Kadınların Kürtaj Söyleminde Duyguların Dilsel Göstergebilimi: Türkiye ve Fransa Örnekleri

Öz

Bu çalışma, duyguların söylem içindeki temsiline ve dil aracılığıyla nasıl ifade edildiğine odaklanmaktadır. Duygular, yalnızca bireysel bir yaşantı değil; aynı zamanda kültürel kodlar, toplumsal normlar ve ideolojik yapılar içinde biçimlenen söylemsel öğelerdir. Araştırmada, Türkiye ve Fransa’dan 20 kadının kürtaj deneyimlerine ilişkin söylemleri söylem çözümlemesi yöntemiyle incelenmiş; söylemlerdeki duygusal ifadeler, Michael Rinn’nin “duyguların göstergebilimsel şeması” çerçevesinde sınıflandırılmıştır. Çalışmada duyguların, yalnızca beden dili ya da psikolojik tepkilerle değil, aynı zamanda seçilen sözcükler, söylem stratejileri ve bağlamsal unsurlar yoluyla dilde nasıl biçimlendiği de analiz edilmektedir. Bu bağlamda, kürtaj gibi toplumsal açıdan hassas bir konuda duyguların dilsel düzeyde nasıl inşa edildiği ve bu inşanın toplumsal değerlerle nasıl kesiştiği ortaya konmaktadır. Çalışma, söylemde duyguların çok katmanlı yapısını görünür kılmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Duygular
• Söylem Çözümlemesi
• Kürtaj Söylemi
• Göstergebilim
• Toplumsal Normlar.

The Linguistic Semiotics of Emotions in Women's Abortion Discourse: A Comparative Analysis of Turkey and France

Öz

This study investigates the discursive construction of emotions and their linguistic manifestations within socio-cultural and ideological frameworks. Emotions are approached not merely as individual affective states but as semiotically mediated constructs embedded in discourse. The narratives of 20 women—10 from Turkey and 10 from France—regarding their abortion experiences are subjected to discourse analysis. Emotional expressions identified in the data are categorized using Michael Rinn’s framework of the “mode of semiotisation of emotions.” The analysis explores how emotions are encoded through lexical choices, discursive strategies, and contextual cues, beyond non-verbal or psychological markers. In addressing abortion as a socially and ideologically charged discourse, the study elucidates how affective language functions as a site of meaning-making shaped by power relations, cultural norms, and identity positioning. By highlighting the multilayered interaction between discourse and affect, this research contributes to the understanding of how emotions are not only reflected in language but also constituted through it.

Anahtar Kelimeler

• Emotions
• Discourse Analysis
• Abortion Discourse
• Semiotics
• Social Norms.

Kaynakça

1. Atay, H. (2017). Archeology of the Abortion Law in Turkey: Abortion Regulations, their Gains, Constraints and Contestations, Fe Dergi, 9(2).
2. Bierle, I., Becker, J. C., Nakao, G. vd. (2023). Shame and anger differentially predict disidentification between collectivistic and individualistic societies, PLOS ONE, 18(9), e0289918. Doi: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0289918
3. Bourdieu, P. (1990). La distinction: Critique sociale du jugement, Paris: Minuit.
4. Butler, J. (2004). Trouble dans le genre: Le féminisme et la subversion de l'identité, C. Nordmann (Çev.), La Découverte. (Original work published 1990)
5. Butler, J. (2006). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity (2nd ed.), Routledge. (Original work published 1990)
6. Chaput, J. (2024). Abortion in France 50 years after the Veil Act: Rates and methods that vary across the country, Institut National d’Études Démographiques.
7. Charles, V. E., Polis, C. B., Sridhara, S. K. vd. (2009). Social sources of women’s emotional difficulty after abortion: Lessons from women’s abortion narratives, Perspectives on Sexual and Reproductive Health, 40(3), 146-153. Doi: https://doi.org/10.1363/4014609
8. Çelik, A. (2018). Söylem, iktidar ve kimlik oluşumu, Sosyal Bilimler Dergisi, 12(3), 85-95.

