Financial Performance Analysis of Foreign Capital Deposit Banks Established in Türkiye: CRITIC and MARCOS Method

Abstract

The aim of this study is to analyse the financial performance of foreign capital deposit banks established in Türkiye in the 2021-2023 time period. In the study, eight evaluation criteria determined from the literature were used and analyses were performed with CRITIC and MARCOS methods from Multi-Criteria Decision-Making Techniques. According to the results of CRITIC analysis; the evaluation criterion that affects the performance the most is determined as the Interest Income / Total Revenues Ratio in all three periods. The least influential criteria were found to be the Interest Expenses / Total Expenses Ratio in 2023 and 2021, and the Capital Adequacy Ratio in 2022. According to MARCOS performance results, the most successful banks in all three years were Garanti BBVA and Rabobank, respectively. The banks with the lowest average performance are Turkland Bank, Odea Bank and ING Bank. The findings indicate that the performance of foreign capitalised banks in Türkiye is directly related to their internal management strategies. To ensure sustained performance, it is recommended that banks should reduce their dependence on interest income and increase commission income such as digital services and investment products.

Keywords

• Turkish banking sector
• financial performance
• CRITIC
• MARCOS

Türkiye’de Kurulan Yabancı Sermayeli Mevduat Bankalarının Finansal Performans Analizi: CRITIC ve MARCOS Metodu

Öz

Bu çalışmanın amacı Türkiye’de kurulmuş yabancı sermayeli mevduat bankalarının 2021-2023 zaman periyodundaki finansal performansının analiz edilmesidir. Çalışmada literatürden yararlanılarak belirlenen sekiz adet değerlendirme kriteri kullanılmış ve Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerinden CRITIC ve MARCOS yöntemleri ile analiz gerçekleştirilmiştir. CRITIC analizi sonuçlarına göre; performansı en çok etkileyen değerlendirme kriteri üç dönemde de Faiz Gelirleri / Toplam Gelirler Oranı olarak tespit edilmiştir. En az etki eden kriterlerin ise 2023 ve 2021 yılında Faiz Giderleri / Toplam Giderler Oranı olduğu, 2022 yılında ise Sermaye Yeterliliği Oranı olduğu görülmüştür. MARCOS performans sonuçlarına göre; her üç yılda da en başarılı bankalar sırasıyla Garanti BBVA ve Rabobank olmuştur. Performans ortalaması en düşük bankaların ise Turkland Bank, Odea Bank ve ING Bank olduğu tespit edilmiştir. Bulgular, Türkiye’deki yabancı sermayeli bankaların performansının iç yönetim stratejileriyle doğrudan bağlantılı olduğunu göstermektedir. Sürekli bir performans sağlamak için bankaların faiz gelirlerine olan bağımlılıklarını azaltarak, dijital hizmetler ve yatırım ürünleri gibi komisyon gelirlerini artırmaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türk bankacılık sektörü
• finansal performans
• CRITIC
• MARCOS

