Kırım Savaşı’ndan Üçüncü Dünya Savaşı’nın Yol Ayrımına Kadar Askerî Hemşirelik ve Önemi

Öz

İnsanoğlunun varoluş süreci, tarihsel olarak savaşlarla şekillenmiş; savaşlar ise beraberinde acı ve hüzünleri getirmiştir. Hemşirelik mesleği, savaş dönemlerinde sergilediği olağanüstü verim gücü sayesinde önemli gelişmeler kaydederek çağ atlamış; bu süreçte toplum nezdinde vazgeçilmez bir saygınlık kazanmıştır. Zorlu ve yıpratıcı savaş koşulları içerisinde çalışmak durumunda olan askerî hemşireler, sivil hemşirelikten farklı olarak fiziksel, zihinsel ve ruhsal sorunlar yaşamış, savaş travmasının etkileri ise uzun yıllar devam etmiştir. Orduları kurşunlar kadar etkili bir şekilde yıkan ikinci bir etken, yaralıların bakım ve tedavi eksikliği olmuş, hemşirelik bakım ve tedavisi savaş başarılarına imza atmıştır. Bu bağlamda toplumların savaş ve ordu stratejileri her daim güncel varlığını korumalı, askerî hemşirelik ise milli mücadele ulusal eylem planının odağında yerini almalıdır. Askerî hemşirelik, hemşireliğin farklı bir uzmanlık alanı olarak gelişimine devam etmeli, eğitimleri ve uygulamaları ileriye yönelik olarak planlanmalıdır. Bu derlemenin amacı, askerî hemşireliğin tarihsel gelişimini ve savaş ortamında yaşanan mesleki zorlukları ortaya koyarak, alanın önemine dikkat çekmek ve geleceğe yönelik eğitim ve uygulama önerileri sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Askerî hemşirelik
• hemşirelik bakımı
• savaş
• silahlı çatışmalar
• tarih.

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Teşekkür

Dr. Samet YERKÖY’e değerli tarihi bilgilerinden dolayı teşekkür ederim

Military Nursing and Its Importance from the Crimean War to the Crossroads of the Third World War

Öz

The existence of humankind has historically been shaped by wars, which in turn have brought suffering and sorrow. The nursing profession made significant advances during wartime by demonstrating exceptional performance, thereby gaining irreplaceable social recognition. Military nurses, who were required to work under harsh and exhausting wartime conditions, experienced physical, mental, and emotional challenges distinct from those of civilian nurses. The lack of care and treatment for the wounded emerged as a secondary factor as destructive as bullets themselves, while nursing care played a crucial role in achieving military success. In this context, societies must maintain up-to-date strategies regarding war and defense, and military nursing should remain central to national action plans for homeland security. Military nursing must continue to evolve as a distinct specialty within the nursing profession, with its education and practices planned for future needs. This review aims to highlight the historical development of military nursing and the professional challenges encountered in war environments, draw attention to the importance of the field, and provide recommendations for future education and practice.

Anahtar Kelimeler

• Military nursing
• nursing care
• war
• armed conflicts
• history

Destekleyen Kurum

No

Proje Numarası

yok

Teşekkür

I would like to thank Dr. Samet YERKÖY for his valuable historical insights.

Kaynakça

1. Milbrath G. A new approach to preparing nurses for war: The army school of nursing. Online J Issues Nurs. 2019 Sep;24(3): Man04. DOI:10.3912/OJIN.Vol24No03Man04
2. Bhardwaj SR. Nursing in the war crisis: A narrative review. Int J Interdiscip Multidiscip Stud (IJIMS). 2022 Sep;9(2):1-4.
3. D’Antonio P. Nurses in war. Lancet. 2002 Dec;360 Suppl:7-8. DOI:10.1016/S0140-6736(02)11798-3
4. Rivers FM, Wertenberger DH, Lindgren K. US Army Professional Filler System nursing personnel: do they possess competency needed for deployment? Mil Med. 2006 Jun;171(2):142-9. DOI:10.7205/milmed.171.2.142
5. Acton C. Negotiating injury and masculinity in First World War Nurses’ Writing. In: Fell AS, Hallett CE, editors. First World War Nursing: New Perspectives. New York: Routledge; 2013. p. 123-38.
6. Fink AM, Milbrath GR. A concept analysis of nurses in conflicts after World War II. J Adv Nurs. 2023 Jan;79(1):31-47. DOI:10.1111/jan.15454
7. Rosenthal L. Extremely depressed with a hopeless outlook: The experiences of psychologically traumatized nursing sisters during and after the First World War. War Hist. 2023 Mar;30(4):391-407. DOI:10.1177/09683445221133067
8. Siers R. Friends, sisters and pioneers. Australian War Memorial; 2021. [cited 2024 Dec 10]. Available from: https://www.awm.gov.au/wartime/58/friends-sisters-and-pioneers

