Hurūf al-Jarr and Anticipated Usage Problems Among Native Turkish-Speaking Students
Öz
Hurūf al-jarr have an important place in various linguistic topics. This importance derives from the functional role they undertake in Arabic sentences and different linguistic structures. Through these particles, semantic relations can be established between different types of nouns and verbs. At the same time, within the threefold classification consisting of noun, verb, and particle, prepositions constitute one of the word classes forming the main core of sentence structure. In conducting this study, a descriptive-analytical method was followed. In the first stage, Arabic prepositions and their corresponding linguistic elements in Turkish were examined. Within this scope, meanings such as location, direction, and separation, which show common features in both languages, were addressed. It has been explained that these meanings expressed through Arabic prepositions are met in Turkish through case suffixes. These meanings are expressed in Turkish by the dative case suffix “-e/-a”, the locative case suffix “-de/-da/-te/-ta”, and the ablative case suffix “-den/-dan/-ten/-tan”. In addition, it has been revealed that some Turkish words are also used as linguistic equivalents of certain Arabic prepositions. In the continuation of the study, issues related to incorrect usage forms of prepositions in various linguistic structures were addressed. It was predicted that students whose native language is Turkish are open to making errors during the use of prepositions. These errors often occur involuntarily and take place beyond the learner’s control. Since error is, by its nature, an undesirable situation in language learning. As a result of examining Arabic and Turkish linguistic phenomena, it has been determined that Turkish native speakers may encounter predictable linguistic errors regarding the use of Arabic prepositions. These errors mainly appear in three forms: replacing a correct preposition with an incorrect one, omitting a preposition in contexts where it is required, or using a preposition in contexts where it should not be used. This study has identified several reasons preventing students from using prepositions correctly. The primary reason is the insufficient knowledge of prepositional meanings by students, considered the most complex among these reasons. In addition, differences between preposition types and Turkish equivalents, the distinction between transitivity and intransitivity in Arabic and Turkish, the internal semantic variation of prepositions, and the idiosyncratic nature of some complex Arabic structures are also among these reasons. The study concludes with recommendations for those concerned with teaching Arabic as a foreign language. It is emphasized that special and planned instructional efforts are necessary in order to prevent incorrect use of prepositions by students whose native language is Turkish and to minimize the negative effects arising from such incorrect usage. This contributes to improving the quality of Arabic language teaching.
Anahtar Kelimeler
Harf-i Cerler ve Anadili Türkçe Olan Öğrencilerde Öngörülen Kullanım Problemleri
Öz
Harf-i cerler, çeşitli dilbilimsel konular içerisinde önemli bir yere sahiptir. Bu önem, harf-i cerlerin Arapça cümlelerde ve farklı dilsel yapılarda üstlendikleri işlevsel rolden kaynaklanmaktadır. Zira harf-i cerler aracılığıyla, farklı türdeki isimler ile fiiller arasında anlamsal ilişkiler kurulabilmektedir. Aynı zamanda harf-i cerler, isim, fiil ve harften oluşan üçlü kelime sınıflandırması içerisinde yer alan ve cümle yapısının ana çekirdeğini oluşturan kelimenin türlerinden birini teşkil etmektedir. Bu çalışmanın yürütülmesinde betimleyici-analitik yöntem izlenmiştir. İlk aşamada, Arapçadaki harf-i cerler ile Türkçede bunlara karşılık gelen dilsel unsurlar ele alınmıştır. Bu kapsamda, harf-i cerlerin taşıdığı, başta bulunma, yönelme ve ayrılma gibi her iki dilde ortak özellikler sergileyen çeşitli anlamlar üzerinde durulmuştur. Arapçada harf-i cerler aracılığıyla ifade edilen bu anlamların, Türkçede hâl ekleri olarak adlandırılan birtakım ekler yoluyla karşılandığı açıklanmıştır. Bu anlamların Türkçede yönelme hâl eki “-e” / “-a”, bulunma hâl eki “-de” / “-da” / “-te” / “-ta” ve ayrılma hâl eki “-den” / “-dan” / “-ten” / “-tan” aracılığıyla ifade edildiğine yer verilmiştir. Bunun yanı sıra bazı Türkçe sözcüklerin de kimi Arapça harf-i cerlerin dilsel karşılıkları olarak kullanıldığı ortaya