1. Dergi Yapay Zeka Politikası
İnterdisipliner Medya ve İletişim Çalışmaları (IMCS), üretken yapay zeka (ÜYZ) ve yapay zeka destekli teknolojilerin akademik yazım ve yayıncılık süreçlerindeki artan kullanımını dikkate alarak, Committee on Publication Ethics (COPE), World Association of Medical Editors (WAME) pozisyon bildirgeleri ve Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) 'Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zeka Kullanımına Dair Etik Rehber'i (2024) ile uyumlu olarak aşağıdaki politikayı benimser.
2.1. Yazarlık
2.1.1. Yapay zeka araçları veya büyük dil modelleri (LLM), IMCS'de yayımlanan hiçbir çalışmada yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez.
2.1.2. Yazarlık, çalışmanın doğruluğu, özgünlüğü ve bütünlüğünden hesap verebilme kapasitesini gerektirir; bu sorumluluk yalnızca insan yazarlara aittir.
2.2. İzin Verilen Kullanım Alanları
2.2.1. Dil ve üslup düzenlemesi: Yazarın kendi ürettiği özgün metnin dilbilgisi, imla, akıcılık ve okunabilirlik açısından düzenlenmesi (imla/dilbilgisi denetleyicileriyle eşdeğer işlev) beyan zorunluluğu olmak koşulu ile kabul edilir.
2.2.2. Fikir geliştirme ve literatür tarama desteği: Araştırma sorusu netleştirme, literatür keşfi, kod/veri analizi desteği gibi hazırlık aşaması kullanımları, Yöntem veya Teşekkür bölümünde belirtilmek kaydıyla kabul edilir.
2.2.3. Kavramsal görselleştirme: Akış şeması, süreç diyagramı gibi araştırma verisi içermeyen kavramsal illüstrasyonlarda AI kullanımına, kaynak belirtilerek izin verilir.
2.2.4. Kod yazım ve veri analizi desteği: Avrupa Komisyonu’nun “Araştırmalarda Üretken Yapay Zekânın Sorumlu Kullanımına İlişkin ERA Kılavuzu”, araştırmacıların şeffaflığı, hesap verebilirliği ve insan gözetimini sağlamaları ve bilimsel çıktıların tüm sorumluluğunu üstlenmeleri koşuluyla, kod üretiminde ve veri analizinde – beyan- koşulu ile üretken yapay zekâ kullanımını kabul etmektedir.
2.3. Yasak Kullanım Alanları
2.3.1. İçerik üretimi ve 'insanlaştırma': Makalenin Bulgular, Tartışma, Sonuç gibi analitik-yorumsal bölümlerinin bütününün veya önemli bir kısmının AI tarafından sıfırdan üretilmesi ya da yazarın kendi analitik muhakemesini içermeyen AI çıktısının, yapay zeka tespit araçlarından kaçınmak amacıyla yeniden yazdırılması ('insanlaştırma') kabul edilmez. Bu, madde 2.2.1.'deki dil/üslup düzenlemesinden farklıdır: ölçüt, altta yatan analitik içeriğin ve akıl yürütmenin yazara ait olup olmadığıdır.
2.3.2. Araştırma verisi ve bulgu üretimi: Araştırma sonuçlarının, istatistiksel bulguların, alıntıların veya kaynakçanın AI tarafından üretilmesi veya AI ile 'halüsinasyon' riski taşıyan içeriklerin doğrulanmadan kullanılması yasaktır.
2.3.3. Görsel/veri manipülasyonu: Araştırma verisini temsil eden görsellerin (grafik, tablo, ekran görüntüsü, medya örnekleri) AI ile oluşturulması veya değiştirilmesi yasaktır (yapay zekanın kendisi araştırma nesnesi olan çalışmalar hariç).
2.4. Beyan (Disclosure) Yükümlülüğü
2.4.1. Madde 2.2 kapsamındaki kullanımlar (dil düzenleme hariç), makalenin sonunda, kaynakçadan hemen önce yer alan 'Yapay Zeka Kullanım Beyanı' başlıklı ayrı bir bölümde belirtilmelidir.
2.4.2. Beyanda “kullanılan aracın adı ve versiyonu, kullanım amacı ve kullanıldığı bölüm(ler)” açıkça yazılmalıdır.
2.4.3. Beyan edilmemiş AI kullanımı tespit edilirse, IMCS bunu bir yayın etiği ihlali olarak COPE kılavuzları çerçevesinde değerlendirir.
2.5. Hakemlik ve Editöryal Süreç
2.5.1. Hakemler ve editörler, değerlendirme sürecindeki hiçbir aşamada (rapor yazımı, karar süreci dahil) değerlendirdikleri makaleyi bir AI aracına veya LLM'ye yükleyemez; bu, yazarın gizlilik ve fikri mülkiyet haklarının ihlali anlamına gelir.
2.5.2. Hakemler, yalnızca kendi yazdıkları hakem raporunun dil/üslup düzenlemesi için AI kullanabilir; raporun içeriğinden ve değerlendirme yargısından tamamen kendileri sorumludur.
2.5.3. AI, makalelerin ön değerlendirme, hakem ataması veya ret/kabul kararlarında kullanılamaz.
2.6. Sorumluluk
2.6.1. AI aracı kullanılsın ya da kullanılmasın, çalışmanın bilimsel doğruluğu, özgünlüğü, etik uygunluğu ve olası hatalarından tüm yazarlar müştereken ve münferiden sorumludur.
2.6.2. Bu politika, Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) 2024 tarihli Üretken Yapay Zeka Etik Rehberi ile Yaşar Üniversitesi'nin ilgili kurumsal düzenlemeleriyle birlikte yorumlanır ve gelişmelere bağlı olarak Yayın Kurulu tarafından güncellenir.