Kozmetik Ürün İçeriklerinin Deri Fizyolojisi Üzerindeki Etkileri: Sistematik Bir Derleme ve Meta-Analiz

Öz

Amaç: Bu çalışma, kozmetik ürünlerde yaygın olarak kullanılan aktif bileşenlerin insan deri fizyolojisi üzerindeki etkilerini sistematik bir şekilde değerlendirmeyi ve bu etkileri meta-analiz yöntemiyle nicel olarak sentezlemeyi amaçlamaktadır. Son yıllarda işlevsel kozmetikler yalnızca estetik faydalarıyla değil, aynı zamanda dermatofarmasötik etkileriyle de dikkat çekmektedir. Gereç ve Yöntem: PRISMA 2020 yönergeleri doğrultusunda PubMed, Scopus, Web of Science ve ScienceDirect veri tabanlarında 2004–2024 yılları arasında yayımlanmış çalışmalar taranmıştır. İnceleme sonucunda sekiz çalışma sistematik derlemeye dâhil edilmiş, bunlardan altısı meta-analiz için uygun bulunmuştur. Çalışmalardaki dozaj, uygulama süresi, örneklem özellikleri ve ölçüm yöntemlerindeki farklılıklar dikkate alınarak rastgele etkiler modeli kullanılmıştır. Bulgular: Bulgular, hyaluronik asit, retinol, niasinamid, C vitamini ve peptit gibi içeriklerin cilt nemi, elastikiyet, pigmentasyon düzeyi ve kırışıklık görünümünde istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler sağladığını göstermektedir (p < 0,05). Meta-analiz sonuçlarına göre en yüksek etki büyüklüğü retinol (Hedges’ g = 0,89) ve hyaluronik asit (g = 0,82) ile elde edilmiştir. C vitamini (g = 0,65), niasinamid (g = 0,64) ve peptitler (g = 0,52) ise orta düzeyde fakat anlamlı etkiler göstermiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular, kozmetik ürünlerde yer alan aktif bileşenlerin yalnızca yüzeysel estetik faydalar sağlamadığını, aynı zamanda biyolojik olarak kanıtlanmış fizyolojik etkiler de ortaya koyduğunu göstermektedir. Retinoidler, tıbbi dermatolojide (ör. akne, psoriasis) kullanılan güçlü ajanlar olup, retinol türevleri daha düşük irritasyon riskiyle kozmetik uygulamalarda “rejuvenasyon” amacıyla önemli bir seçenek olarak öne çıkmaktadır. Bulgular ayrıca, içeriklerin etkinliğinin yaş, cilt tipi ve kullanım süresine göre farklılaştığını göstermekte, bu da kişiselleştirilmiş kozmetik uygulamaların önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Deri fizyolojisi
• hyaluronik asit
• kozmetikler
• meta-analiz
• retinol

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Bu çalışma tek yazarlı olarak hazırlanmıştır. Herhangi bir tez çalışmasından üretilmemiştir. Yayımlanmak üzere başka bir yere gönderilmemiş olup herhangi bir akademik etkinlikte sunulmamıştır. Araştırma kapsamında nakdi veya ayni herhangi bir destek alınmamıştır. Çalışma, yalnızca literatür taramasına dayandığı için etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Teşekkür

Yok

The Effects of Cosmetic Product Ingredients on Skin Physiology: A Systematic Review and Meta-Analysis

Öz

Objective: This study aimed to systematically evaluate the effects of widely used cosmetic ingredients on human skin physiology and to quantitatively synthesize these effects through meta-analysis. In recent years, functional cosmetics have attracted attention not only for their aesthetic benefits but also for their dermatopharmaceutical properties. Methods: Following the PRISMA 2020 guidelines, a comprehensive literature search was conducted in PubMed, Scopus, Web of Science, and ScienceDirect databases for studies published between 2004 and 2024. Eight studies were included in the systematic review, and six of them were eligible for meta-analysis. Considering the variations in dosage, duration, sample characteristics, and outcome measures, a random-effects model was applied. Results: Findings revealed that hyaluronic acid, retinol, niacinamide, vitamin C, and peptides significantly improved skin hydration, elasticity, pigmentation, and wrinkle appearance (p < 0.05). Meta-analysis results indicated that the greatest effect sizes were observed for retinol (Hedges’ g = 0.89) and hyaluronic acid (g = 0.82). Vitamin C (g = 0.65), niacinamide (g = 0.64), and peptides (g = 0.52) showed moderate but statistically significant effects. Conclusion: The results demonstrate that active ingredients in cosmetic products provide not only superficial aesthetic benefits but also biologically proven physiological effects. Retinoids are well-established agents in dermatology (e.g., acne, psoriasis), while retinol derivatives, with lower irritation potential, stand out as effective options for rejuvenation in cosmetic formulations. Moreover, the findings highlight that the efficacy of these ingredients varies depending on age, skin type, and duration of use, emphasizing the importance of personalized cosmetic applications.

