Down Sendromu Tanısının Okul Öncesi Dönemde Baba Katılımı Üzerine Etkisi

Öz

Amaç: Bu çalışmada, Down sendromu tanısı almış olan okul öncesi çağdaki çocukların hayatına baba katılımı incelenmektedir. Bu amaçla, baba katılımının demografik faktörlere ve Down sendromu tanısının var olup olmamasına bağlı olarak değişimi araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Haziran-Aralık 2021 tarihleri arasında İstanbul ve Tekirdağ’daki merkezlerde yürütülmüştür. Örneklem, 33’ü Down Sendromlu, 33’ü tipik gelişim gösteren çocuğu olan toplam 66 babadan oluşmuştur. Veriler Baba Katılım Ölçeği (BAKÖ) ve Sosyo-Demografik Bilgi Formu kullanılarak toplanmıştır. Veriler, T-Testi, ANOVA ve regresyon analizleri ile IBM SPSS Statistics 22.0 kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Down sendromu tanısının baba katılımını anlamlı şekilde etkilemediği (p>0,05) ve demografik özelliklerin (çocuk cinsiyeti, babanın eğitimi, gelir düzeyi baba yaşı, annenin istihdam durumu) katılım üzerinde fark yaratmadığı görülmüştür (p>0,05). Ancak, Keyfi Meşguliyet alt boyutunda, ailede sürekli birlikte yaşayan üye sayısı ile baba katılımı arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışma bulguları, çalışmaya katılan Down Sendromu tanılı ve tipik gelişim gösteren çocukların babalarının BAKÖ’den aldıkları puanlar arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmadığını göstermiştir. Bu sonuç, çalışmaya katılan grupta Down sendromu tanısının baba katılımını doğrudan etkilemediği şeklinde yorumlanabilir. Benzer şekilde veriler, çalışmaya katılan babalara ve ailelere ait demografik özelliklerin, gruplar arasında baba katılımı açısından bir farklılaşmaya neden olmadığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• baba-çocuk ilişkileri
• çocuk bakımı
• Down sendromu
• ebeveynlik

The Impact of a Down Syndrome Diagnosis on Paternal Involvement During the Preschool Years

Öz

Objective: This study investigates the impact of a Down syndrome diagnosis on paternal involvement in the lives of preschool-aged children. It explores whether paternal engagement differs based on the presence of a Down syndrome diagnosis and various demographic factors. Material and Methods: The research was conducted between June and December 2021 in centres located in Istanbul and Tekirdağ. The sample consisted of 66 fathers—33 with children diagnosed with Down syndrome and 33 with typically developing children. Data were collected using the Father Involvement Scale (BAKÖ) and a Socio-Demographic Information Form. Statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics 22.0, employing t-tests, ANOVA, and regression analyses. Results: The findings indicated that a Down syndrome diagnosis did not significantly affect paternal involvement (p>0.05), and demographic variables (child’s gender, paternal education level, income, and number of children) did not yield significant differences in involvement levels (p>0.05). However, within the Leisure Engagement subscale, a significant relationship was found between the number of cohabiting family members and paternal involvement. Conclusion: The results suggest that there is no statistically significant difference in BAKÖ scores between fathers of children with Down syndrome and those of typically developing children. This finding can be interpreted as evidence for a lack of direct influence of a Down syndrome diagnosis on paternal involvement for the participants of the study. Furthermore, the demographic characteristics of the participating fathers and families were not associated with significant differences in paternal involvement between the groups.

Anahtar Kelimeler

• father-child relationship
• caregiving
• Down syndrome
• parenting

Kaynakça

1. Moore TG, McDonald M, Carlon L, O’Rourke K. Early childhood development and the social determinants of health inequities. Health Promot Int. 2015;30 Suppl 2:102-15. DOI: 10.1093/heapro/dav031.
2. Öngider N. Anne-baba ile okul öncesi çocuk arasındaki ilişki. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2013;5(4):420-40. DOI: 10.5455/cap.20130527.
3. Wong JJ, Roubinov DS, Gonzales NA, Dumka LE, Millsap RE. Father enrollment and participation in a parenting intervention: personal and contextual predictors. Fam Process. 2013;52(3):440-54. DOI: 10.1111/famp.12024.
4. Holmes EK, Huston AC. Understanding positive father-child interaction: children’s, fathers’, and mothers’ contributions. Fathering. 2010;8(2):203-25. DOI: 10.3149/fth.1802.203.
5. Bronte-Tinkew J, Carrano J, Horowitz A, Kinukawa A. Resident fathers and link to cognitive outcomes. J Fam Issues. 2008;29(9):1211-44. DOI: 10.1177/0192513X08318145.
6. Petts RJ. Fathers’ religious involvement and early childhood behavior. Princeton: Princeton University, School of Public and International Affairs, Center for Research on Child Wellbeing; 2009. Working Paper 1208.
7. Day RD, Lamb ME. Conceptualizing and measuring father involvement. New York: Routledge; 2015. p. 11.
8. Sımsıkı H, Şendil G. Baba Katılım Ölçeği’nin (BAKÖ) geliştirilmesi. Elektronik Sos Bilimler Derg. 2014;13(49):104-23. DOI: 10.17755/esosder.23977.