9. Acton C, Potter J. Working in a World of Hurt: Trauma and resilience in the narratives of medical personnel in warzones. Manchester: Manchester University Press; 2016.
10. Resmi Gazete. Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname. No: 29787; 2016 Jul 31. [cited 2024 May 2]. Available from: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/07/20160731-5.htm
11. Resmi Gazete. Gülhane Askerî Tıp Akademisine Bağlı Hemşirelik Yüksek Okulu Kurulmasına Dair Karar. No: 18707; 1985 Mar 15. [cited 2024 May 2]. Available from: https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/18707.pdf
12. Backus PG. Female nurses during the civil war. Angels of the Battlefield; 2020. [cited 2024 May 2]. Available from: https://www.battlefields.org/learn/articles/female-nurses-during-civil-war.
13. Eun Young J. The importance of nursing ethics for establishing a life-respect community-focusing on the Korean War. Int J Adv Cult Technol. 2023 Jun;11(2):202-9. DOI:10.17703/IJACT.2023.11.2.202
14. Scerri M. The Army Nurse. Res Humanit Med Educ. 2020 Jun;7:127-35.
15. Dülcek S, Eryiğit T, Çoban N, Beydağ KD, Ortabağ D. Savaş ve savaş sonrası hemşirelik. FBU-JOHS 2022 Aug;2(2):515-21. DOI:10.56061/fbujohs.1100549
16. Helmstadter C. Beyond Nightingale: Nursing on the Crimean War Battlefields. Manchester: Manchester University Press; 2019.
17. Fee E, Garofalo ME. Florence Nightingale and the Crimean War. Am J Public Health. 2010 Aug;100(9):1591. DOI:10.2105/AJPH.2009.188607
18. Aktaş H. Savaş hemşireliğinden cerrahiye. Beykent Üniv Sosyal Bilim Derg. 2024 Sep;17(Özel Sayı):82-90. DOI:10.18221/bujss.1434983
19. Şimşek M. Balkan savaşları esnasında Alman Salib-i Ahmer (Kızılhaç) Cemiyeti’nin İstanbul ve Edirne’de yürüttüğü sağlık çalışmaları. Belleten 2021 Apr;85(302):155-92. DOI:10.37879/belleten.2021.155
20. Dağlar Macar O. Hilal-i Ahmer cemiyeti’nin kurumsal tarihinde önemli bir deneyim: Trablusgarp Savaşı (1911-1912). Belleten 2017 Dec;81(292): 947-86. DOI:10.37879/belleten.2017.947
21. Pattinson J. Women of War: Gender, modernity and the first aid nursing yeomanry. Manchester: Manchester University Press; 2020.
22. Han JJ. The lived experience of Korean female military nursing officers during the Vietnam War. J Transcult Nurs. 2019 Sep;30(5):471-7. DOI: 10.1177/1043659618818713
23. Gören ŞY, Yalım NY. Hemşirelik tarihinde bir öncü: Safiye Hüseyin Elbi. MEÜ Tip Fakültesi Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi 2016 Aug;6(2):38-45.
24. Sadhaan A, Brown M, McLaughlin D. Registered Nurses’ views and experiences of delivering care in war and conflict areas: A systematic review. Healthcare. 2022 Oct;10(11):2168. DOI:10.3390/healthcare10112168
25. Seyhun G. II. Dünya Savaşında Türkiye’de gönüllü hemşirelik kursları. İstanbul Üniv Kadın Araşt Derg. 2018 Apr;1:7-30.
26. Barger J. Beyond the call of duty: Army flight nursing in World War II. Kent: The Kent State University Press; 2013.
27. Özgür D. Kore Savaşı’nda Tokyo’da görev yapan Türk hemşireler. J Mod Turk Hist Stud. 2022 Spring;18(35):459-79.
28. Shin JH, Yim SV. A foundation for a ‘cheerful society’: The Korean War and the rise of psychiatry. Ui Sahak. 2023 Aug;32(2):553-91. DOI:10.13081/kjmh.2023.32.553