Anahtar Kelimeler

• Cosmetics
• hyaluronic acid
• meta-analysis
• retinol
• skin physiological phenomena

Kaynakça

1. Proksch E, Brandner JM, Jensen JM. The skin: an indispensable barrier. Exp Dermatol. 2008;17(12):1063-1072.
2. Yılmaz D. Doğal ve organik kozmetik ürünlerde tüketici algısı: toplumsal cinsiyet ve medya etkisi bağlamında nitel bir inceleme. Pazarlama Pazarlama Arast Derg. 2025;18(3):637-674.
3. Reszko AE, Berson D, Lupo MP. Cosmeceuticals: practical applications. Dermatol Clin. 2009;27(4):401-416.
4. Dreno B, Araviiskaia E, Berardesca E, Bieber T, Hawk J, Sanchez-Viera M, et al. The science of dermocosmetics and its role in dermatology. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2014;28(11):1409-1417. DOI:10.1111/jdv.12497.
5. Hamie H, Yassine R, Shoukfeh R, Turk D, Huq F, Moossavi M. A review of the efficacy of popular eye cream ingredients. Int J Womens Dermatol. 2024;10(2):e156. DOI: 10.1097/JW9.0000000000000156.
6. Kurokawa I, Kobayashi M, Nomura Y, Abe M, Kerob D, Dreno B. The role and benefits of dermocosmetics in acne management in Japan. Dermatol Ther (Heidelb). 2023;13(7):1423-1433. DOI:10.1007/s13555-023-00943-x.
7. Rischard F, Gore E, Flourat A, Savary G. The challenges faced by multifunctional ingredients: a critical review from sourcing to cosmetic applications. Adv Colloid Interface Sci. 2025;323:103463. DOI:10.1016/j.cis.2025.103463.
8. Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, Boutron I, Hoffmann TC, Mulrow CD, et al. The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ. 2021;372:n71. DOI: 10.1136/bmj.n71.

