Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri

Melike Durmaz; Rukiye Burucu

Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri

Öz

Özet Amaç: Bu makalede; bulantı-kusmayı önlemek/ azaltmak için kullanılan alternatif yöntemlerin kanıt düzeylerine ve öneri derecelerine göre bir literatür incelemesiyle sunulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: COCHRANE, PUBMED, Science Direct, Akademik Google veri tabanlarından, 2000 ve sonrası yayınlar incelenmiştir. Bulgular: Bulantı-kusma, klinikte ameliyat sonrası dönemde en sık karşılaşılan sorunlardan biridir. Bulantı-kusmanın olması; hastanın konforu, ameliyat sonrası komplikasyonlar, erken taburculuk, hasta memnuniyeti, yara iyileşmesi ve maliyeti olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle hastanın bulantı-kusmasının olmamasını/ azalmasını sağlamak önemlidir. Sonuç: Bulantı kusmayı önlemek için pek çok farmakolojik olmayan yöntem kullanılmaktadır. Aromaterapik ajanlar, akupunktur noktalarına uygulama yapılması, gevşeme uygulamaları bu amaçla kullanılabilmektedir. Bu yöntemlerin kullanılması hastalar için bir avantajdır. Anahtar kelimeler: Ameliyat sonrası bulantı ve kusma, alternatif yöntemler, hemşirelik. Abstract Objective: The aim of this study was to provide a literature review of the alternative methods used to prevent / reduce nausea and vomiting according to the level of evidence and degree of recommendation. Materials and Methods: Articles published in 2000 and later were reviewed using the Cochrane, PUBMED, Science Direct, and Google Scholar databases. Findings: Nausea and vomiting were the most common problems in the postoperative period. Nausea and vomiting have negative effects on patient comfort, postoperative complications, early discharge process, patient satisfaction, wound healing, and cost effectiveness. It is therefore important to ensure that the patient does not have nausea and vomiting. Conclusion: Many non-pharmacological methods are used to prevent nausea and vomiting. Aromatherapy agents, applications to acupuncture points, relaxation and other techniques can be used for this purpose. The use of these methods is an advantage for patients. Keywords: Postoperative nausea and vomiting, alternative methods, nursing.

Anahtar Kelimeler

Ameliyat sonrası bulantı ve kusma,alternatif yöntemler,hemşirelik.

Kaynakça

Adib-Hajbaghery, M., & Hosseini, F. (2014). Investigating the effects of inhaling ginger essence onpost-nephrectomy nausea and vomiting. Complementary Therapies in Medicine, 23(6), 827-831. ödoi:dx.doi.org/10.1016/j.ctim.2015.10.002
Amarel, C. (2018). Implementing a standard protocol for acustimulation of pericardium 6 to prevent postoperative nausea and vomiting in a primary care children hospital. Journl of Acupuncture and Meridian Studies, 11(4), 234. doi: https://doi.org/10.1016/j.jams.2018.08.145
Ansiklopedi. (2019). doi: https://www.saglikaktuel.com/bitkiansiklopedisi- zencefil-nedir-faydalari-nelerdir-1555.htm. Erişim tarihi: 05.10.2019
Apfel, C., Laara, E., Koivuranta, M., Greim, C., & Roewer, N. (1999). A simplified risk score for predicting postoperative nausea and vomiting: conclusions from cross-validations between two centers. Anestesiology, 91(3), 693-700. doi: https://doi. org/10.1097/00000542-199909000-00022
Brems, C., Barnett, J., Parret, V., Metzger, J., & Johnson, M. (2013). Alternative and complementary treatment needs and experiences of women with breast cancer. doi: https://doi.org/10.1089/ acm.2012.0161
Brown, L., Danda, l., & Fahey, T. (2018). A quality improvement project to determine the effect of aromatherapy on postoperative nausea and vomiting in a short-stay surgical population. AORN, 108(4). doi:http://doi.org/10.1002/aorn.12366
Campos de Carvalho, E., Martns, T., & dos Santos, C. (2007). A pilot study of a relaxation technique for management of nausea and vomiting in patients receiving cancer chemotherapy. Cancer Nursing, 30(2), 163-167. doi: https://doi.org/10.1097/01.NCC.0000265007.87311.d0
Chaiyakunapruk, N., Kitikannakorn, N., Nathisuwan, S., Leeprakobboon, K., & Leelasettagool, C. (2006). The efficacy of ginger for the prevention of postoperative nausea and vomiting: A meta-nalysis. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 194(1), 95-99. doi: https://doi.org/10.1016/j.ajog.2005.06.046

