Ulrich Beck’in Risk Toplumu Kuramını Göç ve Göçmenlik Üzerinden Yeniden Okumak

Yıl 2025, Sayı: 17, 249 - 272, 28.12.2025

Aysun Yaralı Akkaya

https://doi.org/10.53791/imgelem.1815164

Öz

Moderniteyi bir yenilenme süreci olarak gören Ulrich Beck, benzersiz kavram ve kavram dizgileri ile çağdaş sosyal bilimciler arasında öne çıkar. Ona göre, modernlik sürekli değişim geçirdiğinden risk toplumuna dönüşmüştür. Beck, modernleşmeyi iki türe ayırır: “basit modernleşme” ve “refleksif modernleşme”. Onun, Anthony Giddens ile birlikte geliştirdiği “refleksif modernleşme” terimi, modernliğin teknoloji odaklı siyasi ve ekonomik riskler nedeniyle anlamını nasıl yitirdiğini açıklar. Refleksif modernite, risk toplumunda bilginin yayılmasıyla “üretilmiş belirsizlik” yaratır ve bilimsel uzmanlık, giderek geçmişteki bilimsel uygulamaların sonuçlarının yönetilmesiyle ilişkilendirilir. Beck’in Risk Toplumu teorisi, modernitenin kendisinin yeni küresel riskler ürettiğini ve klasik sanayi çağından bu yana büyük bir yapısal değişim geçirdiğini vurgulamaktadır. Bu dönüşüm içinde, göç büyük ölçüde göz ardı edilmekte ve ikincil bir sonuç olarak ele alınmaktadır. Ancak, göç ve göçmen olmak — hem riskin kurbanları hem de üreticileri olarak — güvenlik, kimlik ve aidiyet gibi siyasi kavramların yeniden düşünülmesini zorunlu kılmaktadır. Beck'in risklerin “sınıfsız” ve “evrensel” olduğu iddiası, ırkçı sınır rejimleri, sosyal dışlanma ve göçmen karşıtı söylemler göz önüne alındığında eleştiriye maruz kalmaktadır. Modern sınır politikaları, göçmenleri risk nesnesi olarak kurgularken, iklim değişikliği, savaş ve yoksulluk gibi göçmenlerin karşılaştığı riskleri gizlemektedir. Sonuç olarak, Beck'in çerçevesi günümüzün göç dinamiklerini anlamak açısından yeniden düşünülmeli ve göç sadece riskin bir sonucu olarak değil, aynı zamanda riskin üretildiği, dağıtıldığı ve yönetildiği küresel sistemlerin bir yansıması olarak da okunmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Risk Toplumu , Göç , Ulrich Beck , Düşünümsel Modernleşme , Kozmopolitanizm.

Re-Reading Ulrich Beck's Theory Of Risk Society Through Immigration And Migration

Öz

Ulrich Beck, who views modernity as a process of renewal, stands out among contemporary social scientists with his unique concepts and conceptual frameworks. According to him, modernity has transformed into a risk society because it is constantly changing. Beck categorizes modernization into two forms: “simple modernization” and “reflexive modernization.” The term “reflexive modernization,” which he developed together with Anthony Giddens, explains how modernity has lost its meaning due to technology-driven political and economic risks. Reflexive modernity generates “manufactured uncertainty” through the spread of knowledge within the risk society, and scientific expertise increasingly becomes associated with managing the consequences of past scientific practices. Beck’s Risk Society theory highlights that modernity itself produces new global risks and has experienced a major structural shift since the classical industrial age. Within this transformation, migration is largely overlooked and treated as a secondary outcome. However, migration and being an immigrant, both as a victim and a risk generator, necessitate the rethinking of political concepts such as security, identity and belonging. Beck's claim that risks are "classless" and "universal" has been criticized given racialized border regimes, social exclusion, and anti-immigrant rhetoric. Modern border policies frame migrants as objects of risk while obscuring the risks migrants face, such as climate change, war, and poverty. Consequently, Beck's framework should be reconsidered in order to understand today's migration dynamics, and migration should be interpreted not only as a consequence of risk, but also as a reflection of the global systems in which risk is produced, distributed, and managed.