Kaynakça

1. Akbulut, O. Y. (2019). CRITIC ve EDAS yöntemleri ile İş Bankası’nın 2009-2018 yılları arasındaki performansının analizi. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 4(2), 249–263. https://doi.org/10.30784/epfad.594762
2. Akgüç, Ö. (2007). Türkiye’de yabancı bankalar. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (36), 6-17. https://izlik.org/JA73JG97LK
3. Ata, H. A. (2009). Banka yabancılaşmasının Türkiye’deki yerli ve yabancı bankalar açısından karşılaştırılması. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(4), 109–124. https://izlik.org/JA39WP82MZ
4. Ayaydın, H. (2025). Katılım bankalarının finansal performanslarının değerlendirilmesi: Gri ilişkisel analiz yöntemi. The Journal of International Scientific Researches, 10(2), 265-275. https://doi.org/10.23834/isrjournal.1638416
5. Ayaydın, H., Çam, A. V., Pala, F. ve Sarı, Ş. (2018). Türk bankacılık sektöründe performans değerlendirmesi: AHS ve TOPSIS yöntemleri uygulaması. Global Journal of Economics and Business Studies, 7(13), 51–64. https://izlik.org/JA39CG67UE
6. Ayçin, E. ve Arsu, T. (2022. Sosyal Gelişme Endeksine Göre Ülkelerin Değerlendirilmesi: MEREC ve MARCOS Yöntemleri ile Bir Uygulama. İzmir Yönetim Dergisi, 2(2), 75-88. https://doi.org/10.56203/iyd.1084310
7. Bektaş, S. (2021). Entropi ve Mairca yöntemleriyle Türk katılım bankalarının finansal performans sıralaması. International Journal of Social Inquiry, 14(1), 113-144. https://doi.org/10.37093/ijsi.950553
8. Çağıl, G. (2011). 2008 küresel kriz sürecinde Türk bankacılık sektörünün finansal performansının ELECTRE yöntemi ile analizi. Maliye Finans Yazıları, 25(93), 59-86. https://izlik.org/JA32AM42XD

