Spiritüel Şifa Yönelimleri Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışma, bireylerin New Age temelli spiritüel şifa yönelimlerini ölçmek amacıyla geliştirilen Spiritüel Şifa Yönelimleri Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik analizlerini gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır. New Age inanç ve uygulamalarının kuramsal ve pratik zeminini oluşturduğu bu yönelimler; öz-spiritüellik, alternatif şifa uygulamaları, parapsikolojik-kozmik inançlar, zihin ötesi deneyimler (örneğin telepati, trans, aile dizimi gibi) ve ritüelistik-duyusal pratikler (tütsü, mum, spiritüel müzikler vb.) gibi farklı içerik alanlarına sahiptir. Spiritüel şifa yönelimi, yapısı gereği bütüncül (holistik) bir nitelik taşımakta; çoğunlukla iç içe geçen, birbirini destekleyen ve aynı iyileşme/iyi hissetme amacına hizmet eden çok çeşitli uygulamaları bünyesinde barındırmaktadır. Bu nedenle, her ne kadar farklı unsurları içerse de, bu yönelimin bütüncül bir yapı içinde ve şifa temelinde ele alınması kavramsal açıdan anlamlı ve yerinde bir yaklaşımdır. Bu çalışmanın amacı, doğrudan New Age inanç sistemine yönelimi ölçmek değil; bu düşünsel arka plandan beslenen ve bazı bireylerin günlük yaşamında yer bulan şifa odaklı spiritüel eğilimleri değerlendirmektir. Bu çalışmada 408 katılımcıdan elde edilen verilere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış; bu analiz sonucunda ölçeğin 23 maddeden oluşan tek faktörlü bir yapıya sahip olduğu ve tüm maddelerin faktör yüklerinin 0,64 ile 0,91 arasında değiştiği belirlenmiştir. Madde-toplam korelasyonlarının 0,64’ün üzerinde olması ve iç tutarlılık katsayılarının Cronbach's Alpha = 0,97 ve McDonald's Omega = 0,98 düzeyinde bulunması, ölçeğin yüksek güvenirlik düzeyine işaret etmektedir. Bu yapı, 229 kişilik farklı bir örneklem üzerinde gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiş; DFA bulguları, CFI = 0,996, TLI = 0,996, RMSEA = 0,012 ve SRMR = 0,060 gibi güçlü uyum indeksleriyle modelin veriyle yüksek düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Elde edilen bulgular, Spiritüel Şifa Yönelimleri Ölçeği’nin geçerli, güvenilir ve tek boyutlu bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Din Psikolojisi
• Spiritüellik
• New Age İnançları
• Şifacılık
• Spiritüel Şifa

Spiritual Healing Orientation Scale: A Validity and Reliability Study

Abstract

This study aims to conduct the validity and reliability analyses of the Spiritual Healing Orientations Scale, which was developed to measure individuals’ New Age–based spiritual healing tendencies. These orientations, grounded in the theoretical and practical framework of New Age beliefs and practices, encompass various content domains such as self-spirituality, alternative healing practices, parapsychological–cosmic beliefs, transcendent mental experiences (e.g., telepathy, trance, family constellation), and ritualistic–sensory practices (e.g., incense, candles, spiritual music). By its nature, spiritual healing orientation possesses a holistic quality, incorporating practices that are often interwoven, mutually reinforcing, and collectively aimed at achieving healing and well-being. Therefore, although this orientation comprises different components, conceptualizing and measuring it as a holistic, healing-centered construct is both meaningful and appropriate. The purpose of this study is not to directly assess the New Age belief system itself, but rather to evaluate healing-riented spiritual tendencies that are influenced by this worldview and manifested in the daily lives of some individuals. In this study, data collected from 408 participants were analyzed using Exploratory Factor Analysis (EFA). The results indicated that the scale consists of 23 items forming a single-factor structure, with factor loadings ranging from 0.64 to 0.91. The item–total correlations exceeding 0.64 and the internal consistency coefficients of Cronbach’s Alpha = 0.97 and McDonald’s Omega = 0.98 demonstrate a high level of reliability. This structure was further tested through Confirmatory Factor Analysis (CFA) conducted on a separate sample of 229 participants. The CFA results showed excellent model fit, with fit indices of CFI = 0.996, TLI = 0.996, RMSEA = 0.012, and SRMR = 0.060. Overall, the findings indicate that the Spiritual Healing Orientations Scale is a valid, reliable, and unidimensional measurement instrument.

