Inequalities in Contemporary Societies and New Forms of Capitalist Domination

Yıl 2025, Sayı: 16, 153 - 176, 29.07.2025

Cem Özkurt

https://doi.org/10.53791/imgelem.1633812

Öz

The economic, social and political codes that shape the socio-formation of contemporary societies are rapidly transforming. These differentiations cannot be interpreted and properly analyzed with institutional habits, traditional ways of thinking and cognitive codes inherited from the past. The transformation is taking place so rapidly that ten or fifteen-year periods correspond to the fifty-year pace of change of the past. It becomes difficult to understand society and it is no longer an easy task to do the sociology of change. In this context, this article analyzes the multi-dimensional transformation and socio-economic differentiations of our contemporary social formation that are taking place at a hyper-speed from a sociological perspective. In the study, a problematization constructed in the context of two axes has been made while carrying out this analysis. The first axis opens up discussion on the types of inequalities created in the daily lives of social segments by fluid working practices in the structured economic system of advanced capitalism devoid of socio-economic security and the socio-economic tensions it creates on the labor front. The second axis is to show the connection between the declining public society imagination and socialist politics and the destructive effect of advanced capitalism and to bring to the agenda how the problem areas that should be public are confined to the private sphere.

Anahtar Kelimeler

Flexible Capitalism , İnequalities , Fluid Work , Public Space , Private Space.

Çağdaş Toplumlarda Eşitsizlikler ve Kapitalizmin Yeni Tahakküm Formları

Öz

Çağdaş toplumların sosyo-oluşumunu biçimlendiren ekonomik, toplumsal ve siyasal kodlar hızla dönüşüyor. Bu farklılaşmalar, geçmişten devralınan kurumsal alışkanlıklar, geleneksel düşünme biçimleri ve bilişsel kodlarla anlamlandırılamıyor ve hakkıyla tahlil edilemiyor. Dönüşüm öylesine süratli gerçekleşiyor ki, on yıllık ya da on beş yıllık periyotlar, geçmişin elli yıllık değişim hızına denk geliyor. Toplumu anlamak zorlaşıyor ve değişimin sosyolojisini yapmak kolay bir uğraş olmaktan çıkıyor. Bu bağlamda bu makale, çağdaş toplumsal formasyonumuzun hiper hızda gerçekleşen çok boyutlu dönüşümünü ve sosyo-ekonomik farklılaşmalarını sosyolojik bakımdan analiz etmektedir. Çalışmada, bu analiz gerçekleştirilirken, iki eksen bağlamında inşa edilmiş bir sorunsallaştırmaya gidilmiştir. İlk eksen, ileri kapitalizmin sosyo-ekonomik güvenceden yoksun olarak yapılaşmış ekonomik sisteminde, akışkan çalışma pratiklerinin toplumsal kesimlerin gündelik yaşantısında ne türden eşitsizlikler yarattığını ve emek cephesinde ortaya çıkardığı sosyo-ekonomik gerilimleri tartışmaya açmaktadır. İkincisi eksen ise düşüşe geçen kamusal toplum tahayyülünün ve toplumcu siyasetin ileri kapitalizmin yıkıcı etkisiyle bağlantısını göstermek ve kamusal olması gereken sorun alanlarının nasıl özel alana hapsedildiğini gündeme getirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Esnek Kapitalizm , Eşitsizlikler , Akışkan Çalışma , Kamusal Alan , Özel Alan.

Etik Beyan

Çalışma, etik beyan gerektirmeyen kuramsal niteliktedir.