Cronin, S., Odom-Forren, J., Roberts, H., Thomas, M., Williams, S., & Wright, M. (2015). Effects of controlled breathing, with or without aromatherapy, in the treatment of postoperative nausea. American Society of PeriAnesthesia Nurses, 30(5), 389-397. doi: http://dx.doi. org/10.1016/j.jopan.2015.03.010
Dağıstanlı, S., Kalaycı, M., & Kara, Y. (2018). Genel cerrahide ERAS protokolünün değerlendirilmesi. İKSST Derg, 10(Ek sayı), 9-20. doi: 10.5222/iksst.2018.43043
Daştan, B., & Hintistan, S. (2018). Dahiliye kliniklerinde çalışan hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumlarının belirlenmesi: kırsal bölge örneği. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 1(1), 1-9. doi: https://dergipark.org.tr/tr/ download/article-file/613958
Ding, M., Leach, M., & Bradley, H. (2013). A systematic review of the evidence for topical use of ginger. Explore (NY), 9(6), 361-364. doi: https://doi.org/10.1016/j.explore.2013.08.001
Er Güneri, S. (2015). Postpartum erken dönem kanıta dayalı uygulamalar. Gümüşhane University Journal of Health Sciences, 4(3), 482-496. doi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/220149
Faydaoğlu, E., & Sürücüoğlu, M. (2011). Geçmişten günümüze tıbbi ve maromatik bitkilerin kullanılması ve ekonomik önemi Kastamonu Üni., Orman Fakültesi Dergisi, 11(1), 52-67. doi: https://dergipark. org.tr/tr/download/article-file/159638
Ferruggiari, L., Ragione, B., Rich, E., & Lock, K. (2012). The effect of aromatherapy on postoperative nausea in women undergoing surgical procedures. J Perianesth Nurs, 27(4), 246-251. doi: http:// dx.doi.org/10.1016/j.jopan.2012.01.013
Gan, T., Diemunsch, P., habib, A., Kovac, A., Kranke, P., Meyer, T., Tramer, M. (2014). Consensus guidelines for the management of postoperative nausea and vomiting. Society for Ambulatory Anesthesiology, 118(1), 85-113. doi: 10.1213/ANE.0000000000000002
Gürkan, A., & Şelimen, D. (2010). The efficacy of autogenic relaxation and slow rhythmic breathing in reducing postoperative nausea and vomiting after laparoscopic procedure. Laparosc Endosc Surg Sci, 17(2), 106-115.
Hines, S., Steels, E., Chang, A., & Gibbons, K. (2018). Aromatherapy for treatment of postoperative nausea and vomiting. Cochrane Database, 3, 1465-1858. doi: 10.1002/14651858.CD007598.pub3
Hodge, N., McCarthy, M., & Pierce, R. (2014). A prospective randomized study of the effectiveness of aromatherapy for relief of postoperative nausea and vomiting. Journal of PeriAnesthesia Nursing, 29(2), 5-11. doi: https://doi.org/10.1016/j.jopan.2012.12.004
Horntvedt, M., Nordsteien, A., Fermann, T., & Severinsson, E. (2018). Strategies for teaching evidence-based practice in nursing education: a thematic literature review. BMC Medical Education, 18(172), 2-11. doi: https://doi.org/10.1186/s12909-018-1278-z
Hunt, K., & Ernst, E. (2011). The evidence-base for complementary medicine in children: a critical overview of systematic reviews. Archives of Disease in Childhood, 96(8), 769-776. doi: http://dx.doi. org/10.1136/adc.2009.179036
Hunt, R., Dieneman, J., Norton, H., Hartley, W., Hudgens, A., Stern, T., & Divine, G. (2013). Aromatherapy as treatment for postoperative nausea: a randomized trial. Anestehesia & Analgesia, 117(3), 597- 604. doi: https://doi.org/10.1213/ANE.0b013e31824a0b1c
Jelting, Y., Klein, C., Harlander, T., Eberhart, L., Roewer, N., & Kranke, P. (2017). Preventing nausea and vomiting in women undergoing regional anesthesia for cesarean section: challenges and solutions. Local and Regional Anesthesia, 10, 83-90. doi: https://doi. org/10.2147/LRA.S111459
Joulaeerad, N., Ozgoli, G., hajimehdipoor, H., Ghasami, E., & Salehimoghaddam, F. (2017). Effect of aromatherapy with peppermint oil on the severity of nausea and vomiting in pregnancy: a single-blind, randomized, placebo-controlled trial. J Reprod Infertil, 189(1), 32-38. doi: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ pubmed/29850445
Karagözoğlu, S., Tekyaşar, F., & Yılmaz, F. (2013). Effects of music therapy and guided visual imagery on chemotherapy-induced anxiety and nausea-vomiting. Journal of Clinical Nursing, 22(1-2), 39-50. doi: https://doi.org/10.1111/jocn.12030
Kavaklı, A. (2010). Akupunktur. Fırat Tıp Dergisi, 15(1), 1-4. doi: https:// dergipark.org.tr/tr/download/article-file/72266
