Determining the Eating Habits of Elderly Individuals Living in the Province of Izmir and Evaluating Their Nutritional Status

Öz

Objective: This study was conducted to determine the dietary habits and assess the nutritional status of individuals aged 65 and older living in the province of Izmir. Material and Methods: This descriptive, cross-sectional study involved 347 elderly individuals registered with four educational family health centers in Izmir. Data were collected via face-to-face interviews. The participants' demographic characteristics, dietary habits, food consumption frequencies and physical activity levels were assessed, and their nutritional status was analyzed based on three-day food consumption records. Additionally, anthropometric measurements (height, body weight, waist circumference, and upper mid-arm circumference) were taken, and body composition was determined using the Bioelectrical Impedance Analysis method. Results: While 82.1% of elderly individuals participating in the study consumed two main meals a day, 80.7% skipped meals, with lunch being the most frequently skipped. Men had higher values than women in terms of height, body weight, muscle mass and hand grip strength (p<0.05), while women had a higher body fat percentage. The daily energy intake was 1893.4±412.4 kcal for men and 1,735.6±388.6 kcal for women (p<0.05). More than 40% of energy came from fats. Although calcium and vitamin B12 intake was insufficient, cheese and egg consumption was high: 82.1% of participants consumed cheese daily, and 74.6% consumed eggs daily. Conversely, their consumption of milk, vegetables and fruit was low. Conclusion: Unbalanced dietary patterns and micronutrient deficiencies are common among elderly individuals. This study contributes to the development of programmes that promote adequate and balanced nutrition for this population.

Anahtar Kelimeler

• nutrients
• Elderly
• nutrition assessment
• nutrition status

Proje Numarası

2024-TYL-SABE-0003

İzmir İlinde Yaşayan Yaşlı Bireylerin Beslenme Alışkanlıklarının Saptanması ve Beslenme Durumlarının Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu çalışma, İzmir ilinde yaşayan 65 yaş ve üzeri bireylerin beslenme alışkanlıklarının saptanması ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte planlanan bu araştırmaya, İzmir’deki dört eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı 347 yaşlı birey dahil edilmiştir. Veriler, yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Katılımcıların demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, besin tüketim sıklıkları ve fiziksel aktivite düzeyleri değerlendirilmiş; beslenme durumları 3 günlük besin tüketim kayıtları üzerinden analiz edilmiştir. Ayrıca, antropometrik (boy, vücut ağırlığı, bel çevresi ve üst orta kol çevresi) ölçümleri alınmış ve vücut bileşimi Biyoelektrik İmpedans Analizi yöntemi ile belirlenmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan yaşlı bireylerin %82,1’i günde iki ana öğün tüketirken, öğün atlama oranı %80,7’dir ve en sık öğle öğünü atlanmaktadır. Erkekler boy uzunluğu, vücut ağırlığı, kas kütlesi ve el kavrama kuvveti açısından kadınlara göre daha yüksek değerlere sahiptir (p<0,05); kadınlarda ise vücut yağ yüzdesi daha yüksektir. Günlük enerji alımı erkeklerde 1893,4±412,4 kkal, kadınlarda 1735,6±388,6 kkal’dır (p<0,05). Enerjinin %40’ından fazlası yağlardan sağlanmaktadır. Kalsiyum ve B12 vitamin alımları yetersiz bulunurken, peynir ve yumurta tüketimi yüksektir; katılımcıların %82,1’i her gün peynir, %74,6’sı ise her gün yumurta tüketmektedir. Buna karşılık süt, sebze ve meyve tüketimleri düşüktür. Sonuç: Yaşlı bireylerde dengesiz beslenme örüntüleri ve bazı mikrobesin ögelerinde yetersizlik yaygındır. Çalışma, yaşlı nüfusta yeterli ve dengeli beslenmeyi teşvik eden programların geliştirilmesine katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Besinler
• beslenme değerlendirmesi
• beslenme durumu
• yaşlı

Destekleyen Kurum

İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ GENEL KOORDİNATÖRLÜĞÜ

Proje Numarası

2024-TYL-SABE-0003

Etik Beyan

Araştırmanın yürütülebilmesi için, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 26.10.2023 tarihli ve 0454 karar numaralı etik onay, İzmir İl Sağlık Müdürlüğü’nden ise 27.05.2024 tarihli ve E-36026262-619-244592587 sayılı kurum izni alınmıştır Araştırmaya katılacak yaşlı bireylere, araştırmanın amacı ve içeriğini açıklayan Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu sunulmuş; katılımı kabul eden bireylerden yazılı ve sözlü onam alınmıştır. Araştırma, Helsinki Bildirgesi’nin etik ilkeleri doğrultusunda yürütülmüştür.