9. Çelik, S. (2020). Türk katılım bankacılığı sektöründe performans analizi: Bütünleşik CRITIC ve MABAC uygulaması. İslam Ekonomisi ve Finansı Dergisi, 6(2), 312–335. https://izlik.org/JA58TF49LK
10. Chang, C. P. (2006). Managing business attributes and performance for commercial banks. The Journal of American Academy of Business, 9(1), 104-109.
11. Deniz, G. (2025). Entropi ve Aras yaklaşımları yardımıyla mevduat bankacılığı sektörünün çok kriterli performans analizi. The Journal of Academic Social Science, 13(165), 168-183. http://dx.doi.org/10.29228/ASOS.81557
12. Diakoulaki, D., Mavrotas, G. ve Papayannakis, L. (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The CRITIC method. Computers & Operations Research, 22(7), 763-770. https://doi.org/10.1016/0305-0548(94)00059-H
13. Doğan, M. (2013). Measuring bank performance with gray relational analysis: The case of Turkey. Ege Akademik Bakış, 13(2), 215-225. https://izlik.org/JA82NB36BJ
14. Doumpos, M. ve Zopounidis, C. (2010). A multicriteria decision support system for bank rating. Decision Support Systems, 50(1), 55-63. https://doi.org/10.1016/j.dss.2010.07.002
15. Elmas, B. ve Yetim, A. (2021). Katılım bankalarının finansal performanslarının TOPSIS yöntemi ile uluslararası boyutta değerlendirilmesi. Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi, 7(3), 235–262. https://doi.org/10.54427/ijisef.941972
16. Erdoğan, B. ve Aydın, Y. (2023). Performance analysis of insurance companies traded on BIST: MARCOS method. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 6(2), 225–232. https://doi.org/10.59372/turajas.1394285
17. Gözkonan, U. H. ve Küçükbay, F. (2019). Katılım bankaları ile geleneksel bankaların ÇKKV yöntemleri ile performans değerlendirmesi: TOPSİS ve GRI ilişkisel analiz yöntemleri ile karşılaştırmalı analiz. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 25, 71-94. https://doi.org/10.18092/ulikidince.596789
18. İşeri, M. ve Ulusan, M. (2007). Ülkemiz bankacılık sektöründe yabancı bankaların yeri. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 33, 131–138. https://izlik.org/JA77FH82SR
19. Işık, Ö. ve Ersoy, E. (2020). Özel sermayeli mevduat bankalarında faiz gelir ve giderlerine dayalı performans analizi: CRITIC ve EDAS yöntemleri ile bir uygulama. S. S. Karaca ve E. Demireli (Ed.), Finans Teorisine Uygulamalı Katkılar -2 içinde (s. 69-89). Ekin Yayınevi.
20. La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F. ve Shleifer, A. (2002). Government ownership of banks. The Journal of Finance, 57(1), 268-301. https://www.jstor.org/stable/2697840
21. Mandic, K., Delibasić, B., Knezevic, S. ve Benkovic, S. (2014). Analysis of the financial parameters of Serbian banks through the application of the fuzzy AHP and TOPSIS methods. Economic Modelling, 43, 30-37. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2014.07.036
22. Medetoğlu, B. ve Saldanlı, A. (2022). Bankaların finansal performanslarının gri ilişkisel analiz (GİA) yöntemi ile test edilmesi. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 49–67. https://izlik.org/JA38PT46XW
23. Paksoy, Ö. B. ve Küçüker, M. (2024). Bankacılık sektöründe finansal performans analizi: BIST Bankacılık Endeksi üzerine bir inceleme. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 7(2), 170–189. https://doi.org/10.32951/mufider.1519449
24. Şahin, A. ve Doğukanlı, H. (2014). Yabancı bankaların KOBİ kredilerine etkileri: Türkiye için bir inceleme. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar, 8(2), 39–73. https://izlik.org/JA98XC64JL
25. Sakarya, Ş. ve Karakaş, F. (2021). Türkiye’de bankacılık sektörünün finansal performansının CAMELS ve BANKOMETER yöntemleriyle incelenmesi. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, 5(Prof. Dr. Fikret OTLU Özel Sayısı), 485-504. http://dx.doi.org/10.29228/ijbemp.52629
26. Şimşek, O. (2022). Hibrid bir ÇKKV modeli ile Türk bankacılık sektöründe finansal performans değerlendirmesi [Financial performance evaluation in the Turkish banking sector with a hybrid MCDM model]. Turkish Studies - Economy, 17(2), 447–470. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.62308
27. Stevic, Z., Pamucar, D., Puska, A. ve Chatterjee, P. (2020). Sustainable supplier selection in healthcare industries using a new MCDM method: Measurement of alternatives and ranking according to compromise solution (MARCOS). Computers & Industrial Engineering, 140, 106231. https://doi.org/10.1016/j.cie.2019.106231
28. Türkiye Bankalar Birliği. (2015, 11 Nisan). Banka ve sektör bilgileri. https://www.tbb.org.tr/banka-ve-sektor-bilgileri
29. Türkiye Bankalar Birliği. (2025, 11 Nisan). Seçilmiş istatistikler. https://www.tbb.org.tr/istatistiki-raporlar/11237
30. Uçkun, N. ve Girginer, N. (2011). Türkiye’deki kamu ve özel bankaların performanslarının Gri İlişki analizi ile incelenmesi. Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi, 11(21), 46- 66. https://izlik.org/JA54KM26KW
31. Ünlü, U., Yalçın, N. ve Yağlı, İ. (2017). Kurumsal yönetim ve firma performansı: TOPSIS yöntemi ile BIST-30 firmaları üzerine bir uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), 63-81. https://doi.org/10.16953/deusbed.09673
32. Uslu, A. (2019). Türkiye’deki yabancı sermayeli bankaların CAMELS analizi ile performanslarının ölçümü. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (82), 199–220. https://doi.org/10.25095/mufad.536072
33. Yıldırım, B. F. ve Demirci, E. (2017). Banka performansının TOPSIS-M uygulaması ile değerlendirilmesi. Söke İşletme Fakültesi Priene Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 35-48. https://dergi.adu.edu.tr/PUSB/webfolders/files/005%20Bahadir_Ebru.pdf
34. Yurttadur, M., Akbalık, M. ve Taşcı, M. Z. (2022). Entropi ve COPRAS yöntemleriyle finansal performans analizi: Mevduat ve katılım bankaları karşılaştırması. Bankacılık ve Sigortacılık Araştırmaları Dergisi, 16, 13-27. https://izlik.org/JA92ZH43KL