Khosro, F., Mansour, C., Khosro, S., Mohammad, K., Shahrzad, B., Ahmadi, Z., & Zahra, H. (2016). The effectiveness of dry-cupping in preventing post-operative nausea and vomiting by P6 acupoint stimulation: A randomized controlled trial. Journal of Alternative & Complementary Medicine, 22(6), 486-488. doi: http://dx.doi. org/10.1097/MD.0000000000004770
Kiberd, M., Clarke, S., Chorney, J., d’Eon, B., & Wright, S. (2016). Aromatherapy for the treatment of PONV in children: a pilot RCT. BMC Complementary and Alternative Medicine, 16(450), 2-6. doi: 10.1186/s12906-016-1441-1
Kocaman, G. (2003). Hemşirelikte kanıta dayalı uygulama. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 2, 61-69. doi: http://hemarge.org.tr/ ckfinder/userfiles/files/2003/2003-vol5-sayi2-84.pdf
Kori, K., Oikawa, T., Odaguchi, H., Omoto, H., Hanawa, T., & Minami, T. (2013). Go-rei-San, a kampo medicine, reduces postoperative nausea and vomiting: a prospective, single-blind, randomized trial. The Journal Of Alternative and Complementary Medicine, 19(12), 946-950. doi: 10.1089/acm.2013.0118
Kula Şahin, S., & Yıldız, T. (2010). Laparoskopik cerrahi sonrası bulantı ve kusmanın önlenmesi/yönetiminde tamamlayıcı ve alternatif tedavi uygulamalarının yeri. Endoskopik Laparaskopik Cerrahi Dergisi, 17(2), 100-105.
Kume, K., Kasuya, Y., & Ozaki, M. (2017). Effect of Goreisan, a traditional Japanese Kampo medicine, on postoperative nausea and vomiting in gynecological patients. Ja Clinical Reports, 3(1), 52. doi: https:// dx.doi.org/10.1186%2Fs40981-017-0122-5
Lederer, A., Schmucker, C., Kousoulas, L., Fichtner-Feigl, S., & Huber, R. (2018). Naturopathic treatment and complementary medicine in surgical practice. Dtsch Arztebl Int 115, 815-821. doi: https://www. ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6369237/
Lee, A., Chan, S., & Fan, L. (2015). Stimulation of the wrist acupuncture point PC6 for preventing postoperative nausea and vomiting (Review). Cochrane Database, 2(11). doi: 10.1002/14651858. CD003281.pub4.
Lin, K., Hu, Y., Chang, K., Lin, H., & Tsauno, J. (2011). Effects of yoga on psychological health, quality of life, and physical health of patients with cancer: a meta-analysis. Evid Based Complement Alternat Med, 1-12. doi: 10.1155/2011/659876
Mamaril, M., Windle, P., & Burkard, J. (2006). Prevention and management of postoperative nausea and vomiting: a look at complementary techniques. J. Perianesth Nurs, 21(6), 404-410. doi: http://dx.doi. org/10.1016/j.jopan.2006.09.007.
McCraken, G., Houston, P., & Lefebvre, G. (2008). Guideline for the management of postoperative nausea and vomiting. J Obstet Gynaecol, 30(7), 608-616. doi: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ pubmed/18644183
Melnyk, B., Fineout-Overholt, E., & Williamson, K. (201). The Seven Steps of Evidence-Based Practice. AJN, 110(1), 51-53. doi: https://www. academia.edu/36064193/Evidence_Based_Practice_Step_by_Step_The_Seven
Milnes, V., Gonzalez, A., & Amos, V. (2015). Aprepitant: A new modality for the prevention of postoperative nausea and vomiting: an evidence-based review. American Society of PeriAnesthesia Nurses, 30(5), 406-417. doi: http://dx.doi.org/10.1016/j.jopan.2014.11.013
Mohinder Singh, P., Borle, A., Rewai, V., Kaur Makkar, J., Trikha, A., Sinha, A., & Goudra, B. (2016). Aprepitant for postoperative nausea and vomiting: a systematic review and meta-analysis. Postgrad Med J, 92, 87-98. doi:doi: 10.1136/postgradmedj-2015-133515
Montazeri, A., Raei, M., Ghanbari, A., Dadgari, A., & Montazeri, A. (2013). Effect of herbal therapy to intensity chemotherapy-induced nausea and vomiting in cancer patients. Iran Red Crescent Med J, 15(2), 101-106. doi: https://dx.doi.org/10.5812%2Fircmj.4392
Montgomery, G., Schnur, J., & Kravits, K. (2013). Hypnosis for cancer care: over 200 years young. CA Cancer J Clin, 63(1), 31-44. doi: https://doi. org/10.3322/caac.21165
Nelson, R., Tse, B., & Edwards, S. (2005). Systematic review of prophylactic nasogastric decompression after abdominal operations. Br J Surg,92(6), 673-680. doi: https://doi.org/10.1002/bjs.5090
Newhouse, R., Dearholt, S., Poe, S., Pugh, L., & White, K. (2007). Johns Hopkins nursing evidence-based practice model and guidelines. SIGMA Theta Tau International, Center for Nursing Press, United States, 15-193.