Teşekkür

Yazar, araştırma sürecine katkı sunan tüm yazarlara, desteklerini esirgemeyen Aile Sağlığı Merkezi çalışanlarına ve gönüllü olarak katılım gösteren tüm katılımcılara içtenlikle teşekkür eder.

Kaynakça

1. Civan BN, Ekici EM. Yaşlı bireylerde malnütrisyonun saptanması, beslenme durumu ve bazı biyokimyasal parametrelerin sarkopeni ile ilişkisinin değerlendirilmesi. Kırıkkale Üni Tıp Derg. 2024;26(1):19-27.
2. Türkiye İstatistik Kurumu. Nüfus projeksiyonları, 2023-2100 [Internet]. Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu; 2024 [cited 2025 Jun 23]. Available from: https://data.tuik.gov.tr
3. World Health Organization. World report on ageing and health [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2015 [cited 2025 Jun 23]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241565042
4. Ağar A. Yaşlılarda ortaya çıkan fizyolojik değişiklikler. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi. 2020;3(3), 347-54.
5. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması-2017 (TBSA-2017) Ankara: 2019.
6. Van Den Broeke C, De Burghgraeve T, Ummels M, Gescher N, Deckx L, Tjan-Heijnen V, et al. Occurrence of malnutrition and associated factors in community-dwelling older adults: Those with a recent diagnosis of cancer are at higher risk. J Nutr Health Aging. 2018;22(2):191-8.
7. Eckert C, Gell NM, Wingood M, Schollmeyer J, Tarleton EK. Malnutrition risk, rurality, and falls among community-dwelling older adults. J Nutr Health Aging. 2021;25(5):624-7.
8. Bozoğlu E, Öztürk A. Malnütrisyonun tanımı, sıklığı ve etiyolojik faktörler. Türkiye Klinikleri. 2016;2(1):7-15.

