Bolu’da Arıcılık ve Arı Turizmi Faaliyetlerinin Kırsal Kalkınmaya Etkisi

Öz

Çalışma, arıcılık ve arı turizminin kırsal alanlarda sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etme potansiyelini incelemektedir. Bu kapsamda Bolu ilinde arıcılık ve arı turizmi faaliyetlerinin bölgenin ekonomisi, kalkınması üzerindeki etkilerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Ayrıca, arı turizmi faaliyetleri konusunda farkındalık oluşturmaya ve arıcılık işletmelerinin sürdürülebilirliğine olan katkısına da odaklanılmaktadır. Bu amaç kapsamında çalışmada nitel veri araştırma yöntemlerinden görüşme tekniği kullanılmış olup bölgeden amaçlı örneklem kapsamında seçilen arıcılarla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış soru formu aracılığıyla katılımcılardan elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Buna göre, bölgede özellikle arıcılık faaliyetlerinin ekonomik etki yaratarak kırsal kalkınmaya destek sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak katılımcıların arı turizmi kapsamında yeterli düzeyde bilgiye sahip olmadıkları, sınırlı birtakım arı turizmi aktivitelerine yer verdikleri, eğitim ve teşvik verildiği takdirde arı turizminin bölge kalkınmasında ve sürdürülebilirliğinde önemli rol oynayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Arıcılık
• arı turizmi
• kırsal kalkınma
• Bolu.

The Impact of Beekeeping and Bee Tourism Activities on Rural Development in Bolu

Öz

The study examines the potential of beekeeping and bee tourism to promote sustainable development in rural areas. In this context, it is aimed to reveal the effects of beekeeping and bee tourism activities in Bolu province on the economy and development of the region. For this purpose, the study used the interview technique, one of the qualitative data research methods, and face-to-face interviews were conducted with beekeepers selected from the region within the scope of purposeful sampling. The data obtained from the participants through the semi-structured questionnaire was subjected to content analysis. In addition, it focuses on creating awareness about bee tourism activities and their contribution to the sustainability of beekeeping enterprises. Accordingly, it is concluded that beekeeping activities in the region in particular create economic impact and support rural development. However, it is concluded that the participants did not have sufficient knowledge within the scope of bee tourism, they included a limited number of bee tourism activities, and that bee tourism would play an important role in the development and sustainability of the region if education and subvention were provided.

Anahtar Kelimeler

• Beekeeping
• bee tourism
• rural development
• Bolu

Kaynakça

1. Akın, M. Ş. ve Yılancı, A. (2022). Kırsal kalkınma için arıcılığın önemi: Refahiye örneği. Çekmece İZÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 9(19), 33-48. https://tinyurl.com/37smex3s
2. Antonie, J. (2024). Api-Tourism, an important component of the sustainable development of the Romanian Village- case study: The locality of Sibiel (Mărginimea Sibiului), Romania. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 24(4), 41-50. https://tinyurl.com/3wwnad3d
3. Arih, I. K. ve Korošec, T. A. (2015). Api-tourism: Transforming Slovenia’s apicultural traditions into a unique travel experience. Sustainable Development and Planning VII, 193(12), 963-974. https://doi.org/10.2495/SDP150811
4. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
5. Bolu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2025, 10 Ocak). Coğrafya, Ocak 2025. https://bolu.ktb.gov.tr/TR-355506/cografya.html
6. Bradbear, N. (2009). Bees and their role in forest livelihoods. Food and Agriculture Organization of the United Nations Rome. https://www.fao.org/4/i0842e/i0842e00.htm
7. Cesur, E. (2021). A creative approach in creative tourism: Apitourism. V. Krystev, S. Çelik Uğuz, R. Efe ve E. Kapluhan (Ed.), Tourism Studies And Social Sciences içinde (s. 75-91). St. Kliment Ohridski University Press. https://tinyurl.com/42cdnbex
8. Collins, K. M. T., Onwuegbuzie, A. J. ve Jiao, Q. G. (2006). Prevalence of mixed-methods sampling designs in social science research. Evaluation & Research in Education, 19(2), 83-101. https://doi.org/10.2167/eri421.0