Özkum İzveren, A., & Dal, Ü. (2011). Abdominal cerrahi girişim uygulanan hastalarda görülen erken dönem sorunları ve bu sorunlara yönelik hemşirelik uygulamaları. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 18(2), 36-46.
Öztürk Can, H. (2015). Doğum sonrası bakım rehberlerinin kanıt temelli çalışmalarla gözden geçirilmesi. DÜ Sağlık Bil Enst Derg, 5(2), 40-47.
Pierre, S., Corno, G., Benais, H., & Apfel, C. (2004). A risk score-dependent antiemetic approach effectively reduces postoperative nausea and vomiting-a continuous quality improvement initiative. Can J.Anaesth, 51(4), 320-325. doi: https://doi.org/10.1007/BF03018235
Puour, H., Norouzzade, R., Heidari, M., Ogut, s., Yaman, H., & Gokce, S. (2014). Therapeutic properties of zingiber officinale roscoe: a review. European Journal of Medicinal Plants, 4(12), 1431446. doi: https://pdfs.semanticscholar.org/446a/ a3c1341db5f8899011853e04051191b832ff.pdf
Rüsch, D., Eberhart, L., Wallenborn, J., & Kranke, P. (2010). Nausea and vomiting after surgery under general anesthesia: an evidence-based review concerning risk assessment, prevention, and treatment. Dtsch Arztebl Int., 42, 733-741. doi: 10.3238/arztebl.2010.0733
Saberi, F., Sadat, Z., Kalahroudi, M., & Taebi, M. (2013). Acupressure and ginger to relieve nausea and vomiting in pregnancy: a randomized study. İran Red Crescent Med, 15(9), 854-861. doi: https://dx.doi.org/10.5812%2Fircmj.12984
Seangleulur, A., Vanasbodeekul, P., Prapaitrakool, S., Worathongchaik, S., Anothaisintawee, T., McEvoy, M., . . . A., T. (2016). The efficacy of local infiltration analgesia in the early postoperative period after total knee arthroplasty. Eur J Anaesthesiol, 33(8), 816-831. doi: 10.1097/ EJA.0000000000000516
Sigaut, S., Merckx, P., Peuch, C., Necib, F., & Pingeon, J. M. (2010). Does an educational strategy based on systematic preoperative assessment of simplified Apfel’s score decrease postoperative nausea and vomiting. Annales Franc¸aises d’Anesthe´sie et de Re´animation, 29, 765-769. doi: http://dx.doi.org/10.1016/j.annfar.2010.08.004
Smith, H., Smith, E., & Simith, B. (2012). Postoperative nausea and vomiting. Ann Palliat Med, 1(2), 94-102. doi: 10.3978/j.issn.2224- 5820.2012.07.05.
Son, J., & Yoon, H. (2018). Factors affecting postoperative nausea and vomiting in surgical patients. Journal of PeriAnesthesia Nursing, 33(4), 461-470. doi: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ pubmed/30077290
Stevens, K. (2013). The İmpact of evidence-based practice in nursing and the next big İdeas. OJIN, 18(2). doi: 10.3912/OJIN.Vol18No02Man04
Şengezer, E., & Göngör, T. (2008). Esansiyel yağlar ve hayvanlar üzerindeki etkileri. Lalahan Hay. Araşt. Enst. Derg, 46(2), 101-110.
Şenyuva, E. (2016). Hemşirelik eğitimi ve kanıta dayalı uygulamalar. F.N. Hem. Dergisi, 24, 59-65.
Toth, B., lantos, T., Hegyi, P., Viola, R., Vasas, A., Benko, R., . . . Csupor, D. (2018). Ginger (Zingiber officinale): An alternative for the prevention of postoperative nausea and vomiting. A metaanalysis. Phytomedicine, 50(15), 8-18. doi: https://doi.org/10.1016/j. phymed.2018.09.007
Villars, P., Veazie, M., Berger, J., Vu, Q., Campbell-McAdory, A., Frenzel, J., & Kee, S. (2008). Adaptation of the OODA loop to reduce postoperative nausea and vomiting in a highrisk outpatient oncology population. Journal of PeriAnesthesia Nursing, 23(2), 78-86.
Yaman Aktaş, Y., Gürçayır, D., & Atalay, C. (2018). Ameliyat sonrası bulantı kusma yönetiminde kanıta dayalı uygulamalar. Dicle Med, 45(3), 341-351.
Yao, Y., Zhao, Q., Gong, C., Wu, Y., Chen, Y., Qui, L., . . . Chen, Y. (2015). Transcutaneous electrical acupoint stimulation improves the postoperative quality of ecovery and analgesia after gynecological laparoscopic surgery: a randomized controlled trial. Hindawi Publishing Corporation Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 1-6. doi: http://dx.doi.org/10.1155/2015/324360
Yılmaz, D., Düzgün, F., & Dikmen, Y. (2018). Hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumlarının İncelenmesi. ACU Sağlık Bil Derg, 1-7. doi: https://doi.org/10.31067/0.2018.91
Yurtsever, S., & Altıok, M. (2006). Kanıta Dayalı Uygulamalar ve Hemşirelik. F.Ü. Sağlık Bilimleri Dergisi, 20(2), 159-166. doi: http://tip. fusabil.org/text.php3?id=429