9. Çıngıloğlu, U., Gökkaya, Y. C. (2025). Dijital Feminizm ve Kadın Direnişi Pratikleri: Türkiye’deki Feminist X (Eski Adıyla Twitter) Hesapları Üzerine Karma Yöntemli Bir Analiz, İmgelem (Yeni Medya Çalışmaları), 269-314. Doi: https://doi.org/10.53791/imgelem.1709322
10. Demir, Z. (2020). Kürtaj Hakkı ve Toplumsal Söylem, Kadın Çalışmaları Dergisi, 8(2), 70-80.
11. Demirtaş, H. (2019). Kadınların Kürtaj Deneyimleri ve Toplumsal Algı: Bir Söylem Analizi, İstanbul Üniversitesi Kadın Çalışmaları Dergisi, 10(2), 45-62.
12. Erkmen, S. (2020). Türkiye'de kürtaj: AKP ve biyopolitika, İletişim Yayınları.
13. Ertem, E. C. (2011). Anti-abortion policies in late Ottoman empire and early republican Turkey: Intervention of state on women’s body and reproductivity, Fe Dergi, 3(1).
14. Esengen, S. (2024). “We had that abortion together”: Abortion networks and access to il/legal abortions in Turkey, Culture, Health & Sexuality, 26(9).
15. Ferrand, C. (2000). L’avortement: pratiques et discours (s. 112), La Découverte.
16. Fidan, A., Alagöz, R. ve Karaman, N. (2021). Liberal sexual morality, religion, and attitudes toward abortion in Turkey, Journal for the Scientific Study of Religion, 60(4), 961-980.
17. Foucault, M. (1971). L’ordre du discours, Gallimard.
18. Freud, S. (1957). Mourning and melancholia, J. Strachey (Çev.), J. Strachey (Ed.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud içinde (Vol. 14, 243-258), Hogarth Press. (Original work published 1917)
19. Goffman, E. (1963). Stigma: Notes on the management of spoiled identity, Prentice-Hall.
20. Göksedef, E. (2024, 16 Eylül). Aramızda Kalmasın: 'Ben de kürtaj oldum'. https://www.bbc.com/turkce/articles/c1l44zm1mg6o (Erişim: 01.09.2025).
21. Groupe d’étude sur l’IVG. (2010). Le vécu émotionnel des femmes après une IVG: entre culpabilité et libération, Revue Française de Sociologie, 51(2), 255-273.
22. Hochschild, A. R. (2017). Le prix des sentiments: Au cœur du travail émotionnel, M. Houssay-Holzschuch (Çev.), La Découverte. (Original work published 1983)
23. Horri Farahani, T. (2023). France's path to legalizing abortion: The spiral approach, University College Stockholm.
24. Kadının İnsan Hakları Derneği. (2021). Kadınların Üreme Sağlığı Hizmetleri ve Kürtaj Deneyimleri Araştırma Raporu. https://kadinininsanhaklari.org/wp-content/uploads/2021/12/kurtaj_raporu_web_13.12.pdf
25. Kara, M. (2015). Göstergebilimsel İletişimde Beden Dili ve Duygular, İletişim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 110-120.
26. Katherine A. R., Longbons, T. (2021). #AbortionChangesYou: A Case Study to Understand the Communicative Tensions in Women’s Medication Abortion Narratives, Health Communication, 36(12), 1485-1494, Doi: 10.1080/10410236.2020.1770507
27. Kimport, K., Perrucci, A. ve Weitz, T. A. (2012) Addressing the Silence in the Noise: How Abortion Support Talklines Meet Some Women's Needs for Non-Political Discussion of Their Experiences, Women & Health, 52(1), 88-100. Doi: 10.1080/03630242.2011.643348