9. Coşkun, R., Altunışık, R. ve Yıldırım, E. (2019). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri SPSS uygulamalı. Sakarya Yayıncılık.
10. Creswell, J. W. (1997). Qualitative ınquiry and research design: Choosing among five traditions. Sage Publications. https://tinyurl.com/3we3nzhx
11. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative. QuCreswell.
12. Çeken, H., Karadağ, L. ve Dalgın, T. (2007). Kırsal kalkınmada yeni bir yaklaşım kırsal turizm ve Türkiye’ye yönelik teorik bir çalışma. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 8(1), 1-14. https://ofd.artvin.edu.tr/tr/pub/issue/2262/29781
13. Ertuğrul, S. M., Toprak, M. ve Kuran, İ. (2022). Api turizmin bölgesel kalkınmaya olan etkisinin değerlendirilmesi. International Academic Social Resources Journal, 7(44), 1829-1836. https://doi.org/10.29228/ASRJOURNAL.67128
14. Fıratlı, Ç., Genç, F., Karacaoğlu, M. ve Gencer, H.V. (2000, 17-21 Ocak). Türkiye arıcılığının karşılaştırmalı analizi sorunlar-öneriler [Konferans sunumu]. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, V. Türkiye Ziraat Mühendisliği Teknik Kongresi içinde (s. 811-826). Ankara, Türkiye. https://tinyurl.com/yhm2u2my
15. Fusté-Forné, F., Noguer-Juncà, E. ve Crespi-Vallbona, M. (2025). Bee tourism: apiculture and sustainable development in rural areas. Journal of Apicultural Research, 1-12. https://doi.org/10.1080/00218839.2024.2442199
16. Ghosh, S., Aryal, S. ve Jung, C. (2020). Ecosystem Services of honey bees; regulating, provisioning, and cultural functions. Journal of Apiculture. 35(2), 119‑128. https://doi.org/10.17519/apiculture.2020.06.35.2.119
17. Grigoras, M. A. (2018). SWOT analysis of Romania’s apiculture. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 18(4), 129-141. https://tinyurl.com/2aa38fpa
18. Gültekin, Y. S. (2019). Yığılca bal arısının kırsal kalkınma ve eko girişimcilik kapsamında değerlendirilmesi. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(1), 911-921. https://doi.org/10.29130/dubited.441570
19. Horn, T. (2005). Bees in America: How the honey bee shaped a nation. The University Press of Kentucky. Izquierdo-Gascón, M. ve Rubio-Gil, Á. (2022). Theoretical approach to Api-tourism routes as a paradigm of sustainable and regenerative rural development. Journal of Apicultural Research, 62(4), 751-766. https://doi.org/10.1080/00218839.2022.2079285
20. Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80.
21. Kılıç, B. ve Gönenç Güler, E. (2020). Türkiye’nin kırsal ve alternatif turizm kaynakları üzerine bir araştırma: Api turizm [Konferans sunumu]. 6. Uluslararası Ekonomi Yönetimi ve Pazar Araştırmaları Kongresi içinde (s. 17-25). İstanbul, Türkiye.
22. Koç Başaran, Y. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(47), 480-495. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.12368
23. Lemelin, R. H. (2020). Entomotourism and the stingless bees of Mexico. Journal of Ecotourism, 19(2), 168-175. https://doi.org/10.1080/14724049.2019.1615074
24. Lemelin, R. H., Boileau, E. Y. S. ve Russell, C. (2019). Entomotourism: The allure of the arthropod. Society & Animals, 27(7), 733-750. https://doi.org/10.1163/15685306-00001830
25. Lokutova, O. (2019, 11-13 Eylül). Apitourism in context of socio-economic and ecological aspects [Konferans sunumu özeti]. 4. International Scientific Conference: Agrobiodiversity for improve the Nutrition, Health and Quality of Human and Bees Life, Nitra, Slovakia. https://tinyurl.com/4jd422xz