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Melike Durmaz Bu kişi benim
Türkiye

Rukiye Burucu ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Eylül 2019

Gönderilme Tarihi

11 Temmuz 2019

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 4 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA35CN37LS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Durmaz, M., & Burucu, R. (2019). Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(3), 97-104. https://izlik.org/JA35CN37LS

AMA

1.Durmaz M, Burucu R. Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri. İKÇÜSBFD. 2019;4(3):97-104. https://izlik.org/JA35CN37LS

Chicago

Durmaz, Melike, ve Rukiye Burucu. 2019. “Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 4 (3): 97-104. https://izlik.org/JA35CN37LS.

EndNote

Durmaz M, Burucu R (01 Eylül 2019) Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 4 3 97–104.

IEEE

[1]M. Durmaz ve R. Burucu, “Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri”, İKÇÜSBFD, c. 4, sy 3, ss. 97–104, Eyl. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35CN37LS

ISNAD

Durmaz, Melike - Burucu, Rukiye. “Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 4/3 (01 Eylül 2019): 97-104. https://izlik.org/JA35CN37LS.

JAMA

1.Durmaz M, Burucu R. Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri. İKÇÜSBFD. 2019;4:97–104.

MLA

Durmaz, Melike, ve Rukiye Burucu. “Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 4, sy 3, Eylül 2019, ss. 97-104, https://izlik.org/JA35CN37LS.

Vancouver

1.Melike Durmaz, Rukiye Burucu. Ameliyat Sonrası Bulantı ve Kusmayı Önlemede Kullanılan Farmakolojik Olmayan Yöntemlerin Kanıt Düzeyleri. İKÇÜSBFD [Internet]. 01 Eylül 2019;4(3):97-104. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35CN37LS