Keywords

• Psychology of Religion
• Spirituality
• New Age Beliefs
• Healing
• Spiritual Healing

Kaynakça

1. Ahmedi, E. Şah. “Yeni Çağ İnanışlarının Çeşitli Değişkenlerle İlişkisi Üzerine Bir Araştırma: Bursa Örneği”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 26/1 (2022), 135-152. https://doi.org/10.18505/cuid.1080308
2. Altınlı-Macić, Merve. Turkish Students’ Spirituality Today. Durham: Durham University, Doktora Tezi, 2017. Erişim 9 Ağustos 2025. http://etheses.dur.ac.uk/12299/
3. Arslan, Mustafa. “Değişim Sürecinde Yeni Dindarlık Formları: ‘Yeni Çağ İnanışları Örneği”. Değerler Eğitimi Dergisi 4/11 (2006), 9-25.
4. Aupers, Stef - Houtman, Dick. “Beyond the Spiritual Supermarket: The Social and Public Significance of New Age Spirituality”. Journal of Contemporary Religion 21/2 (2006), 201-222. https://doi.org/10.1080/13537900600655894
5. Aydın, Cüneyd. “Yeni Çağ Hareketi: Modern Bir İnanç Formunun Din Psikolojisi Açısından Analizi”. İdrak Dini Araştırmalar Dergisi 5/2 (2025), 107-127.
6. Bahadur, Merve - Çapcıoğlu, İhsan. “Yeni Dini Hareketlerde Çevrimiçi ve Çevrimdışı Yönelimler: Sahaja Yoga Örneği”. Journal of Islamic Research 32/2 (2021), 374-392.
7. Bash, Anthony. “Spirituality: The Emperor’s New Clothes?”. Journal of Clinical Nursing 13/1 (2004), 11-16.
8. Carrette, Jeremy - King, Richard. Selling Spirituality. London: Routledge, 2004.