9. Sahli S. Investigating child raising attitudes of fathers having or not having a child with hearing loss. Int J Pediatr Otorhinolaryngol. 2011;75(5):681-5. DOI: 10.1016/j.ijporl.2011.02.013.
10. Şahin H, Demiriz S. Beş altı yaşında çocuğu olan babaların babalık rolünü algılamaları ile aile katılım çalışmaları. Turkiye Sos Arastirmalar Derg. 2014;181:273-94. DOI: 10.20296/tsad.85316.
11. Aksoy AB, Tatlı S. Okul öncesi dönem çocuğu olan babaların ilişkileri. CKU Sos Bilim Enstitusu Derg. 2019;10(1):1-22.
12. İzci B, Jones I. An exploratory study of Turkish fathers’ involvement. Early Years. 2018;41(2–3):248–261. DOI: 10.1080/09575146.2018.1521384.
13. Akaroğlu G, Dağ N, Beserek S, Selvi M, Altıparmak Ş. Ebeveyn-çocuk etkileşiminde oyunun rolü. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2019;(3):208–228.
14. Gelişimsel Destek Programı (Ebeveynler–Okul Öncesi) [İnternet]. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi; [erişim tarihi: 19 Kasım 2025]. Erişim adresi: https://esertifika.anadolu.edu.tr/program/55/gelisimsel-destek-programi-ebeveynler-okul-oncesi
15. Kağıtçıbaşı Ç. Benlik aile ve gelişimi kültürel psikoloji. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları; 2015. p. 223-8.
16. Meral BF, Cavkaytar A. Fathers’ involvement in childrearing practices of their children with intellectual disabilities. Journal of Education and Future. 2012;(1)91-106.
17. Roach MA, Orsmond GI, Barratt MS. Mothers and fathers of children with Down syndrome: parental stress and involvement in childcare. Am J Ment Retard. 1999;104(5):422-36. DOI: 10.1352/0895-8017(1999)104<0422:MAFOCW>2.0.CO;2.
18. Desai SS. Down syndrome: a review of the literature. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 1997;84(3):279-85. DOI: 10.1016/S1079-2104(97)90343-7.
19. Acarlar F. Down sendromlu çocuklar ve yetişkinlerde dil gelişimi. Ankara Univ Egitim Bil Fak Ozel Egitim Derg. 2006;7(1):1-13. DOI: 10.1501/Ozlegt_0000000095.
20. Fidler DJ, Most DE, Booth-LaForce C, Kelly JF. Emerging social strengths in young children with Down syndrome. Infants Young Child. 2008;21(3):207-20. DOI: 10.1097/01.IYC.0000324550.39446.1f.
21. Cengiz DU, Emre O, Çalışkan Z. Down sendromlu çocuklarda dil gelişimi. İnonu Univ Sağlık Bilim Derg. 2007;6(2):47-56.
22. Arias-Trejo N, Barrón-Martínez JB. Language development and disorders in Spanish-speaking children. Mexico City: Springer; 2017. p.329-41.
23. Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach's alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53–55) DOI: 10.5116/ijme.4dfb.8dfd.
24. Coley RL, Morris JE. Comparing father and mother reports of father involvement among low-income minority families. J Marriage Fam. 2002;64(4):982-97. DOI: 10.1111/j.1741-3737.2002.00982.x.
25. Yılmazçetin C. Babanın katılımı ve ergen öncesi çocukların davranışsal problemleri arasındaki ilişki [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi; 2003.
26. Arabacı N, Ömeroğlu E. 48-72 aylık çocuğa sahip anne-babaların iletişimleri. Selcuk Univ Sos Bilim Enstitusu Derg. 2013; 30:41-53.
27. Uzun H, Baran G. Çocuk Ebeveyn İlişki Ölçeği’nin babalar için geçerlik çalışması. Uluslararasi Eğitim Bilim Derg. 2015;2(3):30-40.
