İnfertil Çiftler İçin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranış Önerileri

Öz

İnfertilite, dünya genelinde yaygın bir halk sağlığı sorunu olup bireylerin fiziksel, psikolojik ve sosyal yaşamlarını olumsuz etkileyebilir. Kadınlarda ve erkeklerde farklı etiyolojik faktörlere bağlı olarak gelişebilen infertilite, bazı durumlarda nedeni açıklanamayan şekilde de ortaya çıkabilir. Literatürde, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının infertiliteyi önlemede ve tedavi sürecinde olumlu etkiler sağlayabileceği ifade edilmektedir. Sigara kullanımı, aşırı alkol tüketimi, obezite, stres ve yetersiz beslenme gibi yaşam tarzı faktörlerinin üreme sağlığı üzerindeki potansiyel olumsuz etkileri tartışılırken, sağlıklı diyet, düzenli fiziksel aktivite ve ideal vücut ağırlığının korunması gibi davranışların gebelik oranlarını artırabileceği belirtilmiştir. Araştırmalar, sağlıklı yaşam biçimi müdahalelerinin kadınlarda endokrin fonksiyonları destekleyebileceğini, menstrüel siklus düzenliliğine katkı sağlayabileceğini ve erkeklerde sperm kalitesini iyileştirebileceğini göstermektedir. Bu derleme, infertil çiftler için sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının doğurganlık üzerindeki etkilerini güncel kanıtlar ışığında ele alarak, sağlık profesyonelleri ve çiftlere rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının bireylerin genel refahı ve üreme sağlığı üzerindeki potansiyel önemine dikkat çekilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• infertilite
• sağlıklı yaşam
• yaşam biçimi davranışları

Healthy Lifestyle Behavior Recommendations for Infertile Couples

Öz

Infertility is a widespread public health issue worldwide, negatively affecting individuals' physical, psychological, and social well-being. Infertility can develop due to various etiological factors in both women and men, and in some cases, it may occur without an identifiable cause. The literature suggests that healthy lifestyle behaviors may have beneficial effects in preventing infertility and supporting treatment processes. While lifestyle factors such as smoking, excessive alcohol consumption, obesity, stress, and inadequate nutrition are discussed for their potential negative impacts on reproductive health, adopting healthy behaviors—such as maintaining a balanced diet, engaging in regular physical activity, and achieving an optimal body weight—has been associated with increased pregnancy rates. Research indicates that healthy lifestyle interventions can support endocrine functions in women, contribute to menstrual cycle regularity, and improve sperm quality in men. This review aims to examine the effects of healthy lifestyle behaviors on fertility among infertile couples in light of current evidence, providing guidance for both healthcare professionals and couples. The significance of healthy lifestyle behaviors for overall well-being and reproductive health is highlighted.

Anahtar Kelimeler

• Infertility
• healthy lifestyle
• lifestyle behaviors

Kaynakça

1. Abedi, S., Taebi, M., & Esfahani, M. H. N. (2019) ‘‘Effect of vitamin D supplementation on intra-cytoplasmic sperm injection outcomes: A randomized double-blind placebo-controlled trial’’, International Journal of Fertility & Sterility, 13(1), 18.
2. American Society for Reproductive Medicine (2023) ‘‘Definition of infertility: A committee opinion’’.
3. American Society for Reproductive Medicine (2024) ‘‘Tobacco or marijuana use and infertility: A committee opinion’’. American Society for Reproductive Medicine (2022) ‘‘Optimizing natural fertility: A committee opinion’’.
4. Avendaño, C., Mata, A., Sánchez Sarmiento, C. A., & Doncel, G. F. (2012) ‘‘Use of laptop computers connected to internet through Wi-Fi decreases human sperm motility and increases sperm DNA fragmentation’’, Fertility and Sterility, 97(1), 39-45.e2.
5. Bektaş, G. (2019) ‘‘İnfertil kadınların yaşam tarzı faktörlerinin infertilite üzerine etkisi (Yüksek lisans tezi)’’, Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı, Edirne.
6. Bisht, S., Banu, S., Srivastava, S., Pathak, R. U., Kumar, R., Dada, R., & Mishra, R. K. (2020) ‘‘Sperm methylome alterations following yoga-based lifestyle intervention in patients of primary male infertility: A pilot study’’, Andrologia, 52(4), e13551.
7. Boedt, T., Vanhove, A. C., Vercoe, M. A., Matthys, C., Dancet, E., & Lie Fong, S. (2021) ‘‘Preconception lifestyle advice for people with infertility’’, Cochrane Database of Systematic Reviews, 4(4), CD008189.
8. Bulut, Ö. Ü., & Şahin, S. (2021) ‘‘Obezite ve D vitamini düzeylerinin infertilite üzerine etkisi’’, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(2), 29-33.