Anahtar Kelimeler

Risk Society , Migration , Ulrich Beck , Reflexive Modernization , Cosmopolitanism.

Kaynakça

• Aksakal, İ. (2022). Covid 19 Pandemisine Ulrich Beck’in “Risk Toplumu” ve Michel Foucault’un “Disiplinci İktidar” Kuramı Üzerinden Bir Değerlendirme, Tarih Okulu Dergisi, (58), 1799-1826. Doi: https://doi.org/10.29228/joh.61910
• Alkın, R. C. (2017). Ulrich Beck’in Risk Toplumu Kavramsallaştırması Ekseninde Toplumsal Kontrolün Dönüşümüne Giriş Denemesi, Medeniyet ve Toplum Dergisi, 1(1), 35-54.
• Antonilli, A. (2022). World Risk Society and Ulrich Beck’s Manufactured Uncertainties, Italian Sociological Review, 12(8S), 907-930. Doi: https://doi.org/10.13136/isr.v12i8S.594
• Arias-Maldonado, M. (2020). Covid-19 as a Global Risk: Confronting the Ambivalences of a Socionatural Threat, Societies, 10(4), 92. Doi: https://doi.org/10.3390/soc10040092
• Babacan, M. (2024). Ulrich Beck’in Sosyoloji ve Din Sosyolojisi Mirası Üzerine Bir Değerlendirme, Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 32-53. Doi: https://doi.org/10.33931/dergiabant.1453561
• Beck, U. (1992). Risk Society: Towards A New Modernity, M. Ritter (Çev.), London: Sage Publications.
• Beck, U. (2002). The Silence of Words and Political Dynamics in the World Risk Society, Logos, 1(4).
• Beck, U. (2005). Siyasallığın İcadı, N. Ülner (Çev.), İstanbul: İletişim Yayınları.
• Beck, U. (2006). The Cosmopolitan Vision, C. Cronin (Çev.), Cambridge: Polity Press.
• Beck, U. (2007). World at Risk, Cambridge: Polity Press.
• Beck, U. (2011). Risk Toplumu: Başka Bir Modernliğe Doğru, K. Özdoğan ve B. Doğan (Çev), İstanbul: İthaki Yayınları.
• Beck, U. (2012). Interview with Ulrich Beck: “Super-diversity is a good description of the contemporary World”, Max Planck Institute for the Study of Religious and Ethnic Diversity.
• Beck, U., Giddens, A. ve Lash, S. (1994). Reflexive Modernization: Politics, Tradition and Aesthetics in The Modern Social Order, Cambridge: Polity Press.
• Beck, U., Grande, E. (2010). Varieties of Second Modernity: The Cosmopolitan Turn in Social and Political Theory and Research, The British Journal of Sociology, 61(3), 409-443. Doi: https://doi.org/10.1111/j.1468-4446.2010.01320.x Wiley Online Library+1
• Beyaz Özbey, İ. (2022). Dijitalleşme, Sosyal Medya ve Risk Toplumu, İmgelem, 6 (10), Doi: https://doi.org/10.53791/imgelem.1053815
• Blok, A. (2020). Climate Riskscapes in World Port Cities: Situating Urban‐Cosmopolitan Risk Communities Via Ulrich Beck’s Comparative Tactics, Global Networks, 20(2), 300-322. Doi: https://doi.org/10.1111/glob.12258
• Castles, S., Miller, M. J. (2009). The Age of Migration: International Population Movements in The Modern World (4th ed.), Palgrave Macmillan.
• Çelik, T. N. (2023). Ulrich Beck ve Anthony Giddens’ın Düşünümsellik Analizi Bağlamında Yapay Zekâ Tartışmalarına Uzanmak, Muhakeme Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 217-237. Doi: https://doi.org/10.33817/muhakeme.1483937
• Çuhacı, A. (2004). Ulrich Beck'in Risk Toplumu Kuramı, Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi-Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Çuhacı, A. (2007). Ulrich Beck’in Risk Toplumu Kuramı, İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 3(14), 129-157.
