Consumption, Religiosity, and the Sacred: An Interdisciplinary Analysis

Öz

In today’s consumption-oriented world, the sacred is not exempt from the processes of commodification. Religious symbols, rituals, and values are decontextualized from their original meanings and restructured within market systems, turning into performative, aesthetic, and consumer-friendly products. This study analyzes this transformation through an interdisciplinary lens, bringing together sociological, psychological, cultural, and philosophical theories, using the method of critical discourse analysis. It critically examines how capitalism incorporates the sacred into its logic, turning faith into a commercial spectacle and religious identity into a carefully curated performance. While classical theories shed light on certain aspects of this transformation, they often overlook the agency of the believing subject, the cultural plurality of the sacred, and the dual nature of commodified religion as both a consumable product and a tool for resistance and re-signification. This study argues that the commodification of the sacred produces profound epistemological consequences: the shift from inner experience to external representation, from authenticity to marketability, and from spiritual depth to symbolic utility. Yet, the sacred is not entirely erased; it is renegotiated in response to demands for visibility, brand value, and identity construction. By making the tension between faith and consumption visible, this study invites reflection on the unsettling reality that, in today’s world, even transcendence may come with a price tag.

Anahtar Kelimeler

• Sociology of Communication
• Religiosity
• Consumer Culture
• Commodification
• Critical Analysis.

Tüketim, Dindarlık ve Kutsal: Disiplinlerarası Bir Analiz

Öz

Günümüz tüketim odaklı dünyasında kutsal olan, metalaşma süreçlerinden muaf değildir. Dini semboller, ritüeller ve değerler, özgün anlamlarından koparılarak piyasa sistemleri içinde yeniden bağlamlandırılmakta; tüketime uygun, performatif ve estetik ürünlere dönüştürülmektedir. Bu çalışma, sosyolojik, psikolojik, kültürel ve felsefi kuramları bir araya getirerek bu dönüşümü disiplinlerarası bir bakış açısıyla eleştirel söylem analizi yöntemi kullanılarak analiz etmektedir. Kapitalizmin kutsalı nasıl kendi mantığına eklemlediği, inancı ticari bir gösteriye, dini kimliği ise dikkatle kurgulanmış bir performansa dönüştürdüğü eleştirel biçimde incelenmektedir. Klasik kuramlar bu dönüşümün bazı yönlerini aydınlatmakta başarılı olsa da inanan öznenin iradesini, kutsalın kültürel çeşitliliğini ve metalaşmış dinin aynı anda hem tüketilen hem direniş aracı olarak yeniden anlamlandırılan boyutlarını çoğu zaman göz ardı etmektedir. Bu çalışma, kutsalın metalaşmasının epistemolojik düzeyde derin etkiler yarattığını öne sürmektedir: içsel deneyimin dışsal temsile, otantikliğin pazarlanabilirliğe, ruhsal derinliğin ise simgesel faydaya dönüşmesi. Ancak kutsal tümüyle silinmemekte; görünürlük, marka değeri ve kimlik talepleri doğrultusunda yeniden müzakere edilmektedir. İnanç ile tüketim arasındaki gerilimi görünür kılan bu çalışma, günümüzde aşkınlığın bile bir fiyat etiketi taşıyabileceği gerçeğini sorgulamaya açmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İletişim Sosyolojisi
• Dindarlık
• Tüketim Kültürü
• Metalaşma
• Eleştirel Analiz.

Destekleyen Kurum

Herhangi bir destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Teorik bir çalışmadır etik izin gerekmez.

Kaynakça

1. Barak, A., Kaplan, H. (2024). Din Psikolojisi Perspektifinden Dindarlık ve Tüketim İlişkisi Üzerine Kuramsal Değerlendirmeler, Türk Din Psikolojisi Dergisi, 9, 137-174. Doi: 10.59379/tdpd.1472361
2. Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation, S. F. Glaser (Trans.), University of Michigan Press. Doi: https://doi.org/10.3998/mpub.9904
3. Belk, R. W. (1988). Possessions and the extended self, Journal of Consumer Research, 15(2), 139-168. Doi: https://doi.org/10.1086/209154
4. Benjamin, W. (1936). The work of art in the age of mechanical reproduction, H. Arendt (Ed.), Illuminations, in Schocken Books (217-251). Doi: https://doi.org/10.4324/9780429498909-39
5. Beyaz, R. (2018). Dindarlık ve Hedonik Tüketim İkilemi: Dini Kaideler Haza Dayalı Tüketimi Engeller Mi?, International Journal of Social Humanities Sciences Research (JSHSR), 5(30), 4149-4168. Doi: https://doi.org/10.26450/jshsr.906
6. Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste, Harvard University Press.
7. Bourdieu, P. (1991). Language and symbolic power, Polity Press.
8. Einstein, M. (2008). Brands of faith: Marketing religion in a commercial age, Routledge.

9. Erdem, H. (2020). Mircea Eliade’de kutsal kavramı analizi ve bir metalaşma unsuru olarak mevlid kandili örneği, Religious Studies Journal, 7(3), 205-220. Doi: https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.40169
10. Fromm, E. (1947). Man for himself: An inquiry into the psychology of ethics, Rinehart Company. Doi: https://doi.org/10.4324/9781315009827
11. Glock, C. Y., Stark, R. (1965). Religion and society in tension, Rand McNally.
12. Hansen, M. B. (2004). Benjamin and cinema: Not a one-way Street, Critical Inquiry, 30(2), 302-336. Doi: https://doi.org/10.1086/448922
13. Harvey, D. (2007). A brief history of neoliberalism, Oxford University Press.
14. Hill, P. C., Hood, R. W. (Eds.). (1999). Measures of religiosity, Religious Education Press.
15. Köroğlu, C. (2014). Modernleşme, tüketim kültürü ve din: Konya ve İzmir örnekleri, Journal of Cultural Sociology, 10(4), 321-345.
16. Marx, K. (1867). Das Kapital: Kritik der politischen Ökonomie, Capital: A critique of political economy (Vol. 1), Verlag von Otto Meissner.
17. Verter, B. (2003). Spiritual capital: Theorizing religion with Bourdieu against Bourdieu, Sociological Theory, 21(2), 150-174. Doi: https://doi.org/10.1111/1467-9558.00185