9. Chandler J, Cumpston M, Li T, Page MJ, Welch VA, editors. Cochrane handbook for systematic reviews of interventions. Version 6.4 [Internet]. London: Cochrane; 2023 [cited 2024 May 15]. Available from: https://training.cochrane.org/handbook.
10. Higgins JPT, Altman DG, Gøtzsche PC, Jüni P, Moher D, Oxman AD, et al. The Cochrane Collaboration's tool for assessing risk of bias in randomized trials. BMJ. 2011;343:d5928. DOI: 10.1136/bmj.d5928.
11. Munn Z, Barker TH, Moola S, Tufanaru C, Stern C, McArthur A, et al. Methodological quality of case series studies: an introduction to the JBI critical appraisal tool. JBI Evid Synth. 2020;18(10):2127-2133. DOI:10.11124/JBISRIR-D-19-00099.
12. Lin L, Aloe AM. Evaluation of various estimators for standardized mean difference in meta-analysis. Stat Med. 2021;40(2):403-426. DOI: 10.1002/sim.8781.
13. Lin L. Bias caused by sampling error in meta-analysis with small sample sizes. PLoS One. 2018;13(9):e0204056. DOI: 10.1371/journal.pone.0204056.
14. Deeks JJ, Higgins JPT, Altman DG. Chapter 10: Analysing data and undertaking meta-analyses. In: Higgins JPT, Thomas J, Chandler J, et al., editors. Cochrane handbook for systematic reviews of interventions. Version 6.3 (updated February 2022) [Internet]. Cochrane; 2022 [cited 2026 Jul 8]. Available from: https://training.cochrane.org/handbook/current/chapter-10.
15. Higgins JP, Thompson SG, Deeks JJ, Altman DG. Measuring inconsistency in meta-analyses. BMJ. 2003;327(7414):557-560. DOI:10.1136/bmj.327.7414.557.
16. Borenstein M, Hedges LV, Higgins JP, Rothstein HR. Comprehensive Meta-Analysis Version 3 [computer program]. Englewood (NJ): Biostat; 2014.
17. Egger M, Smith GD, Schneider M, Minder C. Bias in meta-analysis detected by a simple, graphical test. BMJ. 1997;315(7109):629-634. DOI: 10.1136/bmj.315.7109.629.
18. Robinson LR, Fitzgerald NC, Doughty DG, Dawes NC, Berge CA, Bissett DL. Topical palmitoyl pentapeptide provides improvement in photoaged human facial skin. Int J Cosmet Sci. 2005;27(3):155-160. DOI: 10.1111/j.1467-2494.2005.00261.
19. Pavicic T, Gauglitz GG, Lersch P, Schwach-Abdellaoui K, Malle B, Korting HC, et al. Efficacy of cream-based novel formulations of hyaluronic acid of different molecular weights in anti-wrinkle treatment. J Drugs Dermatol. 2011;10(9):990-1000.
20. Oe M, Tashiro T, Yoshida H, Nishiyama H, Masuda Y, Maruyama K, et al. Oral hyaluronan relieves wrinkles: a double-blinded, placebo-controlled study over a 12-week period. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2017;10:267-273. DOI: 10.2147/CCID.S130604.
21. Kafi R, Kwak HS, Schumacher WE, Cho S, Hanft VN, Hamilton TA, et al. Improvement of naturally aged skin with vitamin A (retinol). Arch Dermatol. 2007;143(5):606-612. DOI: 10.1001/archderm.143.5.606.
22. Sauermann K, Jaspers S, Koop U, Wenck H. Topically applied vitamin C increases the density of dermal papillae in aged human skin. BMC Dermatol. 2004;4:13. DOI: 10.1186/1471-5945-4-13.
23. Draelos ZD, Ertel KD, Berge CA. Niacinamide containing facial moisturizer improves skin barrier and benefits subjects with rosacea. Cutis. 2005;76(2):135-141.
24. Blanes-Mira C, Clemente J, Jodas G, Gil A, Fernandez-Ballester G, Ponsati B, et al. A synthetic hexapeptide (Argireline) with antiwrinkle activity. Int J Cosmet Sci. 2007;29(6):411-418.
25. Gehring W. Nicotinic acid/niacinamide and the skin. J Cosmet Dermatol. 2004;3(2):88-93. DOI: 10.1111/j.1473-2130.2004.00115.x.
26. Mukherjee S, Date A, Patravale V, Korting HC, Roeder A, Weindl G. Retinoids in the treatment of skin aging: an overview of clinical efficacy and safety. Clin Interv Aging. 2006;1(4):327-348. DOI:10.2147/CIA.S645.
27. Papakonstantinou E, Roth M, Karakiulakis G. Hyaluronic acid: a key molecule in skin aging. Dermatoendocrinol. 2012;4(3):253-258. DOI: 10.4161/derm.21958.
28. Hakozaki T, Minwalla L, Zhuang J, Chhoa M, Matsubara A, Miyamoto K, et al. The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer. Br J Dermatol. 2002;147(1):20-31. DOI: 10.1046/j.1365-2133.2002.04834.x.
29. Boyera N, Galey I, Bernard BA. Effect of vitamin C and its derivatives on collagen synthesis and cross linking by normal human fibroblasts. Int J Cosmet Sci. 1998;20(3):151-158. DOI: 10.1046/j.1467-2494.1998.171747.x.
30. Zouboulis CC, Makrantonaki E. Clinical aspects and molecular diagnostics of skin aging. Clin Dermatol. 2011;29(1):3-14. DOI: 10.1016/j.clindermatol.2010.08.003.
31. Rittié L, Fisher GJ. Natural and sun induced aging of human skin. Cold Spring Harb Perspect Med. 2015;5(1):a015370. DOI: 10.1101/cshperspect.a015370.
32. Elder DE, Elenitsas R, Johnson BL, Murphy GF. Lever’s Histopathology of the Skin. 9th ed. Philadelphia (PA): Lippincott Williams & Wilkins; 2005.