,98 TLI=0,96). Ölçeğin toplam puanı, Cronbach alfa katsayısı 0,818 ve McDonald Omega katsayısı 0,810 ile güçlü tutarlılık göstermiştir. Test-tekrar test güvenirliği 0,94 idi. Sonuç: Ölçek 19-90 yaş arası kronik hastalığı olan bireylerde, 2 faktörlü yapıda 9 maddeden oluşan geçerli ve güvenilir ölçüm aracıdır. Sağlık profesyonelleri, Elektronik Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği’ni kronik hastalığa sahip bireylerin öz-yönetiminde elektronik sağlık okuryazarlığı becerilerini değerlendirmede etkili ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

• e-sağlık okuryazarlığı
• geçerlik
• Güvenirlik
• kronik hastalık
• öz-yönetim

Kaynakça

1. OECD. Integrating care to prevent and manage chronic diseases: Best practices in public health. Paris: OECD Publishing; 2023.
2. WHO. Noncommunicable diseases: the slow motion catastrophe [Internet]. 2024. Available from: https://www.who.int/director-general/speeches/detail/the-worldwide-rise-of-chronic-noncommunicable-diseases-a-slow-motion-catastrophe.
3. BM. Sürdürülebilir Küresel Kalkınma Hedefleri [Internet]. Birleşmiş Milletler Türkiye. 2024. Available from: https://turkiye.un.org/tr/sdgs
4. Eysenbach G. What is e-health? J Med Internet Res. 2001;3(2):1–5.
5. Norman CD, Skinner HA. eHEALS: The eHealth literacy scale. J Med Internet Res. 2006;8(4):1–7.
6. Yıldırım JG, Kıray S. Davranış değişiminde güncel bir yaklaşım: Motivasyonel görüşme: Kronik hastalıkların öz-yönetiminde motivasyonel görüşme ve bilişim temelli motivasyonel görüşme uygulamaları. In: Güler A, editor. Sağlık Bilimleri 2 Güncel Araştırmalar ve Yeni Eğilimler/ 2. 1st ed. Cetinje, Montenegro: IVPE; 2020. p. 124–46.
7. Yıldırım JG, Çevirgen A. Kronik hastalıkların yönetiminde kullanılan bilişim tabanlı uygulamalar. Cbu-Sbed. 2019;6(1):65–73.
8. Yıldırım JG. Yaşamınızı nasıl dengede tutabilirsiniz? Pıhtı-önler ilaç (Coumadin/ Varfarin) kullanan hastalar için bakım rehberi. 1st ed. Bayık Temel A, editor. İstanbul: Kazmaz Matbaacılık; 2013.