9. Cengiz, Kurtuluş, vd. Türkiye’de Spiritüel Arayışlar: Deizm, Yoga, Budizm, Meditasyon, Reiki vb. İstanbul: İletişim Yayınları, 2021.
10. Chen, Shu-Chuan. “Teorizing Emotions in New Age Practices: An Analysis of Feeling Rules in Self-Religion”. New Age Spirituality: Rethinking Religion. ed. Steven J. Sutcliffe - Ingvild Sælid Gilhus. 227-241. London: Routledge, 2013.
11. Clark, Lee Anna - Watson, David. “Constructing Validity: Basic Issues in Objective Scale Development”. Methodological Issues and Strategies in Clinical Research. ed. Alan E. Kazdin. 4. Baskı, 187-203. Washington, DC: American Psychological Association, 2016.
12. Collins, Peter. “New Age Spirituality”. The Furrow 49/2 (1998), 91-97. Erişim 9 Ağustos 2025. https://www.jstor.org/stable/27663593
13. Demiryürek, Ahmet Selim. Geç Modern Toplumda Dindar Kadınların Spiritüel Arayışları. Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2024.
14. DeVellis, Robert F. - Thorpe, Carolyn T. Scale Development: Theory and Applications. Thousand Oaks, CA: Sage, 2021.
15. Düzgüner, Sevde. Maneviyat Algısı ve Diğerkâmlıkla İlişkisi: Kan Bağışı Örneğinde Türkiye ve Amerika Karşılaştırmalı Nitel Bir Araştırma. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2013.
16. Felt, John M. vd. "Using Person Fit Statistics to Detect Outliers in Survey Research". Frontiers in Psychology 8 (2017). https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00863
17. Erkuş, Adnan. Psikolojide Ölçme ve Ölçek Geliştirme. Ankara: Pegem Akademi, 2012.
18. Ersoy, Ruhi. “Modernizm-Postmodernizm Bağlamında Geleneksel Tıp Uygulamalarının Güncelliği Üzerine Bir Değerlendirme”. Millî Folklor 26/101 (2014), 191-200.
19. Global Wellness Institute. Global Wellness Economy Report 2024. Miami: Global Wellness Institute, 2024.
20. Granqvist, Pehr - Hagekull, Berit. “Seeking Security in the New Age: On Attachment and Emotional Compensation”. Journal for the Scientific Study of Religion 40/3 (2001), 527-545.
21. Gür, Hande. Moving Beyond Qualitative and Quantitative Methods: Experimenting Sequential Mixed Methods While Studying Spirituality. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
22. Gürbüz, Sait - Şahin, Faruk. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2018.
23. Hammer, Olav. Claiming Knowledge: Strategies of Epistemology from Theosophy to the New Age. Leiden: Brill, 2001.
24. Hanegraaff, Wouter. New Age Religion and Western Culture: Esotericism in the Mirror of Secular Thought. Leiden: Brill, 1996.
25. Heelas, Paul. The New Age Movement: Religion, Culture and Society in the Age of Postmodernity. Oxford: Blackwell, 1996.
26. Heelas, Paul - Woodhead, Linda. The Spiritual Revolution: Why Religion is Giving Way to Spirituality. Malden, MA: Blackwell, 2005.
27. Höllinger, Franz - Smith, Tom B. “Religion and Esotericism Among Students: A Cross-Cultural Comparative Study”. Journal of Contemporary Religion 17/2 (2002), 229-249. https://doi.org/10.1080/13537900220125208
28. Huss, Boaz. “Spirituality: The Emergence of a New Cultural Category and Its Challenge to the Religious and the Secular”. Journal of Contemporary Religion 29/1 (2014), 47-60. https://doi.org/10.1080/13537903.2014.864803
29. İmamoğlu, Emine Olcay. Self-related Correlates of Well-being. Ankara: Middle East Technical University, Doktora Tezi, 2004.
30. Jordan, Paul - Spiess, Michelle R. “Rethinking the Interpretation of Item Discrimination and Factor Loadings”. Educational and Psychological Measurement 79/6 (2019), 1103-1132.
31. Kaufman, Trystan S. “A New-Old Spirituality: How Spirituality has Softened and Revitalized Religion”. International Journal of Practical Theology 27/2 (2023), 264-284. https://doi.org/10.1515/ijpt-2023-0068
32. Kaya, Veysel - Aydın, Cüneyd. “Yeni Çağ İnançları Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 35 (2013), 5-19.
33. Kızılgeçit, Muhammed. Gençlerin Yeni Dini Hareketlere Katılımının Psikolojik Nedenleri: Bireyin Arayışı mı? Hareketin Başarısı mı? İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2019.
34. Kirman, Mehmet Ali. Yeni Dinî Hareketler Sosyolojisi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2022.
35. Koch, Anne. “Alternative Healing as Magical Self-Care in Alternative Modernity”. Numen 62/4 (2015), 431-459. Erişim 9 Ağustos 2025. https://www.jstor.org/stable/24644878
36. Koenig, Harold G. “Research on Religion, Spirituality, and Mental Health: A Review”. The Canadian Journal of Psychiatry 54/5 (2009), 283-291.
37. Köse, Ali. Milenyum Tarikatları: Batı'da Yeni Dini Akımlar. İstanbul: Timaş Yayınları, 2017.
