Araştırma Makalesi

İptal kültürü: Dijital çağda toplumsal denetimin yeni boyutu

Sayı: 1 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

İptal kültürü: Dijital çağda toplumsal denetimin yeni boyutu

Öz

Bu çalışma, dijitalleşmeyle birlikte sosyal medya platformlarında şekillenen iptal kültürü olgusunu yeni nesil bir toplumsal denetim mekanizması olarak ele almaktadır. Antik dönemden modern totaliter rejimlere kadar uzanan tarihsel dışlama pratiklerinden beslenen iptal kültürü, dijital çağda kullanıcılar arası etkileşim ve gözetim yoluyla yeniden biçimlenmiştir. Makalede, iptal kültürünün tarihsel kökenleri ve teorik arka planı incelenmiş; sosyal medyanın toplumsal normlar üzerindeki dönüştürücü etkisi Marshall McLuhan’ın teknolojik determinizm yaklaşımı ve Jürgen Habermas’ın kamusal alan kuramı çerçevesinde değerlendirilmiştir. ABD merkezli #MeToo ve Black Lives Matter gibi hareketlerin yanı sıra Türkiye’deki örnekler üzerinden iptal kültürünün yerel ve küresel tezahürleri karşılaştırmalı biçimde analiz edilmiştir. Çalışma, iptal kültürünün ifade özgürlüğünü tehdit eden ve kutuplaşmayı derinleştiren yönlerine dikkat çekerken, aynı zamanda marjinalleştirilmiş grupların seslerini duyurmasına olanak tanıyan bir hesap sorma aracı işlevi de gördüğünü ortaya koymaktadır. Bu bağlamda iptal kültürü, dijital çağın ifade rejimleri, toplumsal sorumluluk anlayışı ve demokratik diyalog potansiyelleri arasındaki gerilimleri yansıtan çok katmanlı bir olgu olarak değerlendirilmektedir. Çalışma, iptal kültürünün teknolojik belirlenim, kamusal alan ve toplumsal denetim kavramlarıyla ilişkisini açıklamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdulahi, A., Samadi, B. ve Gharleghi, B. (2014). A study on the negative effects of social networking sites such as Facebook among Asia Pacific University scholars in Malaysia. International journal of business and social science, 5(10), 133-145. https://www.semanticscholar.org/paper/A-Study-on-the-Negative-Effects-of-Social-Sites-as-Abdulahi-Samadi/78acca4b41888e02be44a3e10eadd258d5ada16d
  2. Andrejevic, M. (2004). The work of watching one another: Lateral surveillance, risk, and governance. Surveillance & society, 2(4), 479-497. https://doi.org/10.24908/ss.v2i4.3359
  3. Aytüre, S. (2022). Antik Roma siyasi kültüründe damnatio memoriae. Anadolu Arşivleri, 16(1), 19-34. https://doi.org/10.46931/aran.2022.16.1.2
  4. BBC Türkçe. (2022, 23 Ocak). Sezen Aksu’nun “Beni öldüremezsin; sesim, sazım, sözüm var benim” dediği şarkısı dünya dillerine çevrildi. https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-60036599
  5. Bridges, K. M. (2022, 26 Ocak). Language on the move: “Cancel culture,” “critical race theory,” and the digital public sphere. Yale law journal forum, 131. https://www.yalelawjournal.org/forum/language-on-the-move
  6. Bouvier, G. ve Machin, D. (2021). What gets lost in Twitter ‘cancel culture’ hashtags? Calling out racists reveals some limitations of social justice campaigns. Discourse & society, 32(3), 307-327. https://doi.org/10.1177/0957926520977215
  7. Bromwich, J. E. (2018, 28 Haziran). Everyone is cancelled. The New York Times. https://www.nytimes.com/2018/06/28/style/is-it-canceled.html
  8. Castells, M. (2005). The networked society: From knowledge to policy. Brookings Institution.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dijitalleşme , Sosyal Medya Çalışmaları , İletişim Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

6 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

16 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Özer, B. (2025). İptal kültürü: Dijital çağda toplumsal denetimin yeni boyutu. im: İletişim ve Medya Çalışmaları Dergisi, 1, 53-74. https://izlik.org/JA63HK66EB

im: İletişim ve Medya Çalışmaları Dergisi CC BY-NC 4.0 ile lisanslanmaktadır