28. Akçınar B. Türkiye'de ilgili babalık ve belirleyicileri: Ana rapor [İnternet]. İstanbul: Anne Çocuk Eğitim Vakfı; 2017 [erişim tarihi: 20 Ağustos 2025]. Erişim adresi: https://www.acev.org/wp-content/uploads/2018/01/BabalikArastirmasiAnaRapor.16.10.17.web_.pdf
29. Tol UU, Taşkan D. Erkeklik ve babalık halleri [İnternet]. İstanbul: Anne Çocuk Eğitim Vakfı; 2018 [erişim tarihi: 20 Ağustos 2025]. Erişim adresi: https://www.acev.org/duyurular/erkeklik-ve-babalik-halleri/
30. Seçer Z, Çeliköz N, Yaşa S. Babaların babalığa yönelik tutumları. Selcuk Univ Sos Bilim Enstitüsü Derg. 2007;18:425-38.
31. Tezel Şahin F, Özbey S. Aile katılım çalışmalarında baba katılımı. Aile Toplum Egitim Kültür Arastırma Derg. 2009;5(17):30-9.
32. Poyraz M. Babaların babalık rolünü algılamaları [Yüksek lisans tezi]. Ankara: Gazi Üniversitesi; 2007.
33. Telli AA, Özkan H. 3-6 yaş grubu çocuğu olan babaların babalık rolü algısı. [Yüksek lisans tezi]. Erzurum: Atatürk Üniversitesi; 2014.
34. Kuruçırak Ş. 4-12 aylık bebeği olan babaların babalık rolü algısı. [Yüksek lisans tezi]. Antalya: Akdeniz Üniversitesi; 2010.
35. Sımsıkı H. Baba katılımının ebeveyn tutumu ve çift uyumu açısından incelenmesi. [Yüksek lisans tezi]. İstanbul: İstanbul Üniversitesi; 2011.
36. Kırağ N, Çakır İ. 0-6 çocuğu olan babaların babalık rolü algısı. Balikesir Saglik Bilim Derg. 2019;8(3):117-22.
37. Arslan ZG, Demircioğlu H. Baba katılımına sosyodemografik değişkenler ve toplumsal cinsiyet perspektifi üzerinden yaklaşım. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;10:39–58.
38. Sevil U, Özkan S. Fathers’ functional status during pregnancy and the early postnatal period. Midwifery. 2009;25(6):665-72. DOI: 10.1016/j.midw.2007.12.001.
39. Castillo J, Welch G, Sarver C. Fathering: the relationship between fathers’ residence, fathers’ sociodemographic characteristics, and father involvement. Matern Child Health J. 2011;15(8):1342-9. DOI: 10.1007/s10995-010-0684-6.
40. Oğuz H, Sönmez N. Otizm spektrum bozukluğu olan çocuğa sahip ailelerde anne-çocuk ve baba-çocuk etkileşiminin incelenmesi. Ankara Univ Egitim Bil Fak Ozel Egitim Derg. 2018;19(1):55-77. DOI: 10.21565/ozelegitimdergisi.300013
41. Diken İH. Türk annelerinin ve özel gereksinimli çocuklarının etkileşimsel davranışlarının araştırılması. Eğitim Bilim. 2012;37(163):283-96.
42. Doğan Y, Özdemir S, Gürel Selimoğlu Ö, Töret G, Özkubat U, Ceyhun Duman AT. Otizm spektrum bozukluğu olan ve normal gelişim gösteren çocuklarda anne-çocuk etkileşiminin karşılaştırılması. Ankara Univ Egitim Bil Fak Ozel Egitim Derg. 2016;17(1):79-94. DOI: 10.1501/Ozlegt_0000000240.
43. Gürkan T. A qualitative study on the perception of fatherhood. Eur J Educ Sci. 2021;8(2):42–59. DOI:10.19044/ejes.v8no2a42.
44. Çocuğunu geliştiren ebeveyn eğitimi [Internet]. İstanbul: Marmara Üniversitesi; 2025 [erişim tarihi: 10 Temmuz 2025]. Erişim adresi: https://musem.marmara.edu.tr/programlar/mesleki-gelisim-egitim-programlari/cocugunu-gelistiren-ebeveyn-egitimi
45. Lima LL, Vandenberghe L. Supporting fathering: a systematic review of parenting programs that promote father involvement. Trends Psychol. 2020;28(2):302–320. DOI: 10.9788/s43076-019-00008-z.
46. Wilde L, Mitchell A, Oliver C. Differences in social motivation in children with Smith-Magenis syndrome and Down syndrome. J Autism Dev Disord. 2016;46(6):2148–2159. DOI: 10.1007/s10803-016-2743-3.