9. Çevik A, Basat O, Uçak S. Evde sağlık hizmeti alan yaşlı hastalarda beslenme durumunun değerlendirilmesi ve beslenme durumunun laboratuar parametreleri üzerine olan etkisinin irdelenmesi. Konuralp Tıp Dergisi. Aralık 2014;6(3):31-7.
10. Rakıcıoğlu N, Ayaz A, Pekcan G, Acar Tek N. Yemek ve besin fotoğraf kataloğu. Ankara: Ata Ofset Matbaacılık; 2017.
11. Kutluay Merdol T. Standart yemek tarifeleri. Ankara: Hatiboğlu; 2020.
12. Beslenme Bilgi Sistemi - BeBiS, versiyon 9 [internet]. 2021.
13. Öztürk M. Üniversitede eğitim-öğretim gören öğrencilerde Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketinin geçerliliği ve güvenirliği ve fiziksel aktivite düzeylerinin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara: Hacettepe Üniversitesi; 2005.
14. Pekcan G. Beslenme durumunun saptanması. Diyet El Kitabı: Hatiboğlu; 2018. s. 67-142.
15. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Diyetisyenler için hasta izleme rehberi/ ağırlık yönetimi el kitabı. Ankara: CNR Sistem Bilişim Teknolojileri; 2017.
16. Cederholm T, Jensen GL, Correia MITD, Gonzalez MC, Fukushima R, Higashiguchi T, et al. GLIM criteria for the diagnosis of malnutrition - A consensus report from the global clinical nutrition community. J Cachexia Sarcopenia Muscle. 2019 Feb;10(1):207-17.
17. World Health Organization. Waist circumference and waist-hip ratio: report of a WHO expert consultation [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2008 [cited 2025 Jun 23]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241501491
18. Todorovic V, Russell C, Elia M. THE 'MUST' explanatory booklet: A guide to the “Malnutrition Universal Screening Tool” ('MUST') for adults. UK. 2011.
19. Cruz-Jentoft AJ, Bahat G, Bauer J, Boirie Y, Bruyère O, Cederholm T, et al. Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis. Age Ageing. 2019 Jan 1;48(1):16-31.
20. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye beslenme rehberi 2022. Ankara: Hazar reklam; 2022.
21. Hoca M, Türker PF. Kıbrıs Gazimağusa’da yaşayan yaşlı bireylerin beslenme alışkanlıkları, beslenme durumları ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi. Bes Diy Derg. 18 Haziran 2018;45(1):44-52.
22. Kadıoğlu Ulaş B, Ayten Ş, Soylar P. Yaşlıların beslenme durumu ile bazı antropometrik özelliklerinin değerlendirilmesi. 11. Uluslararası Beslenme Obezite ve Toplum Sağlığı Kongresi, İstanbul; 2025.
23. Li Z, Zheng C, Zhang W, Zhang X, Duan C, Sun X, et al. The dietary inflammatory index is positively associated with low muscle mass in adults: an analysis of NHANES. BMC Musculoskelet Disord. 2024 Dec 19;25(1):1020.
24. Aytekin Sahin G, Caferoglu Z. The food service quality and its effects on nutritional status in nursing home residents. Clin Nutr ESPEN. 2022 Feb; 47:233-9.
25. Çolak B, Çiftçi S. Yaşlılarda sarkopenik obezite ve güncel beslenme önerileri. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. Aralık 2021;3(3):208-21.
26. Xue R, Li Q, Geng Y, Wang H, Wang F, Zhang S. Abdominal obesity and risk of CVD: a dose-response meta-analysis of thirty-one prospective studies. Br J Nutr. 2021 Nov 14;126(9):1420-30.
27. Xu H, Jin C, Guan Q. Causal effects of overall and abdominal obesity on insulin resistance and the risk of type 2 diabetes mellitus: A two-sample mendelian randomization study. Front Genet. 2020 Jul 2;11:603.
28. Selvaraj K, Jayalakshmy R, Yousuf A, Singh AK, Ramaswamy G, Palanivel C. Can mid-upper arm circumference and calf circumference be the proxy measures to detect undernutrition among elderly? Findings of a community-based survey in rural Puducherry, India. J Family Med Prim Care. 2017 Apr;6(2):356-9.
29. Barreto de Lima A, Dos Santos Ribeiro G, Henriques-Neto D, Rúbio Gouveia É, Baptista F. Diagnostic performance of SARC-F and SARC-CalF in screening for sarcopenia in older adults in Northern Brazil. Sci Rep. 2023 Jul 20;13(1):11698.
30. Kera T, Kawai H, Hirano H, Kojima M, Watanabe Y, Motokawa K, et al. Limitations of SARC-F in the diagnosis of sarcopenia in community-dwelling older adults. Arch Gerontol Geriatr. 2020 Mar;87:103959.
31. Gengxin Y, Xuehan M, Xinyu W, Yali Y, Yiran X, Lishuang Z, Yiming Q, Guichen L, Li C. Association between sarcopenic obesity and risk of frailty in older adults: a systematic review and meta-analysis. Age Ageing. 2025 Jan 6;54(1):afae286.
32. Wannamethee SG, Atkins JL. Sarcopenic obesity and cardiometabolic health and mortality in older adults: a growing health concern in an ageing population. Curr Diab Rep. 2023 Nov;23(11):307-314.
33. Ulugerger Avci G, Bektan Kanat B, Can G, Suzan V, Unal D, Degirmenci P, et al. The impact of sarcopenia and obesity on mortality of older adults: five-year results. Ir J Med Sci. 2023;192(5):2209-16.
34. Gojanovic M, Holloway-Kew KL, Hyde NK, Mohebbi M, Shivappa N, Hebert JR, et al. The dietary inflammatory index is associated with low muscle mass and low muscle function in older Australians. Nutrients. 2021 Apr 1;13(4):1166.