9. Cemali, Ö. (2023) ‘‘İnfertilite tedavisine başvuran kadınlarda Akdeniz diyetine uyumlu beslenme müdahalesinin kan ve foliküler sıvı örneklerinde yağ asidi parametrelerine ve implantasyon başarısı üzerine etkisi (Doktora tezi).’’, Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı, Ankara.
10. Çevik, E., & Coşkun, A. (2021) ‘‘HPV enfeksiyonuna güncel yaklaşım ve ebenin rolü’’, Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 7(3), 215-229. Demirel, G., & Irez, T. (2020) ‘‘Alkol ve sigara kullanımının infertil erkeklerde semen parametreleri üzerine etkisinin araştırılması’’, Androloji Bülteni, 22(3), 149-153.
11. Emokpae, M. A., & Brown, S. I. (2021) ‘‘Effects of lifestyle factors on fertility: Practical recommendations for modification’’, Reproduction & Fertility, 2(1), R13-R26.
12. Grzechocińska, B., Dąbrowski, F. A., Cyganek, A., & Wielgoś, M. (2013) ‘‘The role of vitamin D in impaired fertility treatment’’, Neuroendocrinology Letters, 34(8), 756-762.
13. Humaidan, P., Haahr, T., Povlsen, B. B., Kofod, L., Laursen, R. J., Alsbjerg, B., Elbaek, H. O., & Esteves, S. C. (2022) ‘‘The combined effect of lifestyle intervention and antioxidant therapy on sperm DNA fragmentation and seminal oxidative stress in IVF patients: A pilot study’’, International Brazilian Journal of Urology, 48(1), 131–156.
14. Ibáñez-Pérez, J., Santos-Zorrozúa, B., López-López, E., Matorras, R., & García-Orad, A. (2019) ‘‘An update on the implication of physical activity on semen quality: A systematic review and meta-analysis’’, Archives of Gynecology and Obstetrics, 299(4), 901–921.
15. Ilacqua, A., Izzo, G., Emerenziani, G. P., Baldari, C., & Aversa, A. (2018) ‘‘Lifestyle and fertility: The influence of stress and quality of life on male fertility’’, Reproductive Biology and Endocrinology, 16(1), 115.
16. Jeršovienė, V., Gudlevičienė, Ž., Rimienė, J., & Butkauskas, D. (2019) ‘‘Human papillomavirus and infertility’’, Medicina (Kaunas, Lithuania), 55(7), 377.
17. Kahn, L. G., Harley, K. G., Siegel, E. L., Zhu, Y., Factor-Litvak, P., Porucznik, C. A., Klein-Fedyshin, M., Hipwell, A. E., & Program Collaborators for Environmental Influences on Child Health Outcomes Program. (2021) ‘‘Persistent organic pollutants and couple fecundability: A systematic review’’, Human Reproduction Update, 27(2), 339–366.
18. Karadeniz, H., Gündüz, C. S., & Can Gürkan, Ö. (2023) ‘‘İnfertilitede kanıta dayalı biyolojik temelli geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları’’, BANÜ Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 5(2), 181–192.
19. Karakaya, E., & Mutlu, H. (2024) ‘‘İnfertilitede güncel yaklaşım: Beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri’’, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1–16. Ke, J., Feng, Y., & Chen, Z. (2023) ‘‘Association between waist circumference and female infertility in the United States’’, PLOS ONE, 18(12), e0295360.
20. Kiani, A. K., Medori, M. C., Bonetti, G., Aquilanti, B., Velluti, V., Matera, G., Iaconelli, A., Stuppia, L., Connelly, S. T., Herbst, K. L., & Bertelli, M. (2022) ‘‘Modern vision of the Mediterranean diet’’, Journal of Preventive Medicine and Hygiene, 63(2 Suppl 3), E36–E43.
21. Kim, E. J., & Nho, J. H. (2022) ‘‘Lifestyle interventions for adults with infertility’’, Journal of Lifestyle Medicine, 12(2), 69–71.