konmuştur. Çalışmanın devamında, harf-i cerlerin çeşitli dilsel yapılarda doğru olmayan kullanım biçimlerine ilişkin bazı konular ele alınmıştır. Anadili Türkçe olan öğrencilerin, harf-i cer kullanımı sırasında hata yapmaya açık oldukları öngörülmüştür. Bu hatalar çoğu zaman öğrenciden istem dışı olarak ortaya çıkmakta ve onun denetimi dışında gerçekleştiği düşünülmektedir. Arapça ve Türkçeye ilişkin dilsel olguların dikkatle incelenmesi sonucunda, anadili Türkçe olan öğrencilerin Arapça harf-i cer kullanımı konusunda önceden öngörülebilecek dilsel hatalarla karşı karşıya gelebilecekleri tespit edilmiştir. Bu hataların ortaya çıkış biçimleri temelde, doğru bir harf-i cerin yanlış bir harf-i cerle değiştirilmesi, harf-i cerin kullanılmasının gerekli olduğu bağlamlarda ihmal edilmesi ya da kullanılmaması gereken durumlarda harf-i cerin kullanımına başvurulması şeklinde görülmektedir. Bu çalışma sonucunda, öğrencilerin harf-i cerleri doğru biçimde kullanmalarını engelleyen birtakım nedenler saptanmıştır. Bu nedenlerin başında, öğrenciler tarafından harf-i cerlerin anlamlarının yeterince bilinmemesi gelmekte olup, bu durum nedenler arasında en karmaşık olanı olarak değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra, harf-i cerin türü ile Türkçedeki karşılığı arasındaki farklılık, Arapça ve Türkçe arasında geçişlilik ve geçişsizlik meselesindeki ayrım, harf-i cerin kendi içindeki anlamsal farklılığı ve son olarak Arapçadaki bazı karmaşık yapıların kendine özgü niteliği de bu nedenler arasında yer almaktadır. Çalışma, Arapçanın yabancı dil olarak öğretimi alanında ilgili kişilere yönelik bazı önerilerle sonuçlandırılmıştır. Ana dili Türkçe olan öğrencilerin harf-i cerleri yanlış kullanmasının önlenmesi ve bu yanlış kullanımdan doğabilecek olumsuz etkilerin minimize edilmesi amacıyla, özel ve planlı öğretim çabalarının gerekli olduğu vurgulanmıştır. Bu durum, Arapça dil öğretiminin kalitesinin artırılmasına katkı sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
حروف الجر والمشكلات المتوقعة في توظيفها لدى متعلمي اللغة العربية من الناطقين باللغة التركية
Öz
إن حروف الجر تحظى بأهمية كبيرة داخل الموضوعات اللغوية المتنوعة. وذلك نظراً إلى دورها الوظيفي الذي تؤديه في الجمل والتراكيب اللغوية العربية؛ حيث إننا نستطيع من خلالها إنشاء تواصل معنوي بين الأسماء والأفعال بأنواعها المختلفة. وهي في الوقت نفسه تندرج تحت أحد أنواع الكلمة العربية التي تشكِّل نواة الجملة، داخل أقسامها الثلاثة التي تتمثَّل في كلٍّ من الاسم والفعل والحرف. لقد اتَّبعنا في إجراء الدراسة الحالية المنهج الوصفي التحليلي؛ حيث بدأنا أولاً بوصف حروف الجر ونظائرها التركية التي تدل على معانٍ تشكِّل قدراً مشتركاً بين اللغتين. وذلك مثل: الظرفية والاستعلاء والمجاوزة والإلصاق وابتداء الغاية وانتهائها وغير ذلك من المعاني المتنوعة، مع ذكر ما يتعلق بهما من جزئيات داخلية فرعية. وواصلنا القول بأنه: يستعان في التعبير عن هذه المعاني في اللغة التركية، بلواحق تمثَّلت في لاحقة الإقبال والتوجّه: "-e" / "-a"، ولاحقة الظرفية: "-de" / "-da" / "-te" / "-ta" ولاحقة الانصراف: "-den" / "-dan" / "-ten" / "-tan"، إضافة إلى كلمات تركية كثيرة مما اعتبرناها نظائر لغوية لبعض حروف الجر العربية. ثم أتبعنا ذلك بموضوعات تتعلق بالاستخدام غير السليم لحروف الجر في تراكيب لغوية متنوعة. اتَّضح أن متعلم اللغة العربية من الناطقين باللغة التركية، عُرْضة للخطأ في كثير من المواقف اللغوية التي تحاصره. فقد يصدر منه الخطأ بصورة غير إرادية مما تبقى خارج سيطرته؛ حيث إن الخطأ قضية غير مرغوب فيها في حد ذاتها. تبيَّن أننا نستطيع من خلال التدقيق والتمعُّن في ظواهر ترتبط باللغتين العربية والتركية، أن نتنبَّأ مسبقاً بأخطاء لغوية قد تصدر من المتعلم الناطق باللغة التركية بهذا الخصوص. نتوقَّع أن لصدور الخطأ صوراً متنوعة تتمثَّل في إبدال حرف جر غير صحيح بحرف جر آخر صحيح، أو إهمال حرف الجر فيما يجب فيه الإتيان بحرف الجر، أو الإتيان بحرف الجر فيما ينبغي الإهمال له كلياً. ولقد توصَّلنا نتيجة الدراسة الحالية، إلى طائفة من الأسباب التي قد تعرقل المتعلم من التوظيف المستقيم لحروف الجر. يمكن أن نشير إلى أبرز تلك الأسباب على النحو الآتي: عدم الإلمام بمعاني حروف الجر وهو الأكثر تعقيداً بين الأسباب، ومنها الاختلاف بين نوعية حرف الجر ونظيره التركي، ومنها الاختلاف بين اللغتين العربية والتركية في قضية التعدي واللزوم، والتنوُّع الدلالي لحرف الجر نفسه، وأخيراً الطبيعة الخاصة لبعض التراكيب الشائكة في اللغة العربية. ولقد اختتمنا الدراسة بتقديم مجموعة من نصائح ووصايا تدعو المهتمِّين بمجال تعليم العربية بوصفها لغة أجنبية، إلى ضرورة أن يكرِّسوا جهوداً خاصة تهدف إلى القضاء على التوظيف الخاطئ لحروف الجر، مما يرتكبها المتعلمون الناطقون باللغة التركية، أو التقليل من النتائج السلبية المتوقعة منهم بهذا الخصوص، مما يسهم في تحسين جودة تعليم اللغة العربية.
Anahtar Kelimeler