29. Jennings BM, Ransom JC, Hopkinson SG. The influence of time and place on the experiences of US military nurses in Vietnam. Nurs Outlook. 2022 Nov–Dec;70(6 Suppl): S104-14. DOI:10.1016/j.outlook.2022.08.003
30. Tortorice J. Nursing and medicine in the Vietnam War. CEUFast; 2017. Available from: https://ceufast.com/blog/nursing-and-medicine-in-the-vietnam-war
31. Rushton P, Scott JE, Callister LC. It’s what we’re here for: Nurses caring for military personnel during the Persian Gulf Wars. Nurs Outlook. 2008 Jul–Aug;56(4):179-86. DOI:10.1016/j.outlook.2008.03.010
32. Scannell-Desch EA, Anderson M. Hardships and personal strategies of Vietnam War nurses. West J Nurs Res. 2000 Aug;22(5):526-50. DOI:10.1177/01939450022044584
33. Saçaklıoğlu F, Hassoy H, Kulaç E, Kaynak C, Meseri R, Ergin İ, et al. Irak’ta savaş ve sağlık. Türk Tabipleri Birliği Yayınları; 2005. [cited 2024 May 2]. Available from: https://www.ttb.org.tr/kutuphane/savas_saglik.pdf](https://www.ttb.org.tr/kutuphane/savas_saglik.pdf
34. Elhaj R, Reynolds JM. Chemical exposures and suspected impact on Gulf War veterans. Mil Med Res. 2023 Mar;10(1):11. DOI:10.1186/s40779-023-00449-9
35. Emgili F. Bosna-Hersek trajedisinde (1992-1995) Türk Birliği. Güneydoğu Avrupa Araşt Derg. 2012 Dec;21:57-87.
36. Šimunović VJ. Health care in Bosnia and Herzegovina before, during, and after 1992–1995 war: A personal testimony. Confl Health. 2007 May;1:1-6. DOI: 10.1186/1752-1505-1-7
37. Erdur Z. Bosna-Hersek’te Yapilan Zulüm. III. Uluslararasi Balkanlarda Türk Varlığı sempozyumu bildirileri. II. Cilt. 2012; 8-17.
38. Kılıç M, Arslanyılmaz M, Özvarış Bahar Ş. Savaş ve çatışma ortamında kadın sağlığı. Sürekli Tıp Eğitim Dergisi. 2015 Nov-Dec.;24(6): 237-44.
39. Immonen I. Nursing during World War II: Finnmark county, Northern Norway. Int J Circumpolar Health. 2013 Apr;72:20278. DOI:10.3402/ijch.v72i0.20278
40. Leblebicioğlu H. 18. yüzyıldan günümüze Türkiye ve Amerika’da askerî hemşireliğin tarihsel gelişimi. Gümüşhane Üniv Sağlık Bilim Derg. 2017 Aug;6(4):268-74.
41. Gülhane Askerî Tıp Akademisi Hemşirelik Yüksekokulu Komutanlığı. 1994-1995 Eğitim ve Öğretim Programı. Available from: https://sbu.edu.tr/FileFolder/Dosyalar/868fb7d9/2022_3/19941995-egtogtprogrami-2compresspdf-11ac9cb2.pdf
42. Ma H, Chihava TN, Fu J, Zhang S, Lei L, Tan J, et al. Competencies of military nurse managers: A scoping review and unifying framework. J Nurs Manag. 2020 Jun;28(6):1166-76. DOI:10.1111/jonm.13068
43. Bailey JA. Nursing in the brigade combat teams. Mil Med. 2014 March;179(3):233-4. DOI:10.7205/MILMED-D-13-00451
44. Finnegan A, Finnegan S, McKenna H, McGhee S, Ricketts L, McCourt K, et al. Characteristics and values of a British military nurse: International implications of war zone qualitative research. Nurse Educ Today. 2016 Jan;36:86-95. DOI:10.1016/j.nedt.2015.07.030
45. Yerköy Ateş A, Yıldırım A. Adaptation of the TeamSTEPPS®️ teamwork perceptions questionnaire into Turkish for a nurse sample: A methodological study. J Educ Res Nurs. 2024 Jun;21(2):99-106. DOI:10.14744/jern.2023.81236
46. Yerköy Ateş A. Hemşirelerde merhamet düzeyinin etik duyarlılık ile ilişkisi (Bir sağlık kurumu örneği). Balkan Sağlık Bilim Derg. 2023 Sept;2(2):41-52