Kaynakça

• Althusser, L. (2014). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları, A. Tümertekin (Çev.), İstanbul: İthaki.
• Arendt, H. (2012). Totalitarizmin Kaynakları/Antisemitizm, B. S. Şener (Çev.), İstanbul: İletişim.
• Baudrillard, J. (2014). Simülakrlar ve Simülasyon, O. Adanır (Çev.), Ankara: Doğu Batı.
• Baudrillard, J. (2017). Tüketim Toplumu, N. Tutal ve F. Keskin (Çev.), İstanbul: Ayrıntı.
• Baudrillard, J. (2004). Kötülüğün Şeffaflığı, I. Ergüden (Çev.), İstanbul: Ayrıntı.
• Baudrillard, J. (2012). Kusursuz Cinayet, N. Sevil (Çev.), İstanbul: Ayrıntı.
• Bauman, Z. (2022). Kimlik, M. Hazır (Çev.), Ankara: Heretik.
• Bauman, Z. (2000). Postmodernlik ve Hoşnutsuzlukları, İ. Türkmen (Çev.), İstanbul: Ayrıntı.
• Bauman, Z. (2010). Etiğin Tüketiciler Dünyasında Bir Şansı var mı?, F. Çoban ve İ. Katırcı (Çev.), Ankara: De ki.
• Bauman, Z. (2011). Bireyselleşmiş Toplum, Y. Alogan (Çev.), İstanbul: Ayrıntı.
• Bauman, Z. (2014). Parçalanmış Hayat, İ. Türkmen (Çev.), İstanbul: Ayrıntı.
• Bauman, Z. (2016). Postmodern Etik, A. Tekçi (Çev.), İstanbul: Ayrıntı.
• Bauman, Z. (2017). Akışkan Modernite, S. O. Çavuş (Çev.), İstanbul: Can.
• Bauman, Z. (2018). Retrotopya, A. Karatay (Çev.), İstanbul: Sel.
• Bauman, Z., Lyon D. (2016). Akışkan Gözetim, E. Yılmaz (Çev.), İstanbul: Ayrıntı.
• Beck, U. (2013). Siyasalın İcadı, N. Üner (Çev.), İstanbul: İletişim.
• Bourdieu, P. (2006). Pratik Nedenler, H. U. Tanrıöver (Çev.), İstanbul: Hil Yayın.
• Bourdieu, P. (2015). Eril Tahakküm, B. Yılmaz (Çev.), İstanbul: Bağlam Yayınları.
• Buğra, A. (2015). Kapitalizm, Yoksulluk ve Türkiye’de Sosyal Politika, İstanbul: İletişim Yayınları.
• Buğra, A., Keyder Ç. (2012). Bir Temel Hak Olarak Vatandaşlık Gelirine Doğru, İ. Çekem (Çev.), İstanbul: İletişim Yayınları.
• Canetti, E. (2022). Kitle ve İktidar, G. Aygen (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Giddens, A. (2014). Modernlik ve Bireysel Kimlik, Ü. Tatlıcan (Çev.), İstanbul: Say Yayınları.
• Giddens, A. (2008). Ulus Devlet ve Şiddet, C. Atay (Çev.), İstanbul: Kalkedon Yayınları.
• Giddens, A. (2011). Sosyolojinin Savunusu, İ. Kaya (Çev.), İstanbul: Say Yayınları.
• Giddens, A. (2013). Sosyoloji Kısa Fakat Eleştirel Bir Giriş, Ü. Y. Battal (Çev.), Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Habermas, J. (2017). “Öteki” Olmak “Öteki”yle Yaşamak, İ. Aka (Çev.), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Halbwachs, M, (2019). Toplumsal Sınıfların Psikolojisi, Z. Karagöz (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Hardt, M., Negri, A. (2012). İmparatorluk, A. Yılmaz (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Hartmann, K. (2014). Küresel Çarkın Dışında Kalanlar, E. L. Bakaç (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Jameson, F. (2017). Ütopya Denen Arzu, F. B. Aydar (Çev.), İstanbul: Metis Yayınları.
• Ranciere, J. (2011). Anlaşmazlık: Siyaset ve Felsefe, A. D. Temiz (Çev.), İstanbul: MonoKL Yayınları.
• Reisman, D. (2019). Yalnız Kalabalık, Y. Erdem (Çev.), Ankara: Heretik Yayınları.
• Ritzer, G. (2014). Toplumun McDonaldlaştırılması, Ş. S. Kaya (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Sennett, R. (2012). Beraber, İ. Özküralpli (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Sennett, R. (2013). Kamusal İnsanın Çöküşü, S. Durak ve A. Yılmaz (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Sennett, R. (2015). Yeni Kapitalizm Kültürü, A. Onocak (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Sennett, R. (2016). Karakter Aşınması, B. Yıldırım (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Sennett, R. (2019). Saygı, Ü. Bardak (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Sennett, R. (2019). Zanaatkâr, M. Pekdemir, (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Sennett, R. (2021). Otorite, K. Durand (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Sennett, R., Cobb J. (2021). Sınıfın Gizli Yaraları, M. K. Coşkun (Çev.), Ankara: Heretik Yayınları.
• Tomlinson, J. (2013). Küreselleşme ve Toplum, A. Eker (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Touraine, A. (2002). Demokrasi Nedir?, O. Kural (Çev.), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Touraine, A. (2008). Başka Türlü Düşünmek, M. Moralı (Çev.), İstanbul: Kırmızı Yayınları.
• Touraine, A. (2016). Krizden Sonra, O. Kuran (Çev.), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Turner, S. B. (2002). Oryantalizm, Postmodernizm ve Globalizm, İ. Kapalıkaya (Çev.), İstanbul: Anka Yayınları.
• Wagner, P. (1996). Modernliğin Sosyolojisi, M. Küçük (Çev.), İstanbul: Sarmal Yayınevi.