28. Klein, M. (1986). Mourning and its relation to manic-depressive states, J. Riviere (Ed.), The writings of Melanie Klein içinde (Vol. 1, 311-338), Hogarth Press. (Original work published 1940)
29. Komut Bakınc, S. (2020). Türkiye’de Kadın, Cinsellik ve Kürtaj. https://www.academia.edu/585249/T%C3%BCrkiyede_Kad%C4%B1n_Cinsellik_ve_K%C3%BCrtaj
30. Küçük, S., Kaya, A. (2022). Kürtaj Deneyimi ve Kadın Bedenine Yönelik Toplumsal Kontrol: Kadınların Anlatılarında Damgalanma ve Duygular, Kadın/Woman 2000, 23(2), 157-176. Doi: https://doi.org/10.33831/kwj.1166472
31. LaCapra, D. (2001). Writing history, writing trauma, Johns Hopkins University Press.
32. Le Guen, M., Rouquet, H. (2020). L’expérience de l’IVG: entre invisibilisation et reconnaissance, Cahiers du genre, 69(2), 5-25.
33. Lejeune, C. (2004). Paroles de femmes: L’avortement dans la littérature contemporaine francophone, L’Harmattan.
34. Major, B., Appelbaum, M., Beckman, L. vd. (2009). Abortion and mental health: Evaluating the evidence, American Psychologist, 64(9), 863-890. Doi: https://doi.org/10.1037/a0017497
35. Mathieu, S. (2016). Le discours psychologisant sur l’avortement et le maintien du contrôle social, C. Zaidman ve S. Mathieu (Eds.), La mise en mots de l’avortement: entre expérience, droit et politique içinde (75-94), Presses Universitaires de France.
36. Özçelik, M. (2020, 28 Ekim). Kürtaj olan kadınlar anlatıyor (12): “Size kürtaj olmanızın bedelini ödetiyorlar”. https://medyascope.tv/2020/10/28/kurtaj-olan-kadinlar-anlatiyor-12-size-kurtaj-olmanizin-bedelini-odetiyorlar/ (Erişim: 01.09.2025).
37. Perriard, A., Van de Velde, C. (2021). Le pouvoir politique des émotions : des identités sociales à l’agir politique, Lien social et Politiques, (86).
38. Petiot, O., Kermarrec, G. (2022). Le travail émotionnel des enseignants : une part méconnue du métier, Administration & Éducation, 176(4), 71-78. Doi: https://doi.org/10.3917/admed.176.0071
39. Plantin, C. (2011). Les émotions dans les interactions (s. 21-24), ENS Éditions.
40. Revue Médicale Suisse. (2007). Conséquences psychiatriques et psychologiques de l’interruption de grossesse, Revue Médicale Suisse, 98.
41. Rinn, M. (Ed.). (2008). Émotions et discours : L’usage des passions dans la langue, Presses Universitaires de Rennes.
42. Théry, I. (1994). La maternité en questions : pour une sociologie de la reproduction, Presse Universitaire de France.
43. URL-1: Vous êtes enceinte ? Vous envisagez l'IVG? Vous hésitez ?. https://ivg.net/ (Erişim: 01.09.2025).
44. Van Dijk, T. A. (2009). Discourse and Context: A Sociocognitive Approach, Sage Publications.
45. Women on Web. (2019). Kürtaj Yaptıktan Sonra Psikolojik Yardım İhtiyacınız Var Mı?. https://www.womenonweb.org/tr/page/537/k%C3%BCrtaj-yapt%C4%B1ktan-sonra-psikolojik-yard%C4%B1ma-ihtiyac%C4%B1n%C4%B1z-var-m%C4%B1
46. Yıldırım, M., Reşitoğlu, H. Ü. (2020). Özneden Nesneye İtilme: Kadın Deneyimi Olarak Kürtaj, Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 5(2), 38-53.
47. Yıldırım, S. (2017). Hak, Cinayet ve Politika Üçgeninde Kürtaj Hakkı, Yerbilimleri Dergisi, 1(2), 55-70.