• Duğan, Ö. (2021). Ulrich Beck’in Risk Toplumu Teorisi Çerçevesinden Covid-19 Pandemi Sürecinin Değerlendirilmesi, Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 38, 512-519. Doi: https://doi.org/10.17829/turcom.933146
• Esgin, A. (2016). İmal Edilmiş Belirsizlikler Çağının Sosyolojik Yönelimi: Ulrich Beck ve Anthony Giddens Kaynaklı “Risk Toplumu” Tartışmaları, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(3), 683 696.
• Giddens, A. (1998). Modernliğin Sonuçları, E. Kuşdil (Çev.), İstanbul: Ayrıntı.
• Giddens, A. (2009). Sağ ve Solun Ötesinde: Radikal Politikaların Geleceği Üzerine, M. Sözen ve S. Yücesoy (Çev.), İstanbul: Metis Yayınları.
• Gün, E., Kolukırık, S. (2022). Covid 19 Döneminde Toplumsal Risk Algısı, Refleksivite ve Belirsizlik: Twitter Paylaşımları Üzerine Bir Analiz, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(1), 291-305. Doi: https://doi.org/10.18069/firatsbed.989222
• Hopyar, Z. (2024). Avrupa’da Göçün Güvenlikleştirilmesinde Aşırı Sağ Partilerin Rolü, İmgelem, (14), 125-156. Doi: https://doi.org/10.53791/imgelem.1489457
• Jarvis, D. S. L. (2007). Risk, Globalisation and The State: A Critical Appraisal of Ulrich Beck and The World Risk Society Thesis, Global Society, 21(1), 23-46. Doi: https://doi.org/10.1080/13600820601116468
• Kıral, H. (2018). Kurumsal Risk Yönetiminin Riskleri, Denetişim Dergisi, (18), 5-14.
• Koyuncu, A. A., Delibaş, K. (2012). Risk Toplumu ve Siyasal Eylem: Risk Olgusunun Türk Siyasetine Yansıması, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(1), 160-177.
• Nazmeen, T., Shahzadi, A. ve Malik, N. S. (2023). Ulrich Beck’s Risk Society and The Selected Pandemic Literature: A Critical Analysis, Pakistan Journal of Social Research, 5(2), 1247-1251. Doi: https://doi.org/10.52567/pjsr.v5i02.1346
• O’Brien, P. (1996). Migration and Its Risks, The International Migration Review, 30(4), 1067-1077. Doi: https://doi.org/10.1177/019791839603000409
• Rodriguez, S. (2018) “Risky” Subjects: Theorizing Migration as Risk and Implications for Newcomers in Schools and Societies, European Education, 50(1), 6-26. Doi: https://doi.org/10.1080/10564934.2018.1431788
• Roulleau-Berger, L. (2017). In Commemoration of The Legacy Of Ulrich Beck: Theory of Migration and Methodological Cosmopolitanism, Development and Society, 46(2), 379-397. Doi: 10.21588/dns/2017.46.2.002
• Sığın, A. (2021). Ulrich Beck ve Anthony Giddens’ın Risk Toplumu Kavramsallaştırması Işığında Sosyal Medya ve Bilginin Güvenliği ve Gizliliği İlkesi, Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 415-432.
• Soydemir, S. (2012). Ulrich Beck ve Düşünümsel Modernleşmenin Krizi, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 4(2), 71-80.
• Tabak, H. (2019). Uluslararasının Beckçi Eleştirisi, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 74(2), 405-427. Doi: https://doi.org/10.33630/ausbf.536277
• Türkan, İ., Işıl, Z. (2018). Risk Toplumunda Seçimler, Sosyoekonomi Dergisi, 26(36), 65-79. Doi: https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2018.02.04
• Wimmer, J., Quandt, T. (2006). Living in the Risk Society: An Interview with Ulrich Beck, Journalism Studies, 7(2), 336-347. Doi:10.1080/14616700600645461
• Yıldırım, E. (2008). Risk Toplumunda (Depremle) Yaşamak, Akademik İncelemeler Dergisi, 3(17), 71-85.