22. Kurnaz, D., & Karaçam, Z. (2022) ‘‘İnfertil obez kadınlarda obezitenin yönetiminde kullanılan yöntemlerin obstetrik sonuçlara etkisi: Sistematik derleme ve meta-analiz’’, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 12(1), 147–169.
23. Lai, J., Li, X., Liu, Z., Liao, Y., Xiao, Z., Wei, Y., & Cao, Y. (2024) ‘‘Association between waist-hip ratio and female infertility in the United States: Data from National Health and Nutrition Examination Survey 2017-2020’’, Obesity Facts, 17(5), 445–458. Lakoma, K., Kukharuk, O., & Śliż, D. (2023) ‘‘The influence of metabolic factors and diet on fertility’’, Nutrients, 15(5), 1180.
24. Ma, J., Wu, L., Zhou, Y., Zhang, H., Xiong, C., Peng, Z., Bao, W., Meng, T., & Liu, Y. (2019) ‘‘Association between BMI and semen quality: An observational study of 3966 sperm donors’’, Human Reproduction, 34(1), 155–162.
25. Mann, U., Shiff, B., & Patel, P. (2020) ‘‘Reasons for worldwide decline in male fertility’’, Current Opinion in Urology, 30(3), 296–301.
26. Öztekin, Ü., & Fırat, F. (2020) ‘‘İdiopatik erkek infertilitesinde antioksidan kompleks tedavinin etkinliğinin değerlendirilmesi’’, Androloji Bülteni, 22(2), 103-107.
27. Sørensen, M., Poulsen, A. H., Nøhr, B., Khan, J., Ketzel, M., Brandt, J., Raaschou-Nielsen, O., & Jensen, A. (2024) ‘‘Long term exposure to road traffic noise and air pollution and risk of infertility in men and women: Nationwide Danish cohort study’’, BMJ, 386, e080664.
28. Wadhwa, L., Priyadarshini, S., Fauzdar, A., Wadhwa, S. N., & Arora, S. (2020) ‘‘Impact of vitamin D supplementation on semen quality in vitamin D-deficient infertile males with oligoasthenozoospermia’’, Journal of Obstetrics and Gynaecology of India, 70(1), 44–49.
29. Wekker, V., Karsten, M. D. A., Painter, R. C., van de Beek, C., Groen, H., Mol, B. W. J., Hoek, A., Laan, E., & Roseboom, T. J. (2018) ‘‘A lifestyle intervention improves sexual function of women with obesity and infertility: A 5-year follow-up of a RCT’’, PLoS One, 13(10), e0205934.
30. World Health Organization (WHO). (2020) ‘‘Healthy diet’’.
31. World Health Organization (WHO). (2023a) ‘‘Selon l'OMS, dans le monde, une personne sur six est touchée par l’infertilité’’.
32. World Health Organization (WHO). (2023b) ‘‘Tobacco’’.
33. World Health Organization (WHO). (2024a) ‘‘Infertility’’.
34. World Health Organization (WHO). (2024b) ‘‘Sexually transmitted infections (STIs)’’.
35. Wihlfahrt, K., Günther, V., Mendling, W., Westermann, A., Willer, D., Gitas, G., Ruchay, Z., Maass, N., Allahqoli, L., & Alkatout, I. (2023) ‘‘Sexually transmitted diseases—An update and overview of current research’’, Diagnostics (Basel), 13(9), 1656.
36. Wise, L. A., Rothman, K. J., Mikkelsen, E. M., Sorensen, H. T., Riis, A. H., & Hatch, E. E. (2012) ‘‘A prospective cohort study of physical activity and time to pregnancy’’, Fertility and Sterility, 97(5), 1136.e1–114.
37. Yücesoy, H., Akın, Ö., Şahbaz, G., & Erbil, N. (2021) ‘‘İnfertilitede çift uyumu ve cinsel fonksiyon’’, Androloji Bülteni, 23(2).
38. Zhang, J., Si, Q., & Li, J. (2017) ‘‘Therapeutic effects of metformin and clomiphene in combination with lifestyle intervention on infertility in women with obese polycystic ovary syndrome’’, Pakistan Journal of Medical Sciences, 33(1), 8–12.
39. Zhou, J., Zhang, Y., Teng, Y., Dou, L., Chen, H., Tao, F., & Huang, K. (2024) ‘‘The relationship between pre-pregnancy body mass index and fertility in adult women: A systematic review and meta-analysis’’, Obesity Reviews, 25(10), e13804.