9. Escaned J, Collet C, Ryan N, De Maria GL, Walsh S, Sabate M, et al. Clinical outcomes of state-of-the-art percutaneous coronary revascularization in patients with de novo three vessel disease: 1-year results of the SYNTAX II study. Eur Heart J. 2017;38(42):3124–34.
10. Reed RL, Roeger L, Howard S, Oliver-Baxter JM, Battersby MW, Bond M, et al. A self-management support program for older Australians with multiple chronic conditions: A randomised controlled trial. Med J Aust. 2018;208(2):69–74.
11. WHO. World Health Organization, Global Strategy on Digital Health 2020-2025 [Internet]. World Health Organization. Geneva: World Health Organization; 2021. Available from: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/344249/9789240020924-eng.pdf?sequence=1
12. WHO. Global Strategy on Digital Health 2020-2025 [Internet]. World Health Organization. 2020. Available from: https://www.who.int/docs/default-source/documents/gs4dhdaa2a9f352b0445bafbc79ca799dce4d.pdf
13. Zhou J, Liu L, Xue P, Yang X, Tang X. Mental health response to the COVID-19 outbreak in China. Am J Psychiatry. 2020;177(7):574–5.
14. World Health Organization. Using e-health and information technology to improve health [Internet]. Available from: https://www.who.int/westernpacific/activities/using-e-health-and-information-technology-to-improve-health
15. SB. e-Nabız [Internet]. T.C. Sağlık Bakanlığı. 2024. Available from: https://enabiz.gov.tr/
16. SB. Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) [Internet]. 2021. Available from: https://www.mhrs.gov.tr/
17. Zakaria N, Alfakhry O, Matbuli A, Alzahrani A, Arab NSS, Madani A, et al. Development of Saudi e-health literacy scale for chronic diseases in Saudi Arabia: Using integrated health literacy dimensions. Int J Qual Heal Care. 2018;30(4):1–8.
18. Grundy SM, Howard B, Smith S, Eckel R, Redberg R, Bonow RO. Prevention conference VI: Diabetes and cardiovascular disease - Executive summary: conference proceeding for healthcare professionals from a special writing group of the American Heart Association. Circulation. 2002;105(18):2231–9.
19. Kim H, Goldsmith J V., Sengupta S, Mahmood A, Powell MP, Bhatt J, et al. Mobile health application and e-health literacy: opportunities and concerns for Cancer Patients and Caregivers. J Cancer Educ. 2019;34(1):3–8.
20. Kurtoğlu İ, Yılmaz N, Taş MA. Kronik hastaların e-sağlık okuryazarlık düzeylerı̇ üzerı̇ne bı̇r araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sos Bilim Enstitüsü Derg. 2022;(35):126–36.
21. Wu Y, Wen J, Wang X, Wang Q, Wang W, Wang X, et al. Associations between e-health literacy and chronic disease self-management in older Chinese patients with chronic non-communicable diseases: a mediation analysis. BMC Public Health. 2022;22(1):1–10.
22. Choi M. Association of e-health use, literacy, informational social support, and health-promoting behaviors: Mediation of health self-efficacy. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(21):1–12.
23. Öztürk YE, Kavuncu B, Kıraç R. Sağlık okuryazarlığı ve öz-yeterlilik arasındaki ilişkinin incelenmesi. In: 2nd International Social and Educational Sciences Symposium. Konya; 2018. p. 195–207.
24. Cizmeci E, Deniz S. Chronically searching online: E-health literacy of diabetes patients and healthy individuals in Turkey. Int Peer-Reviewed J Commun Humanit Res. 2017;15(1):71–86.
25. Lawson DO, Puljak L, Pieper D, Schandelmaier S, Collins GS, Brignardello-Petersen R, et al. Reporting of methodological studies in health research: A protocol for the development of the MethodologIcal STudy reportIng Checklist (MISTIC). BMJ Open. 2020;10(12):1–11.
26. Cevallos M, Egger M. STROBE (STrengthening the Reporting of Observational studies in Epidemiology). In: Moher D, Altman DG, Schulz KF, Simera I, Wager E, editors. STROBE [Internet]. 2014. p. 169–79. Available from: https://www.equator-network.org/reporting-guidelines/strobe/
27. Boateng GO, Neilands TB, Frongillo EA, Melgar-Quiñonez HR, Young SL. Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Front Public Heal. 2018;6(June):1–18.
28. Polit DF. Statistics and data analysis for nursing research. 2nd ed. USA: Pearson; 2014. 19–103; 333–365 p.
29. Erdoğan S, Nahcivan N, Esin N. Hemşirelikte araştırma: süreç, ugulama ve kritik. 2014. 193–232 p.
30. Tavşancıl E. Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. 1st ed. Ankara: Nobel yayınevi; 2002.
31. Kline RB. Principles and practice of structural equation modeling. 4th ed. London, New York: The Guidford Press; 2016. 188–226, 262–306 p.
32. Özdamar K. Eğitim sağlık ve davranış bilimlerinde ölçek ve test geliştirme yapısal eşitlik modellemesi. 2016.
33. Smith D, Lawn S, Harvey P, Battersby M. Concurrent validity of the partners in health scale against general self-rated health in chronic conditions: a short report. Chronic Illn. 2019 Mar;15(1):74–7.
34. Xiaofei Z, Hui F, Lawn S, Mei S, Smith D, Jingxia W, et al. Translation and initial psychometric evaluation of the Chinese version of the partners in health scale. Biomed Res. 2017;28(16):7322–9.
35. Davis LL. Instrument review: Getting the most from a panel of experts. Appl Nurs Res. 1992;5(4):194–7.
36. Yurdugül H. Ölçek geliştirme çalışmalarında kapsam geçerliği için kapsam geçerlik indekslerinin kullanılması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi XIV Eğitim Bilim Kongresi. 2005;1–6.
37. Özdemir Z. Sağlık bilimlerinde likert tipi tutum ölçeği geliştirme. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Derg [Internet]. 2018;5(1):60–8. Available from: https://orcid.org/0000-0001-9293-2144
38. Karakoç FY, Dönmez L. Ölçek geliştirme çalışmalarında temel ilkeler. Tıp Eğitimi Dünyası. 2014;40:39.
39. Leech NL, Barrett KC, Morgan GA. SPSS for intermediate statistics use and interpretation. 5th ed. Leech NL, Barrett KC, Morgan GA, editors. New York: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers; 2015. 24–46; 63–87 p.
40. Büyüköztürk Ş. Faktör analizi: temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Eğitim Yönetimi Derg. 2002;470.
41. Karasar N. Bilimsel araştırma yöntemi. 9th ed. Ankara: Nobel yayınevi; 2000. 73 p.
42. Kalaycı Ş. SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. 3rd ed. Ankara: Asil Yayın Dağıtım; 2008. 321–331, 404–409 p.
43. Aroian KJ, Norris AE. Confirmatory factor analysis. In: Munro BH, editor. Statistical methods for health care research. 5th ed. Philadelphia: Lippincott Williams& Wilkins; 2005. p. 351–66.
44. McNeish D. Thanks coefficient alpha, we’ll take it from here. Psychol Methods. 2018;23(3):412–33.
45. Ercan İ, Kan İ. Ölçeklerde güvenirlik ve geçerlik. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Derg. 2004;30(3):211–6.
46. Arıkan R. Araştırma yöntem ve teknikleri. 1st ed. Nobel yayınevi; 2011.
47. Jöreskog KG, Olsson UH, Wallentin FY. Multivariate analysis with LISREL. Springer series in statistics [Internet]. 1st ed. Berkeley PB, Lancaster PD, Fienberg SE, Dortmund UG, Baltimore SZ, editors. Switzerland: Springer; 2016. 283–329 p. Available from: https://www.springer.com/series/692.
48. West SG, Taylor AB, Wu W. Model fit and model selection in structural equation modeling. In: Hoyle RH, editor. Handbook of structural equation modeling. 1st ed. New York: Guilford Press; 2012. p. 209–31.