38. Kyle, Richard. The New Age Movement in American Culture. Lanham, MD: University Press of America, 1995.
39. Løøv, Margrethe. The New Age Movement. Elements in New Religious Movements. Cambridge: Cambridge University Press, 2024. https://doi.org/10.1017/9781009058155.
40. Mikaelsson, Lisbeth. “New Age Healing and the Marginalization of Religion". New Age Spirituality: Rethinking Religion. ed. Steven J. Sutcliffe - Ingvild Sælid Gilhus, 201-216. London: Routledge, 2014.
41. Oh, Cheol - Sarkasian, Rima. “Spiritual Individualism or Engaged Spirituality? Social Implications of Holistic Spirituality Among Mind-Body-Spirit Practitioners”. Sociology of Religion 73/3 (2012), 299-322. https://doi.org/10.1093/socrel/srr054
42. Ok, Üzeyir. “Ok-Dinî Tutum Ölçeği-G: Genişletilmiş Versiyon”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 65/2 (2024), 479-514. https://doi.org/10.33227/auifd.1519206
43. Paker, Oya. “Postmodern Bilgelik: Yeni Çağ Söyleminde Kişisel Gelişim ve ‘Ruhsal Alıştırmalar’”. Psikoloji Çalışmaları Dergisi 31 (2011), 61-98.
44. Pınarbaşı, Gülenay. “New Age Uygulamalarının/İnançlarının Bir Yansıması Olarak Astroloji ve Facebook’ta Kullanımının Betimsel Analizi”. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 18/39 (2021), 128-169. https://doi.org/10.26466/opus.834298
45. Roof, Wade Clark. Spiritual Marketplace: Baby Boomers and the Remaking of American Religion. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1999.
46. Rose, Susan. “Is the Term ‘Spirituality’ a Word That Everyone Uses, But Nobody Knows What Anyone Means By It?”. Journal of Contemporary Religion 16/2 (2001), 193-207. https://doi.org/10.1080/13537900120040663
47. Şendağ, Duygu. Contemporary Spirituality in Turkey: Healing as a Medium Between the Sacred and the Profane. İstanbul: İbn Haldun University Alliance of Civilizations Institute, Doktora Tezi, 2022.
48. Sevinç, Kenan, vd. “Dindar ve Spiritüel Olmama (DİSOL) Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması”. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (2015), 59-86.
49. Sutcliffe, Steven J. - Bowman, Marion. Beyond New Age: Exploring Alternative Spirituality. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2000. https://doi.org/10.1515/9781474497015
50. Sutcliffe, Steven J. Children of the New Age: A History of Spiritual Practices. London: Routledge, 2002.
51. Sutcliffe, Steven J. “The Dynamics of Alternative Spirituality: Seekers, Networks, and ‘New Age’”. The Oxford Handbook of New Religious Movements. ed. James R. Lewis. 466-490. Oxford: Oxford University Press, 2004.
52. Sutcliffe, Steven J. - Gilhus, Ingvild Sælid. “Introduction: ‘All Mixed Up’ - Thinking About Religion in Relation to New Age Spiritualities”. New Age Spirituality: Rethinking Religion. ed. Steven J. Sutcliffe - Ingvild S. Gilhus. 1-16. London: Routledge, 2013.
53. Watts, Graham. “The Religion of the Heart: ‘Spirituality’ in Late Modernity”. American Journal of Cultural Sociology 10/1 (2022), 1-33. https://doi.org/10.1057/s41290-020-00106-x
54. Woodhead, Linda. “Spirituality and Christianity: The Unfolding of a Tangled Relationship”. Religion, Spirituality and Everyday Practice. ed. Giuseppe Giordan - William H. Swatos Jr. 3-18. Dordrecht: Springer, 2011. https://doi. org/10.1007/978-94-007-1819-7_1
55. Yalvaç Arıcı, Handan. “Modern Şifacılık Yönelimlerinden Enerji Şifacılığı Uygulamaları”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi (2021), 233-267.
56. Yapıcı, Asım. “Yeni Bir Dindarlık Ölçeği ve Üniversiteli Gençlerin Dinin Etkisini Hissetme Düzeyi”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/1 (2006), 65-115.
57. Yapıcı, Asım. “Kuramdan Yönteme ‘Ruh Sağlığı-Din’ Çalışmalarında Karşılaşılan Güçlükler”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (2011), 25-61.
58. Yapıcı, Asım. “Şüphe ve İnanç Kıskacında Gençlerin Din ve Dindarlık Algıları”. İlahiyat Akademi 12 (2020), 1-44.
59. Yıldırım, Ali - Hasan Şimşek. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. 12. Baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.
60. York, Michael. The Emerging Network: A Sociology of the New Age and Neo-Pagan Movements. Lanham, MD: Rowman & Littlefield, 1995.
61. Yörük, Evrim. “Türkiye’deki Neo-liberal Krizi Yankılayan Spiritüel Bir TV Dizisi: Arayış”. Kritik İletişim Çalışmaları Dergisi 7/1 (2025), 126-151.
62. Zinnbauer, Brian J. vd. “Religion and Spirituality: Unfuzzying the Fuzzy”. Journal for the Scientific Study of Religion 36/4 (1997), 549-564.