26. Mertens, D. M. (2014). Research and evaluation in education and psychology: Integrating diversity with quantitative, qualitative, and mixed methods. SAGE Publications.
27. Muğan Ertuğral, S. (2021). Ardahan’ın alternatif turizm potansiyeli bakımından arıcılık ve bal üreticiliğinin değerlendirilmesi. International Social Sciences Studies Journal, 7(91), 5472-5479. https://doi.org/10.26449/sssj.3739
28. Neuman, W. L. (2012). Toplumsal araştırma yöntemleri: nicel ve nitel yaklaşımlar I-II. Cilt. İstanbul Yayın Odası. Novelli, M., Cheer, J. M., Dolezal, C., Jones, A. ve Milano, C. (2022). Handbook of niche tourism. Edward Elgar Publishing.
29. Onwuegbuzie, A. J. ve Leech, N. L. (2007). A Call for qualitative power analyses. Quality & Quantity, 41, 105-121. https://doi.org/10.1007/s11135-005-1098-1
30. Popescu, M. (2017). Aspects regarding the touristic use of agricultural resources from Southern Dobrogea. Journal of EcoAgriTourism, 13(2), 22-27. https://tinyurl.com/54pvk9m6
31. Puvača, N., Halfawi, R., Ćosić, M., Prodanović, R., Soleša, D., Vladisavljević, R., Lekić, S. ve Aćimović, M. (2022). Influence of lavender essential oil (lavandula angustifolia) and oxytetracycline in nutrition of honey bees, prevention of american foulbrood and overall welfare. Journal of the Hellenic Veterinary Medical Society, 73(1), 3773-3782. https://doi.org/10.12681/jhvms.25747
32. Schouten, C., Lloyd, D., Ansharyani, I., Salminah, M., Somerville, D. ve Stimpson, K. (2019). The role of honey hunting in supporting subsistence livelihoods in Sumbawa, Indonesia. Geographical Research, 58(1), 64-76. https://doi.org/10.1111/1745-5871.12380
33. Shiffler, K. (2014). Api‑Tourism as added‑value: The case of La Ruta de la Miel in Chile (Unpublished Master's Thesis). Norwegian University of Life Sciences.
34. Suna, B. (2018). Api turizmin Türkiye’deki yeri ve önemi. Uludağ Arıcılık Dergisi, 18(1), 42-51. https://doi.org/10.31467/uluaricilik.427589
35. Suna, B. (2020). Turizmde arıcılığın kullanımına dair keşifsel bir yolculuk. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 31(1), 19-30. https://doi.org/10.17123/atad.713558
36. T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı. (2016). Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Bolu Tabiat Turizmi ve Gelişme Planı 2016-2019. https://tinyurl.com/4p5etbk3
37. Tarım ve Orman Bakanlığı Arıcılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü. (2025). Arıcılık istatistikleri, Mart 2025. https://arastirma.tarimorman.gov.tr/aricilik/Link/2/Aricilik-Istatistikleri
38. Taş, D. (2021). Kırsal turizm kapsamında ağrı ilinin arıcılık turizmi potansiyelinin değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Gaziantep.
39. Uzun, A., Dalgın, T., Çeken, H. ve Özer, Ç. (2022). Arı turizminin kırsal kalkınma üzerindeki etkisi: Marmaris örneği. Asya Studies-Academic Social Studies, 6(22), 179-192. https://doi.org/10.31455/asya.1137473
40. Uzun, B. ve Çeken, H. (2021). Tarım turizmi ve api turizm. M. Civelek ve T. Dalgın (Ed.). Tarım turizmi içinde (s. 184-203). Detay Yayıncılık.
41. Wos, B. (2014). Api-tourism in Europe. Journal of Environmental and Tourism Analyses, 2(1), 66-74. https://tinyurl.com/24cwzjaa
42. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.